ប្រវត្តិ Archives - Kampuchea Thmey Daily

មកដឹងពីប្រវត្តិ និងស្នាដៃរបស់កវីនិពន្ធ វ៉ែន សុន ដែលទើបតែទទួលមរណភាពថ្មីៗនេះ

អុន ស្រីមាន — Tue, 29 Oct 2024 09:56:39 +0000

កវីនិពន្ធ វ៉ែន សុន កើតនៅថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៣៩ នៅភូមិខ្យាង ឃុំស្វាយ ស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង លោកបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងជន្មាយុ៨៧ឆ្នាំ ដោយរោគាពាធ។ តើកវីនិពន្ធ វ៉ែន សុន មានប្រវត្តិ និងស្នាដៃនិពន្ធអ្វីខ្លះ?

ថ្ងៃនេះ កម្ពុជាថ្មី នឹងបង្ហាញពីជីវប្រវត្តិ ព្រមទាំងស្នាដៃមួយចំនួនរបស់ កវីនិពន្ធ វ៉ែន សុន។ លោកគឺជាអ្នកនិពន្ធបទភ្លេង ចម្រៀង ក៏ជាអ្នកនិពន្ធប្រលោមលោក និពន្ធអក្សរសិល្ប៍ផ្នែកកំណាព្យ រឿងខ្លីជាច្រើន។ អំឡុងទសវត្ស៦០ ក្រុមរបស់លោកមានឈ្មោះថា ក្រុមតន្ត្រីរាជតម្រួតភិរម្យ គឺជាអ្នកដែលនាំយកចង្វាក់សារ៉ាវ៉ាន់មកមុនគេ ហើយក៏ល្បីតាំងពីពេលនោះមក។ លោកគឺជាអ្នកនិពន្ធបទចម្រៀង លលកវាយំ ច្រៀងដោយ អ្នកនាង សូ សាវឿន ដែលទទួលបានការគាំទ្រខ្លាំងពីមហាជន រួមជាមួយបទចម្រៀងផ្សេងទៀត។ ក្រៅពីជាអ្នកនិពន្ធ លោកក៏ធ្លាប់ជាសាស្ត្រាចារ្យបង្រៀននៅមហាវិទ្យាល័យសិល្បៈនាដសាស្រ្ត នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈផងដែរ។

បើនិយាយពីជីវិតក្នុងវ័យកុមារភាពវិញ លោកគឺជាកូនប្រុសច្បងក្នុងចំណោមបងប្អូន៣នាក់ ហើយលោកត្រូវកំព្រាឪពុកតាំងពីអាយុ៧ឆ្នាំ ព្រោះឪពុករបស់លោកបានស្លាប់ដោយសារជំងឺអាសន្នរោគ។ កវី វ៉ែន សុន ទទួលចំណេះដឹងដោយការរៀននៅវត្តរយៈពេល១០ឆ្នាំ ពោល គឺលោករៀននៅវត្តតាំងពីអាយុ៧ឆ្នាំ ដល់១៧ឆ្នាំ (អំឡុងពេលរៀននៅវត្តលោកបានបួស៤ឆ្នាំ) បន្ទាប់មកទើបមានឱកាសបានសិក្សានៅសាលា។

នៅចន្លោះឆ្នាំពីឆ្នាំ១៩៦៥ រហូតដល់ក្រោយរបបខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧៩ លោកជាតន្ដ្រីករ អ្នកនិពន្ធបទភ្លេង និងទំនុកច្រៀងនៅក្រុមតន្ដ្រីសម័យរាជតម្រួត (ភ្លេងប៉ូលិស)។ បន្តពីឆ្នាំ ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៣ លោកបានចូលធ្វើការជាមួយក្រុមតន្ត្រីរបស់កងទ័ពបន្តទៀត។ អំឡុងពេលនោះ លោកទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលបន្ថែមផ្នែកអក្សរសិល្ប៍ពីក្រសួងវប្បធម៌ រហូតក្លាយជាអ្នកនិពន្ធផ្នែកកំណាព្យ និងរឿងអក្សរសិល្ប៍។

ក្នុងវិស័យនិពន្ធនេះ លោកទទួលបានចំណាត់ថ្នាក់លេខ៣ផ្នែកកំណាព្យ និងទទួលបានមេដាយមាស សម្រាប់កំណាព្យ “បណ្ដាំកវី” ដែលផ្ដល់ដោយ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ នៅឆ្នាំ១៩៩១ និងពានរង្វាន់ ៧មករា គឺរឿង “ឋានសួគ៌ក្នុងសុបិន” ដែលផ្ដល់ដោយសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៧។ ចំណែក ពានរង្វាន់អន្ដរជាតិវិញ លោកទទួលបានពីកម្មវិធី Sunthorn Phu Award លើកំណាព្យ “របាំប្រពៃណីខ្មែរ” ផ្ដល់ជូនកវីអាស៊ានទាំង ១០ប្រទេស ក្នុងឆ្នាំ២០១៣។ លោកក៏ទទួលបាន ជ័យលាភីអក្សរសិល្ប៍ទន្លេមេគង្គលើកទី៣ (ប្រទេសឡាវ) និងជ័យលាភីកវីនិពន្ធអាស៊ីអាគ្នេយ៍ឆ្នាំ២០២០ (ប្រទេសថៃ)។

គរុវិជ្ជាចារ្យកវីនិពន្ធ វ៉ែន សុន ជាគរុវិជ្ជាចារ្យ កវីនិពន្ធ កវីនិពន្ធជាតិ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ លោកបានចំណាយពេលស្ទើរតែពេញមួយជីវិតលើវិស័យតែងនិពន្ធនេះដើម្បីលើកស្ទួយពីវប្បធម៌ អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរ។ ជាមួយនឹងដំណឹងមរណភាពរបស់រូបលោក បានបន្សល់ការឈឺចាប់ សោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ក្រុមគ្រួសារ និងសាធារណជនចំពោះការបាត់បង់ធនធានមនុស្សដ៏ពូកែនេះ៕

ដោយ៖ អុន ស្រីមាន

The post មកដឹងពីប្រវត្តិ និងស្នាដៃរបស់កវីនិពន្ធ វ៉ែន សុន ដែលទើបតែទទួលមរណភាពថ្មីៗនេះ appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រឹទ្ធាចារ្យចាប៉ីដងវែងលោកតា គង់ ណៃ និងស្នាដៃធំៗ បន្សល់ទុកកេរ្តិ៍ឈ្មោះដ៏ល្បីរន្ទឺ

អ៊ិន ពិសី — Sat, 29 Jun 2024 01:44:02 +0000

ប្រាកដណាស់ដំណឹងមរណភាពរបស់លោកព្រឹទ្ធាចារ្យកោសល្យវោហារ គង់ ណៃ ដែលជាសិល្បករចាប៉ីដងវែងដ៏ឆ្នើមម្នាក់ និងជាមរតកមនុស្សរស់ដ៏មានតម្លៃរបស់កម្ពុជា បានធ្វើឲ្យមហាជន សិល្បករ-សិល្បការិនី និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ សម្តែងការសោកស្ដាយជាពន់ពេក។

លោកតា គង់ ណៃ បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃសុក្រ ៧ រោច ខែជេស្ឋ ឆ្នាំរោង ឆស័ក ព.ស ២៥៦៨ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ២៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៤ វេលាម៉ោង ១២ និង ៤៥ នាទីរសៀល ក្នុងជន្មាយុ ៨០ ឆ្នាំ ដោយរោគាពាធ នៅឯស្រុកកំណើតខេត្តកំពត។

ព្រឹទ្ធាចារ្យ គង់ ណៃ គឺជាសិល្បករចាប៉ីដងវែងដ៏ល្បីល្បាញមួយរូបរបស់កម្ពុជា ដែលមានគោរមងារថាជាព្រឹទ្ធាចារ្យកោសល្យវោហារ គង់ ណៃ។ ក្រៅពីមានគោរមងារថ្នាក់ជាតិជាមត៌កមនុស្សរស់ហើយនោះ ព្រឹទ្ធាចារ្យ គង់ ណៃ ក៏ធ្លាប់ទទួលបានពានរង្វាន់ទាំងថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិជាច្រើនពានរង្វាន់ផងដែរ។

ប្រវត្តិសង្ខេប

ព្រឹទ្ធាចារ្យចាប៉ីដងវែង គង់ ណៃ កើតនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩៤៤ នៅភូមិដូង ឃុំស្វាយទងខាងជើង ស្រុកកំពង់ត្រាច ខេត្តកំពត។ ស្ថិតក្នុងវ័យ ៤ ឆ្នាំ ព្រឹទ្ធាចារ្យកោសល្យវោហារ គង់ ណៃ បានធ្លាក់ខ្លួនពិការដោយសារជំងឺអុតធំ។ មានគ្រួសារជាតន្ត្រី លោកតា គង់ ណៃ បានរៀនឧបករណ៍ប្រភេទនេះពីលោកឪពុកមារបស់លោកឈ្មោះ គង់ ទិត ដោយបានចាប់ផ្ដើមការសិក្សាអំពីចាប៉ីដងវែងនៅអាយុ ១៣ ឆ្នាំ។

ក្នុងយុវវ័យរបស់លោក គង់ ណៃ ជារឿយៗ តែងតែប្រឈមនឹងការសើចចំអកពីមិត្តភ័ក្ដិ ព្រោះតែពិការភាពរបស់គាត់។ ទោះបីជាត្រូវបានគេមើលងាយដោយការរើសអើងយ៉ាងណា លោកតា គង់ ណៃ បានស្វែងរកចំណេះជំនាញប្រាកដមួយជាប់នឹងខ្លួន ដើម្បីទទួលបានជីវិតឯករាជ្យមួយ និងការឲ្យតម្លៃពីមនុស្សនៅជុំវិញខ្លួន។

រយៈពេល ២ ឆ្នាំ នៃការចាប់ផ្ដើមសិក្សាចាប៉ី គឺមកដល់អាយុ ១៥ ឆ្នាំ លោក គង់ ណៃ បានចាប់ផ្ដើមអនុវត្តវិជ្ជាជីវៈនេះ ហើយកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់លោកបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ មិនយូរប៉ុន្មាន គាត់បានទទួលឈ្មោះហៅក្រៅថា “សង្ហា” ណៃ។ ចំពោះការសម្ដែងផ្សេងៗ ជានិច្ចកាល គង់ ណៃ សម្តែងកំណាព្យបុរាណដូចជាកំណាព្យរបស់ ភីរម្យង៉ុយ ជាដើម។

ប្រវត្តិគ្រួសារ

ស្ថិតនៅក្នុងវ័យ ១៨ ឆ្នាំ លោកតា គង់ ណៃ បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយភរិយា គឺលោកយាយ តាត ឆេន ដែលជាអ្នកស្រុកជាមួយគ្នា។ បន្ទាប់ពីអាពាហ៍ពិពាហ៍ លោកតា គង់ ណៃ និងភរិយាលោកយាយ តាត ឆេន ទទួលបានចំណងដៃកូន ១០ នាក់ (ស្រី ៤ នាក់ និងប្រុស ៦ នាក់)។

ជ័យលាភី និងស្នាដៃផ្សេងៗ

ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩១ លោកតា គង់ ណៃ បានប្រឡងជាប់ជ័យលាភីលេខ ១ ផ្នែកចម្រៀងចាប៉ីដងវែងទូទាំងប្រទេសនៅរាជភ្នំពេញ ហើយក្លាយជាសិល្បករចាប៉ីដងវែងនៅនាយកដ្ឋានសិល្បៈទស្សនីយភាព នៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ រហូតដល់ចូលនិវត្តន៍នាឆ្នាំ ២០០៧។

ក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ លោកជាព្រឹទ្ធាចារ្យសិល្បៈ នៃអង្គការខ្មែរអមត និងបានបង្ហាត់បង្រៀនសិស្សបន្តជាច្រើនជំនាន់រហូតដល់ជរាខ្លាំង និងចូលនិវត្តន៍ម្ដងទៀតនាឆ្នាំ ២០០៧។

នៅឆ្នាំ ១៩៨២ លោកទទួលបានជ័យលាភីលេខ ១ ផ្នែកចម្រៀងចាប៉ីប្រចាំខេត្ត។

ឆ្នាំ ២០០១ លោកទទួលបានវិញ្ញាបនបត្រព្រឹទ្ធាចារ្យវប្បធម៌សិល្បៈខ្មែរ ដោយរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា និងគ្រឿងឥស្សរិយយសថ្នាក់មុនីសារាភ័ណ្ឌពីរាជរដ្ឋាភិបាល។

ឆ្នាំ ២០០២ លោកទទួលបានវិញ្ញាបនបត្រកិត្តិយសវីរសិល្បៈពីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ។

ឆ្នាំ ២០០៧ ទទួលគ្រឿងឥស្សរិយយសម្ដងទៀតពីរដ្ឋាភិបាល និងឆ្នាំ ២០១២ ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រចេញព្រះរាជក្រឹត្យផ្ដល់គោរមងារថ្នាក់ជាតិជាមត៌កមនុស្សរស់ដែលមាននាមថាកោសល្យវោហារ គង់ ណៃ។

នៅឆ្នាំ ២០១៧ លោកទទួលបានពានរង្វាន់សិល្បៈ និងវប្បធម៌ ហ្វូគុអុកា (Fukuoka Prize) ជាពានរង្វាន់ដែលបានបង្កើតឡើងចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩០ នៅទីក្រុងហ្វូគុអុកា ប្រទេសជប៉ុន សម្រាប់ផ្តល់ជូនបុគ្គលដែលមានស្នាដៃឆ្នើមក្នុងតំបន់អាស៊ី ពាក់ព័ន្ធផ្នែកអប់រំ សិល្បៈ និងវប្បធម៌។ ព្រឹទ្ធាចារ្យចាប៉ីដងវែង គង់ ណៃ គឺជាបុគ្គលទី ៣ របស់កម្ពុជា ដែលបានទទួលពានរង្វាន់នេះ បន្ទាប់ពី លោក ឆេង ផុន និងលោក អាំង ជូលាន។

គួរបញ្ជាក់ថា មរណភាពរបស់ព្រឹទ្ធាចារ្យកោសល្យវោហារ គង់ ណៃ គឺជាការបាត់បង់ធនធានមនុស្សដ៏សំខាន់បំផុតផ្នែកចាប៉ីដងវែងដ៏កម្រប្រកបដោយសមត្ថភាព ទេពកោសល្យ ដែលធ្លាប់បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការលើកកម្ពស់វិស័យសិល្បៈវប្បធម៌ជាតិទាំងនៅឆាកជាតិ និងតំបន់ ក៏ដូចជាការលើកកម្ពស់កិត្យានុភាពជាតិនៅលើឆាកអន្តជាតិផងដែរ៕

អត្ថបទ ៖ ចាន់រ៉ា

The post ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រឹទ្ធាចារ្យចាប៉ីដងវែងលោកតា គង់ ណៃ និងស្នាដៃធំៗ បន្សល់ទុកកេរ្តិ៍ឈ្មោះដ៏ល្បីរន្ទឺ appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

លោកតា សាឡាត់ សិល្បករផ្នែកអាយ៉ៃដ៏ល្បីល្បាញមួយរូប នៅកម្ពុជា

អ៊ិន ពិសី — Tue, 05 Sep 2023 00:20:00 +0000

លោកតា សាឡាត់ ឬ នាយ សាឡាត់ មានសំនៀងស្រដៀងរៀមច្បងផ្នែកអាយ៉ៃ ប៉ី សាលួត និងជាអ្នកកំប្លែងដ៏មានសំនួនវោហារមួយរូប កាលពីកំឡុងទសវត្ស ៩០ តាមរយៈការសម្ដែងរឿងអប់រំតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ គឺ រឿង អនាម័យ ,តាភោគ ,សៀវភៅកាហិ ,ឱសម្រស់ជាដើម…។

កាលពីទសវត្ស ៦០ មហាជន បានចងចាំសិល្បករផ្នែកអាយ៉ៃមួយរូប នាម «នាយ សាឡាត់» ដែលមានសំនៀងស្រដៀងរៀមច្បងផ្នែកអាយ៉ៃ ប៉ី សាលួត។ ហើយមកដល់ទសវត្ស ៩០ កិត្តិនាម នាយ សាឡាត់ ក៏បានល្បីល្បាញសាជាថ្មីតាមរយៈការសម្ដែងឈុតឆាកអប់រំជាច្រើនដែលបានចាក់ផ្សាយក្នុងកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ ក៏ដូចជាតាមរលកវិទ្យុជាតិ។

ប្រវត្តិ និងស្នាដៃសំខាន់ៗ របស់លោកតា សាឡាត់

មកទល់នឹងសព្វថ្ងៃនេះ មហាជនភាគច្រើន នៅតែចងចាំ និងស្គាល់ នាយ សាឡាត់ ច្បាស់ថាជាអ្នកកំប្លែងដ៏មានសំនួនវោហារមួយរូប កាលពីកំឡុងទសវត្ស ៩០ តាមរយៈការសម្ដែងរឿងអប់រំតាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍។

កាលពីទសវត្ស ៦០ នាយ សាឡាត់ ជាសិល្បករអាយ៉ៃដ៏មានឈ្មោះមួយរូប ដែលមានឈ្មោះដើមថា «ម៉ក់ កានែន ឬ ទីញ វាន់»។ នាយ សាឡាត់ កើតនៅឆ្នាំ ១៩៤២ នាភូមិពោធិ៍ទង ឃុំកញ្ជ្រៀច ស្រុកកញ្ជ្រៀច ខេត្តព្រៃវែង ក្នុងត្រកូលគ្រួសារកសិករ។ សិល្បករអាយ៉ៃរូបនេះ មានឪពុកឈ្មោះ ម៉ក់ មាស និងម្ដាយឈ្មោះ ហែម សឹម។ នាយ សាឡាត់ ជាកូនទី ៦ ចំណោមបងប្អូន ៨ នាក់ ក្នុងនោះ ប្រុស ៥ ស្រី ៣។

ឪពុកម្ដាយរបស់ នាយ សាឡាត់ បានបញ្ជូនលោកឲ្យទៅសិក្សារៀនសូត្រនៅសាលាលោក នាវត្តពោធិ៍ទង ភូមិពោធិ៍ទង ឃុំកញ្ជ្រៀច ស្រុកកញ្ជ្រៀច ខេត្តព្រៃវែង ក្នុងអាយុ ៦ ឆ្នាំ។ បន្ទាប់មកឪពុកម្ដាយ ក៏បញ្ជូនលោកឲ្យទៅសិក្សារៀនសូត្រនៅសាលាបឋមសិក្សាវត្តមហាលាភ ភូមិមហាលាភ ស្រុកកោះសូទិន ខេត្តកំពង់ចាម វិញ ដោយស្នាក់អាស្រ័យផ្ទះបងប្អូន។ ក្រោយបញ្ចប់បឋមសិក្សា នាយ សាឡាត់ បន្តការសិក្សានៅថ្នាក់វិទ្យាល័យក្នុងវិទ្យាល័យព្រះសីហនុ នាទឹកដីខេត្តកំពង់ចាម។ កាល នាយ សាឡាត់ រៀននៅវិទ្យាល័យព្រះសីហនុខេត្តកំពង់ចាម លោកជាមនុស្សចូលចិត្តសិល្បៈបុរាណណាស់ ពិសេសសិល្បៈអាយ៉ៃរឿង និងកំប្លែងតែម្ដង។ នៅវិទ្យាល័យព្រះសីហនុខេត្តកំពង់ចាម ចំណោមសិល្បៈច្រើនក្រុម មិនមានក្រុមណាមានសមត្ថភាពលើក្រុមរបស់លោកទេ។ ពោលមានតែក្រុមសិល្បៈរបស់លោកប៉ុណ្ណោះ ដែលឈានមុខគេ។

នាយ សាឡាត់ សម្រេចចិត្តឈប់សិក្សាត្រឹមថ្នាក់ទី ៤ ទំនើប ដោយងាកចាប់ជំនាញផ្នែកអាយ៉ៃវិញ។ ឆ្នាំ ១៩៦៥ លោកបានចូលសិក្សារៀនសូត្រផ្នែកអាយ៉ៃ ជាមួយក្រុមចម្រៀងអាយ៉ៃរបស់អ្នកស្រទំ ដែលស្ថិតនៅខាងជើងវត្តទួលទំពូង រាជធានីភ្នំពេញ ខណៈនោះម្ដាយឪពុកលោកមិនចង់ឲ្យកូនធ្វើជាអ្នកសិល្បៈនោះទេ ពោលចង់ឲ្យធ្វើគ្រូបង្រៀនច្រើនជាង។ ប៉ុន្តែដោយនិស្ស័យស្រលាញ់វិស័យសិល្បៈពេក លោកក៏ចេះតែជម្នះឪពុកម្ដាយរហូតសម្រេចបំណងនេះ។

ក្រោមការបង្ហាត់បង្ហាញពី លោក ប៉ី សាលួត និងលោកស្រី ស្រទំ ការហាត់រៀនបានវិវឌ្ឍទៅមុខជាបន្តបន្ទាប់។ ពេលនោះ លោក ប៉ី សាលួត ស្រលាញ់ លោក កានែន (នាយ សាឡាត់) ណាស់។ ហើយ លោក ប៉ី សាលួត បានយក លោក កានែន មកធ្វើជាកូនចិញ្ចឹមថែមទៀតផង។ មិនយូរប៉ុន្មាន លោក កានែន (នាយ សាឡាត់) ក៏មានឱកាសឡើងសម្ដែងសិល្បៈអាយ៉ៃ ជាមួយក្រុមអាយ៉ៃរបស់អ្នកស្រី ស្រទំ ហើយមិនបានប៉ុន្មានផង លោកក៏ផ្ដើមមានឈ្មោះល្បីខាងផ្នែកអាយ៉ៃនេះ ដែលមហាជនចាប់អារម្មណ៍ថា ស្មៀនវ័យក្មេងរូបនេះ មានសូរសៀងសំនៀងពីរោះដូចអ្នកអាយ៉ៃរៀមច្បង ប៉ី សាលួត។

កំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៨ គ្រាមួយ នៃពិធីសមាជជាតិ អន្ទិតសក់ខ្លីដែលមានឈ្មោះល្បីល្បាញក្នុងសម័យនោះ បានចាប់ដៃគូជាមួយលោក កានែន ហើយប្រកាសជាសាធារណៈដោយប្រសិទ្ធិនាមថ្មីជូនកានែន ថា «នាយ សាឡាត់»។ តាំងពីពេលនោះមក រហស្សនាមរបស់ នាយ សាឡាត់ បានជាប់រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម នាយ សាឡាត់ បានទទួលលិខិតកិត្តិយសពី សម្ដេចព្រះនរោត្តមសីហនុ ព្រះប្រមុខរដ្ឋ និងរង្វាន់ជាច្រើន។

សិល្បកររូបនេះ បានឆ្លងកាត់អាពាហ៍ពិពាហ៍ចំនួន ៣ លើក ដោយលើកទី ១ លោកបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយនាងកញ្ញា កែវ សំអាត នៅឆ្នាំ ១៩៦៥ និងមានកូនរួមគ្នា ៤ នាក់ ហើយដោយចំណងស្នេហ៍មិនចុះសម្រុងគ្នា លោក និងភរិយាទី ១ ក៏លែងលះគ្នា។ នៅឆ្នាំ ១៩៨៥ លោកបានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយនាងកញ្ញា ចាន់ លីហ៊ាន ហើយទទួលបានកូនប្រុស-ស្រី ៣ នាក់ ថែមទៀត។

តមក ក្រោយរបបខ្មែរក្រហមបញ្ចប់ទៅ នាយ សាឡាត់ បានចូលបម្រើវិស័យសិល្បៈអាយ៉ៃជាបន្ត ដោយបម្រើក្នុងនាយកដ្ឋានសិល្បៈរដ្ឋធានីភ្នំពេញ។ ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៩០ លោកក៏បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាលើកទី ៣ ជាមួយនាងកញ្ញា នូ ឡា សញ្ជាតិ អូស្ត្រាលី តែពុំមានកូននោះទេ។

នៅទសវត្សឆ្នាំ ៩០ មហាជនបានស្គាល់ នាយ សាឡាត់ យ៉ាងច្បាស់ តាមការសម្ដែងរឿងអប់រំជាច្រើន ដែលចាក់ផ្សាយជារៀងរាល់សប្ដាហ៍តាមកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ជាតិ។ នាយ សាឡាត់ បានបន្សល់ទុកស្នាដៃជាច្រើនលើផ្នែកអាយ៉ៃ ល្ខោននិយាយ និងល្ខោនអប់រំបែបកំប្លែងជាហូរហែរហូតដល់វ័យជរា ដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ចាត់ទុកលោកថាជាធនធានមនុស្សរស់ដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់ប្រជាជាតិយើង។

គួរជម្រាបថា លោកព្រឹទ្ធាចារ្យ ម៉ក់ កានែន ឬ ទីញ វាន់ ដែលមានរហស្សនាម«នាយ សាឡាត់» គឺជា សិល្បករផ្នែកអាយ៉ៃដ៏ល្បីល្បាញមួយរូបនៅប្រទេសកម្ពុជា។ លោកតា សាឡាត់ បានទទួលមរណភាព នៅព្រឹកថ្ងៃទី ១៨ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២១ ដោយរោគាពាធ ក្នុងជន្មាយុ ៧៩ ឆ្នាំ នាគេហដ្ឋានរបស់លោកតា នៅរាជធានីភ្នំពេញ៕

ប្រភព ៖ ក្រុមព្រះសុរិយា

អត្ថបទ ៖ ពិសី

The post លោកតា សាឡាត់ សិល្បករផ្នែកអាយ៉ៃដ៏ល្បីល្បាញមួយរូប នៅកម្ពុជា appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ចូលវស្សាហើយ មកឈ្វេងយល់ ដើមកំណើត យក្សជាល ទីងមោងខ្មែរ ដែលអ្នកមិនធ្លាប់ដឹង

KC Virak — Wed, 02 Aug 2023 00:27:00 +0000

នៅតាមដងផ្លូវ នៅរដូវបុណ្យចូលព្រះវស្សានេះ យើងអាចនឹងឃើញ មានលោកយាយ លោកតា គណៈកម្មការវត្តតាមបណ្ដាខេត្ត ដើររៃអង្គាស និងទទួលបច្ច័យពីពុទ្ធបរិស័ទ ដើម្បីជាវទៀន ជាវប្រេង ចង្ហាន់ និងបរិក្ខាផ្សេងៗប្រគេនព្រះសង្ឃគង់ចាំព្រះវស្សា។ ជាមួយគ្នានោះ ក៏ឃើញ រូបយក្ស ឬរូបមនុស្ស-ប្រុសស្រី មាឌធំ ដើរឡកតាមចង្វាក់ភ្លេងឆៃយ៉ាំ ឬស្គរ ទទួលបច្ច័យផងដែរ។ សម្បករូបមាឌធំនោះ ត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋហៅថា ទីងមោង ឬ អ៊ុងឌា។

យុវជន ហេង ហ៊ុយហ៊ួង បានលើកឡើងថា ទីងមោងមាន ២ ប្រភេទ មួយជាទីងមោងសម្រាប់ចាំស្រែ ហើយមួយទៀតជាទីងមោងដែលមានរូបជាមនុស្សប្រុសស្រីធំៗ ហើយរាំ។ អ្នកខ្លះបានហៅទីងមោងដែលគេហែក្នុងពិធីបុណ្យសាសនានោះថា “អ៊ុងឌា”។

យុវជន ហៀម ចិត្រាច និង ឆាយ គីមហ៊ង បានបញ្ជាក់ថា ទីមោងត្រូវបានគេធ្វើពីឫស្សីមានទម្រង់ និងមុខមាត់ដូចជាមនុស្ស តែប្រហោងក្នុង ដោយមានស្លៀកពាក់រូបពណ៌ឆើតឆាយ។ ដើម្បីឱ្យទីងមោងមានសកម្មភាព មនុស្សបានចូលទៅខាងក្នុង ហើយធ្វើកាយវិកាទៅតាមការណ៍ដែលខ្លួនចង់ ពិសេសទៅតាមចង្វាក់ភ្លេងឆៃយ៉ាំដែលបន្លឺឡើង។

លោក អាំង ជូលាន សាស្រ្ដាចារ្យផ្នែកនរវិទ្យា និងសិលាចារិកវិទ្យា នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ បានឱ្យនិយមន័យទីងមោង ថា ទីងមោង គឺសំដៅទៅលើអ្វីដែលមិនមែនជាការពិត តែគេធ្វើវាឱ្យធំតាមរូបរាង និងសណ្ឋានរបស់មនុស្ស ប៉ុន្ដែមានតួនាទីដើម្បីបន្លាច។ កាលពីដើមឡើយ ទីងមោង ត្រូវបានគេហៅថា “យក្សជាល” ព្រោះគេគូសមុខទីងមោងឱ្យទៅជាយក្ស ហើយខ្លួនទីងមោងត្រូវបានគេធ្វើឡើងដោយក្រងពីឫស្សី ហើយយកក្រដាសមករុំ ដើម្បីធ្វើឱ្យព្រាយក្នុងភូមិខ្លាច។

ដោយសារតែប្រវត្តិសាស្រ្ដដ៏ជូរចត់របស់ខ្មែរក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំងរយៈពេលជាច្រើនសតវត្សរ៍ ផ្នត់គំនិតរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរក៏មានការវិវត្តផ្លាស់ប្តូរតាមលក្ខខណ្ឌរស់នៅក្នុងសម័យនោះ។ លោកសាស្រ្ដាចារ្យ អាំង ជូលាន បានបញ្ជាក់ថា ភាពភ័យខ្លាចរបស់ប្រជាជនខ្មែរចំពោះពួកបារាំង គឺនៅពេលបារាំងចូលមកក្នុងភូមិមានការអ្វីម្ដងៗ អ្នកភូមិរត់អស់ហើយ បើស្រីៗរត់អស់តែម្ដង។ ពីមុនគេគិតថា បារាំងច្រមុះស្រួចមើលតែផ្លែកាំបិត មុខមាត់ស្រមេមស្រម៉ូម មាឌធំ ហើយនិយាយស្ដាប់គ្នាមិនបានទៀតធ្វើឱ្យមនុស្សខ្លាច។ ដោយសារតែបញ្ហានេះ ទើបអ្នកភូមិបាននាំគ្នាឈប់ធ្វើយក្សជាល ហើយនាំគ្នាធ្វើទីងមោង ដែលមានមុខមាត់ និងមាឌដូចជាបារាំង ដើម្បីបន្លាចខ្មោចព្រាយក្នុងភូមិដែលចាំបង្កជំងឺរាតត្បាត។

ពុទ្ធសាសនិកជនទាំងក្មេងទាំងចាស់តែងតែមកជួបជុំគ្នានៅវត្តអារាមក្នុងពិធីបុណ្យសាសនានានា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលធ្វើឱ្យវត្តក្លាយជាបណ្ដាញសាមគ្គីភាពរបស់អ្នកស្រុកអ្នកភូមិ។ សាស្រ្ដាចារ្យ អាំង ជូលាន បានបកស្រាយថា បុណ្យកឋិន បុណ្យផ្កា ធ្វើឡើងក្នុងគោលបំណងកសាងអ្វីមួយឱ្យវត្ត ឬសាងសង់ស្ពានតូចៗ និងផ្លូវ ដូច្នេះគេក៏ធ្វើទីងមោងមួយគូដែលមានមាឌធំជាងមនុស្សធម្មតា ហើយស្លៀកពាក់ជាមនុស្សប្រុសម្នាក់ ស្រីម្នាក់រាំតាមចង្វាក់ភ្លេងឆៃយ៉ាំ ដើម្បីប្រមូលបច្ច័យពីពុទ្ធបរិស័ទចំណុះជើងវត្ត ធ្វើការកសាងសម្មិទ្ធិផលដើម្បីវត្ត និងភូមិ។ បច្ចុប្បន្ននេះការហែរទីងមោង គឺជាសិល្បៈប្រជាប្រិយដែលអ្នកភូមិយកមកប្រើប្រាស់តៗគ្នា ហើយគ្មានសាលា ឬគ្រូណាម្នាក់បង្រៀនមុខវិជ្ជារាំរបាំទីងមោងនោះទេ។

ប៉ុន្ដែបច្ចុប្បន្ន ការហែទីងមោងបានបាត់បង់បន្ដិចម្ដងៗ ហើយការណ៍ដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនហៅទីងមោងថា “អុងឌា” នោះ គឺជាភាសាវៀតណាម ហើយនៅកន្លែងខ្លះទៀតដែលមានជនជាតិវៀតណាមច្រើននោះបាននាំគ្នាយកទីងមោងទៅជាលេងជាមួយភ្លេងរបស់អ្នកតាចិន។

មានទីងមោងមួយប្រភេទទៀត គឺប្រជាពលរដ្ឋបានធ្វើដាក់តាំងមុខផ្ទះ ឬនៅស្រែ នៅចម្ការ។ លោកបណ្ឌិត មីស្ហែលត្រាណេ អ្នកឯកទេសផ្នែកបុរាណវិទ្យា បានលើកឡើងថា ជំនឿដាក់ទីងមោងនៅមុខផ្ទះ គឺដើម្បីបញ្ចៀសនូវឧបទ្រពចង្រៃគ្រប់ប្រភេទ គឺជាប្រពៃណីដូនតាដែលមានលក្ខណៈប្រជាប្រិយច្រើនជាងវិទ្យាសាស្ត្រ។

លោកបានបញ្ជាក់ថា ការធ្វើទីងមោងស្ថិតក្នុងចន្លោះខែធ្នូ និងមេសា នៅតាមភូមិស្រុក ព្រោះថា រដូវនេះជំងឺដង្កាត់មួយចំនួនតែងតែកើតមានឡើងជាប្រចាំ ដូចជាជំងឺអាសន្នរោគជាដើម។ នៅកន្លែងខ្លះ ប្រជាពលរដ្ឋបានប្រើសញ្ញាជើងក្អែក ដែលគេគូរលើក្តារជញ្ជាំងផ្ទះ ឬក៏លើបាតក្អមជំនួសទីងមោង ហើយព្យួរនៅមុខផ្ទះ ដើម្បីមូលហេតុដូចគ្នាដែរ។

បណ្ឌិត មីស្ហែលត្រាណេ បានបន្តថា ដូចនេះទីងមោង និងសញ្ញាក្អែក គឺនិយមឡើងសម្រាប់បន្លាចខ្មោចបិសាចកុំឱ្យមករំខានអុកឡុកមនុស្សក្នុងសង្គម។

ដោយសារតែការបន្សាំវប្បធម៌របស់ខ្មែរជាមួយបរទេស លោកសាស្រ្ដាចារ្យ អាំង ជូលាន បានសម្ដែងក្ដីបារម្ភចំពោះសិល្បៈរបស់ខ្មែរ ដោយលោកលើកឡើងថា បើរបស់ទាំងអស់នោះ បេតិកភណ្ឌអរូបិយ បាត់ គឺបាត់ហើយ មិនកើតឡើងវិញនោះទេ ហើយយើងក៏មិនអាចជួសជុលវាដូចជារបស់រូបិយបានដែរ។ លោកបានអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរត្រូវតែរក្សានូវអ្វីដែលជាទំនៀមទម្លាប់របស់ខ្មែរ ទោះជារូបិយ ឬអរូបិយក៏ដោយ ព្រោះវាជាមរតករបស់ខ្មែរ។

ថ្មីៗនេះមានយុវជន ២ រូបជាបងប្អូនគ្នា រស់នៅស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល បានបន្តមុខរបរផលិតទីងមោងពីឪពុក ដោយបានកែច្នៃមុខទីងមោងមិនសូវស្អាតទៅជាមុខតារាជាតិ និងបរទេសពេញនិយមល្បីៗ ហើយទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ជាច្រើន និងលែងសូវមានអ្នកខ្លាចទីងមោងដូចមុនទៀត៕

អត្ថបទ៖ ច័ន្ទ វីរៈ

The post ចូលវស្សាហើយ មកឈ្វេងយល់ ដើមកំណើត យក្សជាល ទីងមោងខ្មែរ ដែលអ្នកមិនធ្លាប់ដឹង appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ប្រវត្តិស្នាដៃ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ឥស្សរជនល្បីល្បាញ ឆ្នាំ ១៩២០-១៩៧៥

អ៊ិន ពិសី — Fri, 28 Jul 2023 04:44:18 +0000

ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ជាឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់មួយរូប មានឈ្មោះល្បីល្បាញណាស់ក្នុងសង្គមខ្មែរ កាលពីមុនឆ្នាំ ១៩៧៥ និងបានកសាងគុណសម្បត្តិជាច្រើនសន្ធឹកក្នុងការចូលរួមអភិវឌ្ឍន៍ កសាងសង្គម ជាតិខ្មែរ។ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ក៏ធ្លាប់ធ្វើជាចៅហ្វាយខេត្តធំៗ នៃប្រទេសកម្ពុជា ដូចជា ខេត្តបាត់ដំបង និង កំពង់ចាម ជាដើម…។

ប្រវត្តិដ៏អស្ចារ្យរបស់ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ឥស្សរជនដ៏ល្បីល្បាញ នៃកម្ពុជា(១៩២០-១៩៧៥)

ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន បានប្រសូតនៅថ្ងៃទី ២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩២០ ភូមិទឹកល្អក់ ស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ ក្នុងត្រកូលគ្រួសារកសិករ។ ឯកឧត្ដម មានឪពុកឈ្មោះ ព្រំ ទឹម និង ម្ដាយឈ្មោះ ផេង សួង ជាកសិករនៅស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ។

ក្នុងចំណោមបងប្អូនសរុប ៩ នាក់ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ជាកូនទី ៨ ដោយក្នុងនោះរួមមាន ៖

១-លោកស្រី ទឹម ប្រុក

២-លោកស្រី ទឹម ហេង

៣-ឯកឧត្ដម ទឹម កេន អតីតរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសាធារណការ និងគមនាគមន៍ និងជាសមាជិកក្រុមបង្កើតច្បាប់ដំបូងបង្អស់ នៃកម្ពុជា តាំងពីរជ្ជកាលព្រះករុណា ព្រះបាទ សម្ដេចព្រះនរោត្តម និងជាឧត្ដមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ។

៤-ឯកឧត្ដម ទឹម សារិ តំណាងរាស្ត្រ និងជាអតីតចៅហ្វាយស្រុកកំពង់ត្រឡាច ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ក្នុងសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង។

៥-លោកជំទាវ ទឹម ប្រៅ ភរិយាឯកឧត្ដម អ៊ឹង ហូ ចៅហ្វាយខេត្តសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង។

៦-លោកជំទាវ ទឹម មាន ភរិយាឯកឧត្ដម ឆាយ សាន

៧-លោកស្រី ទឹម វ៉ាន ភរិយាលោក អ៊ឹម ហង្ស មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្នែកយោធាសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង។

៨-ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន(ផ្ទាល់)

៩-លោកជំទាវ ទឹម វ៉ារី ភរិយាឯកឧត្ដម ណេត បូ ចៅហ្វាយស្រុក និងជាតំណាងរាស្ត្រ នៃប្រទេសកម្ពុជា សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម។

កុមារ ទឹម ងួន ស្ថិតក្នុងវ័យកុមារភាព បានចូលសិក្សារៀនសូត្រនៅសាលាវត្តក្នុងភូមិកំណើត រួចក៏បន្តការសិក្សានារាជធានីភ្នំពេញ និងទទួលបានសញ្ញាប័ត្រទុតិយភូមិជំនាន់ទី ២ ឯវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៤០។ ក្រោយមក កុមារ ទឹម ងួន ក៏បានបន្តការសិក្សាវគ្គខ្លីផ្នែករដ្ឋបាលសាធារណៈ នៅសាលា«ស៊ីឡូសូបាស» នាទីក្រុងព្រៃនគរ ទឹកដីកូសាំងស៊ីន។

លោក ទឹម ងួន ត្រឡប់មកមាតុភូមិវិញ នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៤១ ហើយភ្លាមនោះលោកក៏បានចូលបម្រើការងាររដ្ឋបាល នៃរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តែម្ដង(២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៤៣) ក្នុងតួនាទីជាភូឈួយខេត្តព្រៃវែង។ នៅខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៤៣ ដល់ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៤៥ លោក ទឹម ងួន បានផ្លាស់មកធ្វើជាភូឈួយខេត្តកំពង់ចាម វិញ។

នៅខែមករា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៤៥ លោក ទឹម ងួន បានកាន់តួនាទីជាចៅហ្វាយស្រុកព្រៃឈរ។ តមក នៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ដល់ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤៦ លោកបានទទួលតួនាទីជាភូឈួយខេត្តកំពង់ចាម។ ហើយនៅខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤៦ ដល់ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៤៦ លោកក៏បានតួនាទីជាចៅហ្វាយស្រុកក្រូចឆ្មារ ក្នុងឋានៈជាភូឈួយខេត្តនេះ។ លោក ទឹម ងួន បានចូលរួមចំណែកជាច្រើនក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គម និងការជួយរៀបចំរដ្ឋបាលជូនប្រជាជននៅមូលដ្ឋាន។

លោក ទឹម ងួន បានកាន់តួនាទីជានាយខុទ្ទកាល័យឯកឧត្ដមរាជប្រតិភូគ្រប់គ្រងខេត្តសៀមរាប និងបាត់ដំបង ពី ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤៦ ដល់ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៤៧ ដែលកាលនោះ ឯកឧត្ដម លន់ ណុល មានភារកិច្ចជារាជប្រតិភូ។

នៅរវាងខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៤៧ ដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៤៧ លោក ទឹម ងួន បានទទួលតួនាទីជាប្រធាននាយកដ្ឋានមួយក្នុងក្រសួងការពារជាតិ។

ឥស្សរជនដ៏ល្បីល្បាញរូបនេះ បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយនាងកញ្ញា សាយ គុនថុន ដែលជាបងប្អូនជីដូនមួយនឹងគ្នា នៅឆ្នាំ ១៩៤៨។

លោក ទឹម ងួន និងភរិយា ទទួលបានចំណងដៃបុត្រាបុត្រីរួមគ្នាដល់ទៅ ៧ រូប រួមមាន ៖

១-ទឹម ចាន់ថាល់ (ស្រី) ,២-ទឹម សូគីរីវ៉ាល់(ប្រុស) ,៣-ទឹម វរសេដ្ឋា(ប្រុស) ,៤-ទឹម វរពុទ្ធាន(ប្រុស), ៥-ទឹម ប៊ុនថុច (ស្រី), ៦-ទឹម ប៊ុណ្ណារិទ្ធ (ប្រុស) និង ៧-ទឹម ម៉នដេយ៉ា។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ពី (ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៥០ ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៥១) បានបញ្ជូន លោក ទឹម ងួន ឲ្យទៅសិក្សាវគ្គខ្លី ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ នៅសាធារណរដ្ឋបារាំង។ នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៥១ មកទល់ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៥៣ លោកបានទទួលតួនាទីជានាយខុទ្ទកាល័យ និងជាចាងហ្វាងផ្នែកកិច្ចការសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ ព្រមទាំងជានាយកពិធីការ ដោយបានទទួលគោរមងារជា «ឯកឧត្ដម» តាំងពីពេលនោះមក។

នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៥៣ មកទល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៥៥ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន បានកាន់តួនាទីជាចៅហ្វាយខេត្តព្រៃវែង រួចបំពេញមុខងារត្រួតជាមេបញ្ជាការក្របខណ្ឌទាហាន នាទឹកដីព្រៃវែង និងស្វាយរៀង ដោយមានឋានន្តរសក្ដិវរសេនីយ៍ទោ ពី (ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៥៤ ដល់ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៥៤)។

ពេល «កម្ពុជា» ទើបបានឯករាជ្យពេញបរិបូណ៌

នៅថ្ងៃទី ៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៥៣ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ក៏បានចូលរួមអភិវឌ្ឍន៍ខេត្តខណ្ឌដែលលោកគ្រប់គ្រង ឃើញថា ទទួលបានផលជាផ្លែផ្កា។ ជាមួយនោះ ឯកឧត្ដម ក៏ទទួលបានការសរសើរពី សម្ដេចព្រះប្រមុខរដ្ឋ ដែលឲ្យប្រជាជនខ្មែររស់នៅក្នុងខេត្តទាំងនោះ ផ្លាស់ប្ដូររបត់ថ្មី កសាងជីវភាពថ្មី ល្អប្រសើរជាងមុន ក្នុងសេរីភាពឯករាជ្យជាតិពិតប្រាកដ។

តមក ឯកឧត្ដម ក៏បានទទួលតួនាទីជាចៅហ្វាយខេត្តកំពង់ចាម នៅខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៥៥ ដល់ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៥៧។ នៅរវាងពីខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៥៨ ដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៥៨ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន បានទទួលតួនាទីជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ។ ហើយរវាងពីខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៥៨ ដល់ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៥៩ ឯកឧត្ដម ទទួលបានតួនាទីជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិ។

រវាងពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៥៩ ដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦៦ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន បានកាន់តួនាទីជាចៅហ្វាយខេត្តបាត់ដំបង។ ការគ្រប់គ្រងខេត្តបាត់ដំបងនេះ ឃើញថា មានការអភិវឌ្ឍជាខ្លាំង ហើយ ឯកឧត្ដម ក៏ជាអ្នករៀបចំប្លង់មេ និងរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខេត្តទាំងមូលដូចជា ៖ ផ្លូវ ថ្នល់ វត្តអារាម មន្ទីរពេទ្យ រោងចក្រ ជាដើម… តាមគោលការណ៍ផែនការ ៥ ឆ្នាំ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលសង្គមរាស្ត្រនិយម ក្រោមការដឹកនាំរបស់ សម្ដេចព្រះប្រមុខរដ្ឋ។

ការព្យាយាមជួយអភិវឌ្ឍន៍ខេត្តបាត់ដំបង របស់ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ទទួលបានជោគជ័យគួរឲ្យកត់សម្គាល់ រហូតខេត្តនេះ ក្លាយជាខេត្តដ៏ធំក្នុងចំណោមខេត្តធំៗទាំង ៤ នៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនក្នុងខេត្ត ក៏ដូចជាប្រជាជនទូទាំងប្រទេស បានស្គាល់ និងគោរពស្រលាញ់រាប់អាន ឯកឧត្ដម ជាខ្លាំង។

តមកទៀត នៅខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៦៦ ក្រោយពីបញ្ចប់ការងារជាអភិបាលខេត្តបាត់ដំបង ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ក៏មកបំពេញតួនាទីជាឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសអូស្ត្រាលី រហូតដល់ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧០។ ពេលនោះ ឯកឧត្ដម ក៏បានទទួលតួនាទីបេសកកម្មពិសេស ក្នុងការគ្រប់គ្រងខេត្តបាត់ដំបងម្តងទៀត ពីថ្ងៃទី ២១ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៦៨ ដល់ថ្ងៃទី ៣១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៦៨។

ឯកឧត្ដម បានទទួលតួនាទីជារដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ នៃរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋខ្មែរ នៅថ្ងៃទី ១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ថ្ងៃទី ៧ ខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៧១។ កំឡុងពេលនោះ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន មានតួនាទីមួយទៀត ជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ដោយកាន់ការណ៍ពីថ្ងៃទី ៧ ខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ថ្ងៃទី ១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧១។

ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន បានទទួលតួនាទីជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីទី ១ នៃរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដែលមានតួនាទីគ្រប់គ្រងលើស្ថាប័នរដ្ឋ ទាំង ៤ សំខាន់ គឺ ៖ ក្រសួងការពារជាតិ ក្រសួងធម្មការ ក្រសួងយុត្តិធម៌ និងក្រសួងមុខងារសាធារណៈ នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧១។ ហើយនៅថ្ងៃទី ២១ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧២ ឯកឧត្ដម បានទទួលតួនាទីថ្មីជាអគ្គរដ្ឋទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសថៃ។ ពេលនោះ ឯកឧត្ដម និងក្រុមគ្រួសារ បានចាកចេញទៅរស់នៅប្រទេសថៃ ខណៈ កម្ពុជា កំពុងមានសង្គ្រាមរ៉ាំរ៉ៃ។

ឥស្សរជនដ៏ល្បីល្បាញរបស់កម្ពុជារូបនេះ ទទួលបានគ្រឿងឥស្សរិយយសជាច្រើនក្នុងកម្រិតថ្នាក់ជាតិ និងអន្តរជាតិ តាំងពីសម័យអាណានិគមនិយមបារាំង សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម និង សម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។

ឥស្សរជន ទឹម ងួន បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី ៧ ខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ក្នុងជន្មាយុ ៥៥ ឆ្នាំ ដោយរោគាពាធ នៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ។ ពិធីបុណ្យសពរបស់ ឯកឧត្ដម បានប្រារព្ធឡើងយ៉ាងអ៊ឹកធឹក នៅនិវេសនដ្ឋានទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសថៃ ក្រោមការជួយជ្រោមជ្រែង នៃរដ្ឋាភិបាលប្រទេសទាំងពីរ។

ក្រោយ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ទទួលមរណភាពភ្លាម ក្រុមគ្រួសាររបស់ ឯកឧត្ដម ទាំងមូល ដែលមានសមាជិកជាង ២០ នាក់ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋខ្មែរ បញ្ជូនឲ្យទៅរស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈស្ថានភាពប្រទេសកម្ពុជា កំពុងជ្រួលច្របល់ខ្លាំង។ ចំពោះការភៀសខ្លួនទៅរស់នៅប្រទេសទី ៣ នេះ គឺជាសំណាងមហាសំណាង ដែលបណ្ដាលឲ្យ ភរិយា និងកូនរបស់ ឯកឧត្ដម ទាំងអស់ រួចផុតពីសេចក្ដីស្លាប់ ក្នុងរបបវាលពិឃាដប្រល័យពូជសាសន៍ប៉ុលពត។ សព្វថ្ងៃ ភរិយា និង កូនៗរបស់ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន កំពុងរស់នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។

គួរជម្រាបថា ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន បានកសាងគុណសម្បត្តិជាច្រើនសន្ធឹកក្នុងការចូលរួមអភិវឌ្ឍន៍ និងកសាងសង្គមជាតិខ្មែរតាំងពីមុនពេលកម្ពុជាបានឯករាជ្យ រហូតដល់ប្រទេសកម្ពុជារស់នៅក្នុងភ្នក់ភ្លើងសង្គ្រាម រវាងឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ហើយកាលពីសម័យកម្ពុជាមានឈ្មោះថា«កោះសន្តិភាព» ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន មានឈ្មោះល្បីល្បាញណាស់ក្នុងសង្គមខ្មែរ ក្នុងឋានៈជាឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់មួយរូប ដែលបានកាន់ការអភិវឌ្ឍខេត្តនានា និងគ្រប់គ្រងស្ថាប័នជាតិជាច្រើនឆ្នាំ ដោយចិត្តមោះមុត និងស្មោះស្ម័គ្រជាពន់ពេក៕

អត្ថបទ ៖ ពិសី

ប្រភព ៖ ក្រុមព្រះសុរិយា

The post ប្រវត្តិស្នាដៃ ឯកឧត្ដម ទឹម ងួន ឥស្សរជនល្បីល្បាញ ឆ្នាំ ១៩២០-១៩៧៥ appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប

អ៊ិន ពិសី — Mon, 13 Mar 2023 05:27:58 +0000

ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប ជាទីកន្លែងបណ្ដោះអាសន្នរបស់អតីតព្រះមហាក្សត្រ នៃយើង គឺ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ និងព្រះរាជអគ្គមហេសី។ ព្រះរាជដំណាក់នេះ ជាទីដែលព្រះអង្គស្នាក់នៅអាស្រ័យ ពេលស្ដេចយាងមកកាន់ទីក្រុងសៀមរាប។

ព្រះរាជដំណាក់នៅក្រុងសៀមរាប បើធ្វើដំណើរពីក្រុងភ្នំពេញតាមផ្លូវជាតិលេខ ៦ ក្រុងសៀមរាប មើលមកខាងស្ដាំដៃ យើងនឹងឃើញអគារពណ៌សមួយ អមដោយរបង និងដើមឈើត្រឈឹងត្រឈៃ និងបរិវេណស្រស់ស្រាយ ដែលមានសួនច្បារធំនៅខាងមុខ នោះហើយជាព្រះរាជដំណាក់។

ព្រះរាជដំណាក់នេះ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងសម័យបារាំងដាក់អាណានិគមនៅកម្ពុជាអំឡុងឆ្នាំ ១៨៦៣ ដល់ ឆ្នាំ ១៩៥៣។ ព្រះរាជដំណាក់នៅក្នុងសម័យព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ គឺស្ថិតនៅវត្តដំណាក់ ហើយវត្តដំណាក់ គឺជាវត្តមួយដែលស្ថិតនៅខាងកើតដងស្ទឹងសៀមរាប ចំកណ្ដាលបេះដូង នៃក្រុងសៀមរាបតែម្ដង។ វត្តដំណាក់ពីមុន ជាទីតាំងព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩០៤ ដល់ ឆ្នាំ ១៩២៧។

លុះក្រោយមកព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រ ត្រូវបានប្ដូរទីតាំងទៅនៅជិតអាស្រមព្រះអង្គចេក ព្រះអង្គចម វិញ។ ក្រោយពីព្រះរាជដំណាក់ត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរទីតាំង ទីធ្លាបរិវេណព្រះរាជដំណាក់ចាស់ ត្រូវបានប្រែក្លាយជាទីវត្តអារាមព្រះពុទ្ធសាសនាម្ដងវិញ។ ជាអកុសលនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម វត្តដំណាក់ ត្រូវបានកងទ័ពខ្មែរក្រហមប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានយោធារបស់ពួកគេ។

បច្ចុប្បន្ននេះ មិនត្រឹមតែជាទីអារាមរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនាសម្រាប់ព្រះសង្ឃគង់នៅបដិបត្តិធម៌ និងសម្រាប់ឲ្យពុទ្ធបរិស័ទធ្វើបុណ្យទានប៉ុណ្ណោះទេ តែវត្តនេះ ក៏ជាថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជាដល់ព្រះសង្ឃផងដែរ ដោយសារតែនៅក្នុងវត្តមានពុទ្ធិកបឋមសិក្សាសម្រាប់ព្រះសង្ឃសិក្សារៀនសូត្រ ភាសាបាលី ភាសាសំស្ក្រឹត និងព្រះធម៌នានា។ លើសពីនេះ នៅក្នុងបរិវេណវត្ត ក៏មានសាលាបឋមសិក្សាសម្រាប់ឲ្យកុមារសិក្សារៀនសូត្រផងដែរ។ បន្ថែមពីលើនេះ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ តែងតែមានជនានុជនជាច្រើន បានអានសៀវភៅ ឬធ្វើកិច្ចការសាលានៅទីនោះ។

ដោយឡែកនៅក្នុងវត្ត ក៏មានបណ្ណាល័យមួយហៅថាបណ្ណាល័យខេមរៈសិក្សា ដែលបានប្រើសម្រាប់ឲ្យសាធារណជនចូលធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវឯកសារ និងអានសៀវភៅនានា យ៉ាងសំបូរបែប។

នៅតាមដងផ្លូវក្នុងវត្ត មានរៀបចំពាក្យស្លោក និងសុភាសិតជាច្រើន សម្រាប់ដាស់តឿនដល់សាធារណជនទាំងឡាយ ជាកន្លែងថ្នាលបណ្ដុះបណ្ដាលចំណេះវិជ្ជា។ វត្តនេះ ក៏បាននិងកំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ មកទស្សនាផងដែរ។

ថ្មីៗនេះ មានហេតុការណ៍ដ៏គួរឲ្យរន្ធត់ និងសោកស្ដាយជាពន់ពេក ដោយកាលពីវេលាម៉ោងប្រមាណជា ១០ និង ៥ នាទីយប់ ថ្ងៃទី ១២ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៣ អគ្គិភ័យបានឆាបឆេះអគារមួយ នៃព្រះរាជដំណាក់សៀមរាប ដែលជាកន្លែងទីសក្ការដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត៕

អត្ថបទ ៖ ពិសី

The post ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះរាជដំណាក់ នៅក្រុងសៀមរាប appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ប្រវត្តិផ្សារទួលទំពូង ដែលជាកន្លែងដ៏ពេញនិយមមួយ សម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរ និងជនបរទេស

អ៊ិន ពិសី — Wed, 18 Jan 2023 07:31:40 +0000

ទោះបីជាជំងឺកូវីដ-១៩ នៅបន្តរាតត្បាតក្នុងកម្រិតតិចតួចនៅឡើយក៏ដោយ ក៏ផ្សារទួលទំពូង នៅតែមានអតិថិជនចេញ-ចូលទិញយ៉ាងច្រើនកុះករ មានទាំងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងជនបរទេសដទៃទៀត។

គេចាំមិនភ្លេចទេ កាលពីដើមឆ្នាំ ២០២០ ប្រទេសកម្ពុជា បានទទួលរងនូវការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩។ ក្នុងនោះ កូវីដ-១៩ បានធ្វើឲ្យវិស័យសេដ្ឋកិច្ចទូទាំងពិភពលោកជួបបញ្ហា និងសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងច្រើនផងដែរ។

កូវីដ-១៩ កាលណោះ ក៏បានធ្វើឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រេចចេញបម្រាមគោចរ និងបិទផ្អាកដំណើរការផ្សារជាច្រើន នៅទូទាំងប្រទេស រួមនឹងកន្លែងផ្សេងៗទៀត ដើម្បីកាត់បន្ថយការរាតត្បាតជំងឺដ៏កាចសាហាវមួយនេះ។ ចំណោមផ្សារជាច្រើនដែលត្រូវបានផ្អាកការដំណើរការនោះ ក៏មានផ្សារទួលទំពូងផងដែរ។

ក្រោយពីបានបិទខ្ទប់មិនឲ្យដំណើរការមួយរយៈ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរីករាលដាល នៃជំងឺកូវីដ-១៩ កាលពីថ្ងៃទី ២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២១ រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានដាក់ឲ្យដំណើរការផ្សាររដ្ឋទាំង ២៥ លក់ដូរឡើងវិញ។

ទន្ទឹម នៃការបើកឲ្យដំណើរការឡើងវិញ នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២១ នោះ ឃើញថា តាមបណ្ដាផ្សាររដ្ឋនានា ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ បានដំណើរការលក់ដូរមមាញឹកឡើងវិញ ជាមួយការអនុវត្តវិធានរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល និងការណែនាំរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ។

ក្រោមការដឹកនាំ ប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតដ៏ឈ្លាសវៃរបស់សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រី បានធ្វើឲ្យប្រទេសកម្ពុជា មានសុខសន្តិភាព ស្ថិរភាព ជាពិសេសទទួលបានជោគជ័យនូវការគ្រប់គ្រងការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩ ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

ដ្បិតតែជំងឺកូវីដ-១៩ នៅបន្តរាតត្បាតក្នុងកម្រិតតូចតួចនៅឡើយក្ដី តែផ្សារទួលទំពូង នៅតែជាផ្សារដ៏ពេញនិយមមួយ សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងជនបរទេស។

ផ្សារទួលទំពូង មិនត្រឹមតែពោរពេញដោយម្ហូបអាហារ បន្លែ ត្រី សាច់ គ្រឿងទេស ឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ សម្លៀកបំពាក់ និងវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍នោះទេ ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើន បានចាត់ទុកផ្សារនេះ ជាទីប្រជុំជន នៃអាហារ មិនថាពេលព្រឹក ថ្ងៃត្រង់ ល្ងាច ឬ យប់។ ផ្សារទួលទំពូង បានប្រមូលផ្ដុំទៅដោយអាហារពោរពាសតាមផ្លូវ។ ផ្សារគ្មានម៉ាស៊ីនត្រជាក់នេះ ពេញនិយមបំផុតសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ។

នៅខាងក្នុងផ្សារ អ្នកអាចវង្វេង ប្រសិនបើមិនអាចចំណាំផ្លូវបាន ដោយសារតាមផ្លូវដើរ ពោរពេញទៅដោយគំនរសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងកាបូប ដែលអាចធ្វើឲ្យច្រឡំផ្លូវ។

ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ មិនហៅឈ្មោះផ្សារទួលទំពូង ថា ផ្សារទួលទំពូង នោះទេ។ ភាគច្រើន ពួកគេហៅឈ្មោះផ្សារនេះថា Russian Market (មានន័យថា ផ្សាររុស្ស៊ី ឬផ្សារសូវៀតទៅវិញ)។

ប្រវត្តិ នៃពាក្យថា Russian Market ផ្សាររុស្ស៊ី ឬផ្សារសូវៀត នេះ បានកើតមានតាំងពីទសវត្ស ១៨៨០ មកម្ល៉េះ។

ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ បានបញ្ជាក់ច្បាស់ពីនយោបាយការទូតរុស្ស៊ី-កម្ពុជា ដែលមានទំនាក់ទំនងល្អ យ៉ាងស្អិតរមួត ក្រោយពីប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវបានរំដោះចេញពីរបបខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត ដ៏ព្រៃផ្សៃ។

ពេលនោះមានជនជាតិរុស្ស៊ី ដែលរស់នៅ និងធ្វើការនៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ បានចូលចិត្តវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ និងគ្រឿងចម្លាក់របស់ខ្មែរណាស់។ ជារឿយៗ ពួកគេតែងតែទៅផ្សារទួលទំពូង ដើម្បីរកទិញវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ទាំងនោះ។

លើសពីនេះ ផ្សារទួលទំពូង ក៏ជាទីផ្សារគ្រឿងទេស ម្ហូបអាហារ គ្រឿងអលង្ការ និងគ្រឿងមាស ហើយក៏មានទំនិញមួយចំនួន ត្រូវបាននាំចូលពីប្រទេសរុស្ស៊ី មកដាក់លក់នៅទីនេះផងដែរ។

វត្តមានដ៏ច្រើន នៃជនជាតិរុស្ស៊ី និងទំនិញរបស់រុស្ស៊ីនេះហើយ បានធ្វើឲ្យមានជនជាតិខ្មែរខ្លះ ជនជាតិរុស្ស៊ី និងជនបរទេសដទៃទៀត នាំគ្នាហៅផ្សារនេះថា (Russian Market) ផ្សាររុស្ស៊ី ឬផ្សារសូវៀត ដែលងាយហៅ ងាយចាំ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

បន្ថែមពីនេះ ពាក្យថាផ្សារទួលទំពូង ក៏មានរឿងរ៉ាវខ្លីមួយផងដែរ គឺថាផ្សារនេះអាចមានទីតាំងនៅលើទួលមួយ ដែលសំបូរដើមទំពូង។

យោងតាមព្រះសូរស័ព្ទដើមរបស់ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជោតញ្ញាណោ កាលទ្រង់នៅជាលោកនេន លោកគ្រូតែងប្រើឲ្យទៅរើសសំបកទំពូង នៅលើទីទួលមួយ។ ហេតុដូច្នេះ ទើបទីនោះ ត្រូវបានគេហៅថា ទួលទំពូង និងផ្សារទួលទំពូង រហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះ៕

អត្ថបទ ៖ ពិសី

The post ប្រវត្តិផ្សារទួលទំពូង ដែលជាកន្លែងដ៏ពេញនិយមមួយ សម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរ និងជនបរទេស appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ដំណើរជីវិតចុងក្រោយរបស់សិល្បការិនីមានទេពកោសល្យខ្ពស់អ្នកស្រី ហួយ មាស ឬ នាង មាស មេត្រី

អ៊ិន ពិសី — Tue, 17 Jan 2023 10:15:11 +0000

មាស មេត្រី ជារហស្សនាម និងជាគោរមងារ ប្រចាំវិទ្យុជាតិកម្ពុជារបស់អ្នកស្រី ហួយ មាស ដែលបានទទួលនៅអំឡុងឆ្នាំ ១៩៦៩។ សិល្បការិនីមានទេពកោសល្យខ្ពង់ខ្ពស់ និងមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះ អ្នកស្រី ហួយ មាស មានកំណើតនៅថ្ងៃចន្ទ ខែបុស្ស ឆ្នាំរកា ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ៦ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៤៦។

អ្នកស្រី ហួយ មាស មានវ័យចាស់ជាង អ្នកស្រី រស់ សេរីសុទ្ធា ចំនួន ១០ ខែ។ តែអ្នកស្រី បានប្រឡងជាប់ចូលរៀនអនុវិទ្យាល័យមុនអ្នកស្រី រស់ សេរីសុទ្ធា ដល់ទៅពីរឆ្នាំ នៅឃុំស្វាយប៉ោ ស្រុកសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង។

ឪពុករបស់សិល្បការិនីដ៏ល្បីល្បាញអ្នកស្រី ហួយ មាស មានឈ្មោះ ហួយ យ៉ុត ជាបុគ្គលិកស្ថានីយអយស្ម័យយានបាត់ដំបង និងម្ដាយឈ្មោះ ប៊ុត ជិន ជាមេផ្ទះ។ អ្នកស្រី ហួយ មាស ជាកូនស្រីពៅ នៃបណ្ដាកូនទាំងបី។ បងប្រុសទី១-ឈ្មោះ ហួយ ស៊ីយឿន និងបងប្រុសទី២-ឈ្មោះ ហួយ ស័យោ។ ចំណែកសាច់ញាតិដទៃទៀត បានធ្វើមរណកាលយូរទៅហើយ។

យោងតាមក្រុមព្រះសុរិយា អ្នកស្រី ហួយ មាស ជាសិល្បករពហុជំនាញដែលប្រកបដោយទេពកោសល្យខ្ពង់ខ្ពស់ និងមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះ បានបម្រើវិស័យសិល្បៈជាតិ ស្ទើរតែពេញមួយជីវិត។

អ្នកស្រី ហួយ មាស មានរហស្សនាមប្រចាំថា «នាង មាស មេត្រី» ដែលគេដឹងថា ក្រៅពីជាអ្នកចម្រៀងប្រកបដោយទឹកដមសំនៀងផ្អែមត្រជាក់ នាងជាសិល្បករផ្នែកល្ខោននិយាយដ៏មានទេពកោសល្យ ជាទីស្នេហា នៃមហាជនទៀតផង។

ក្រៅពីនេះ សិល្បការិនីមានទីកំណើតនៅទឹកដីនៅស្រុកចម្ការសំរោង ខេត្តបាត់ដំបង អាចបញ្ចូលសំឡេងភាពយន្ត អត្ថាធិប្បាយ ធ្វើពិធីករ ឬ រៀបចំកម្មវិធីផ្សាយផ្សេងៗ ក្នុងវិទ្យុជាតិកម្ពុជា ប្រកបដោយគំនិតច្នៃប្រឌិត ក្នុងការចែករំលែកគំនិតល្អៗ ទៅកាន់មិត្តអ្នកស្ដាប់ទៀតផង។

មុនឆ្នាំ ១៩៧៥ អ្នកស្រី ហួយ មាស មានការងារមមាញឹកណាស់ ក្រៅពីជាអ្នកចម្រៀង នាងត្រូវបំពេញកិច្ចការងារជាច្រើននៅក្នុងវិទ្យុជាតិកម្ពុជា។

នាង មាស មេត្រី ឬ អ្នកស្រី ហួយ មាស បានបំពេញការងារនៅក្នុងនាទីជាច្រើនដូចជា ៖

១-នាទីចម្រៀងយុទ្ធជន

២-នាទីចម្រៀង និងតន្ត្រីទំនើប

៣-នាទីល្ខោននិយាយ

៤-នាទីសិក្សាអប់រំជាដើម..។

អ្នកស្រី ហួយ មាស «សៀវភៅល្អ ជាឱសថកែចិត្តគំនិត និងចរិយារបស់មនុស្សឲ្យបានប្រសើរ។ សៀវភៅល្អ ជាមគ្គុទ្ទេសក៍ដឹកនាំអ្នកអានឆ្ពោះទៅរកវឌ្ឍនភាព និងសុភមង្គល។ អានសៀវភៅល្អច្រើន ចេះចាំច្រើន ចម្រើនពិត នេះជាពាក្យទូន្មានមួយដែលសិស្សគួរចងចាំ។ ផ្ទុយទៅវិញ សៀវភៅអាក្រក់ ជាពិសពុល ជាមេរោគកំណាចដែលធ្វើឲ្យអ្នកអានដើរខុសផ្លូវ ឲ្យខាតបង់ប្រាក់កាស និងពេលវេលា ឲ្យប្រាសចាកសីលធម៌ ឲ្យប្រព្រឹត្តអំពើអបាយមុខ»។

មរតកស្នាដៃរបស់សិល្បការិនីពហុជំនាញអ្នកស្រី ហួយ មាស នៅតែបម្រើសិល្បៈខ្មែរ និងពេញនិយមរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។

ត្រឡប់ទៅរកអតីតកាលដ៏សែនរន្ធត់ នាព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃរំដោះប្រជាជនចេញពីរដ្ឋធានីភ្នំពេញ

ព្រឹកថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ អ្នកស្រី ហួយ មាស និងកូន ០២ នាក់ គឺ វណ្ណលី ដាលី មានអាយុ ០៥ ឆ្នាំ និងកូនពៅ ឈ្មោះ វណ្ណលី ដូដូ អាយុ ០៣ ឆ្នាំ កំពុងស្ដាប់ស្ថានការណ៍ស្រុកទេស និងរង់ចាំដំណើរវិលត្រឡប់មកវិញ នៃស្វាមីរបស់នាង គឺ នាយប៉ូលិសជាតិក្រុងភ្នំពេញ លោក វណ្ណលី កេសរោ ក្នុងគេហដ្ឋានដ៏តូចច្រឡឹង ដែលមានទីតាំងនៅតំបន់ទួលគោក ទល់មុខបឋមសិក្សាទួលគោក។

សិល្បការិនីដ៏ល្បីល្បាញអ្នកស្រី ហួយ មាស ខកខានបំពេញការងារ ០២ ទៅ ០៣ ថ្ងៃមកហើយ ដោយសារស្ថានភាព នៃប្រទេសកម្ពុជា កាន់តែដុនដាបខ្លាំង កងទ័ពសាធារណរដ្ឋខ្មែរ បាក់ទ័ពគ្រប់ទីកន្លែង។

វិទ្យុក្រុងភ្នំពេញ ភ្លាមៗនោះ បានប្រកាសអំពីជោគជ័យ នៃបដិវត្តខ្មែរក្រហម ដណ្ដើមបានទីក្រុងភ្នំពេញ និងកិច្ចការចរចារវាងខ្មែរក្រហម និងសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។

អ្នកស្រី ហួយ មាស មានបំណងចេញទៅវិទ្យុជាតិ តែចៃដន្យ មានកូនចៅស្វាមីរបស់នាង មកប្រាប់ថា ឲ្យរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ រក្សាកូនទាំងពីរ នៅផ្ទះឲ្យស្ងៀម កុំចេញទៅក្រៅ ហើយស្ដាប់ទិសដៅផែនការរបស់របបថ្មីសិន។

ម៉ោងប្រមាណជាង ៨ កន្លះព្រឹក កងរំដោះដែលមានពាក់អាវខ្មៅ លើកទង់ជ័យជម្នះនៅទូទាំងរដ្ឋធានីភ្នំពេញ មិនបានប៉ុន្មានផង ប្រជារាស្ត្រខ្មែររាប់ម៉ឺននាក់ បានចាកចេញពីគេហដ្ឋានតាមការជម្លៀសស្រែកបញ្ជាឲ្យចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញរយៈពេល ០៣ ថ្ងៃសិន ព្រោះ អាមេរិក នឹងទម្លាក់គ្រាប់បែក។

អ្នកស្រី ហួយ មាស និងកូនៗទាំងពីរ រួមទាំងអ្នកនៅជាមួយពីរនាក់ បានរៀបចំសម្ភារៈមួយចំនួនចាកចេញពីផ្ទះ ទៅតាមបណ្ដោយផ្លូវជាតិលេខ ២ តាមទិសដៅដែលខ្មែរក្រហមដាក់ទិសចុះមក។

នៅតាមផ្លូវមានសាក្សីជាច្រើនបានឃើញអ្នកស្រី ហួយ មាស និងកូនៗរបស់នាង ក្នុងទឹកមុខព្រួយបារម្ភ ដូចប្រជាជនខ្មែរដទៃទៀតដែរ មិនដឹងថា តើជោគវាសនារបស់នាង នឹងទៅជារបៀបណា? បានប៉ុន្មានថ្ងៃ អង្គការបដិវត្ត រៀបចំចុះឈ្មោះប្រជាជនទាំងនោះ ដោយចូលស្ថានការណ៍មិនស្រួល អ្នកស្រី ហួយ មាស ព្យាយាមលាក់បាំងប្រវត្តិពិតរបស់នាង ដោយប្រាប់អង្គការបដិវត្តថា នាងឈ្មោះ លុង នាងឈ្មោះ លុក ជាអ្នករកស៊ីម្នាក់ ចិញ្ចឹមកូនប្រុសពីរនាក់។ ទោះបីជាព្យាយាមលាក់បាំងយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏លាក់ពុំជិតដែរ ខ្មែរក្រហម ស្គាល់អ្នកស្រី ហួយ មាស ច្បាស់ណាស់ ហើយក៏បញ្ជូននាង និងកូនៗ តាមរថភ្លើងមកកាន់ស្រុកមោងឬស្សី ខេត្តបាត់ដំបង។

មកដល់ទីនោះ អ្នកស្រី ហួយ មាស រស់យ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ ស្ដាប់ការដាក់ទិសរបស់អង្គការដោយពុំហ៊ានងាករេអ្វីឡើយ។

បន្ថែមនោះ មកដល់តំបន់នោះ អ្នកស្រី ហួយ មាស បានជួបអតីតប្អូនថ្លៃរបស់នាង គឺ នាង អ៊ុំ សុផាន់ណារ័ត្ន និងកូនស្រីទី ១ របស់នាង គឺ អ៊ុំ សោមាវត្តី ដែលបែកគ្នាតាំងពីឆ្នាំ ១៩៧០ ក្រោយពេលនាងលែងលះជាមួយស្វាមីទី ១ ជាមួយលោក អ៊ុំ សុផានុរក្ស ហៅ យែល ជាតន្ត្រីករ។ ការជួបនេះ ពុំអាចរស់នៅជាមួយគ្នាបាននោះទេ នាង អ៊ុំ សុផាន់ណារ័ត្ន ត្រូវបែកចេញទៅកងនារី។ កូនស្រីរបស់អ្នកស្រី ហួយ មាស ត្រូវរស់នៅក្នុងកងកុមារ។ ចំណែកអ្នកស្រី ហួយ មាស ត្រូវរស់នៅក្នុងកងមេម៉ាយ។

ការរស់នៅដោយវេទនា កម្សត់ មិនដែលជួបប្រទះ អ្នកស្រី ហួយ មាស ព្យាយាមហែលឆ្លងដោយក្ដីសង្ឃឹមជានិច្ច។ អ្នកស្រី តែងប្រាប់មិត្តនារីដែលធ្វើការជិតដិតជាមួយខ្លួនថា នាថ្ងៃណាមួយ អ្នកស្រី នឹងបានទៅក្រុងភ្នំពេញវិញ ហើយបានបម្រើវិស័យសិល្បៈបន្តរហូតដល់ជីវិតសូន្យ។

ចុងឆ្នាំ ១៩៧៦ អ្នកស្រី ហួយ មាស ជាមួយប្រជាជនខ្មែររាប់ម៉ឺននាក់ទៀត ត្រូវបានខ្មែរក្រហមដាក់ទិសឲ្យលើកទំនប់ទឹកមួយឈ្មោះថា ទំនប់រាមគុន ក្នុងស្រុកមោងឬស្សី ខេត្តបាត់ដំបង។

សិល្បការិនីពហុជំនាញ ហួយ មាស ទទួលបានការអាណិតអាសូរយ៉ាងជ្រាលជ្រៅពីប្រជាជននៅមូលដ្ឋាននោះ ដោយនាងជាមនុស្សអំណត់ ព្យាយាម តស៊ូ និងនិយាយយ៉ាងពីរោះផ្អែមល្ហែមជាប់ចិត្តនេះហើយ នៅពេលលើកទំនប់ម្តងៗ ប្រជាជននៅទីនោះតែងតែសំណូមពរនាងឲ្យច្រៀងចម្រៀងអង្គការកំដរការនឿយហត់។ នាង មាស មេត្រី ឬ ហួយ មាស ច្រៀងបណ្ដើរ ធ្វើការបណ្ដើរ រហូតដល់កងឈ្លបខ្មែរក្រហម ២ , ៣ នាក់ ចាប់ផ្ដើមកើតចិត្តមិនល្អលើនាង។

នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៧ ជាខួបរំលឹកជោគជ័យបដិវត្តលើកទី ២ នៃអង្គការខ្មែរក្រហម គ្រប់គ្រងបានប្រទេសកម្ពុជាទាំងមូល។ អង្គការ អនុញ្ញាតឲ្យទាសករទាំងអស់សម្រាកមួយថ្ងៃ ដោយអាចទៅជួបជុំបងប្អូននៅមូលដ្ឋានផ្សេងៗបាន តែពេលនោះ នាង ហួយ មាស ពុំបានទៅទីណាទាំងអស់ នាងបានសុំសម្រាកនៅក្នុងខ្ទមរបស់នាង ពេលនោះ មាននារីកងឈ្លបខ្មែរក្រហមម្នាក់ និងយោធាក្មេង ៣ ៤ នាក់ នាំនាងចេញពីខ្ទមទៅ ដោយពួកគេបានប្រាប់នាងថា ពួកគេបានស្រាវជ្រាវអត្តសញ្ញាណរកឃើញថា នាងគឺជាអតីតអ្នកបម្រើរបបចាស់ ហើយស្វាមីរបស់នាងគឺជានាយប៉ូលិសបម្រើរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដែលប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហមទៀតផង។ ពួកគេ ក៏បានបណ្ដើរនាងចេញទៅ ពេលបណ្ដើរចេញទៅ នាងព្យាយាមជជែកតវ៉ារកយុត្តិធម៌ពីក្រុមខ្មែរក្រហមទាំងនោះ ប៉ុន្តែក្រុមបិសាចមច្ចុរាជទាំងនោះ ពុំមានសតិសម្បជញ្ញៈអ្វីឡើយ រឹងរឹតតែងតែប្រើភាសាចម្លែក សម្លុត គំរាម លើរូបនាងថែមទៀត។

មកដល់របងមន្ទីរកែប្រែភ្លាម នារីមេកងនោះ ក៏ប្រគល់រូបនាង ហួយ មាស ឲ្យទៅកងឈ្លប ៣ , ៤ នាក់ នោះ ចាត់ការតាមចិត្ត ដោយគេបានដឹងថា ពួកវាបានរំលោភនាងយ៉ាងសាហាវព្រៃផ្សៃ ហើយសម្លាប់នាងចោលនៅក្រោយវត្តធម្មយុទ្ធនោះតែម្ដង។ អ្នកស្រី ហួយ មាស បានស្រែកជេរកងឈ្លបទាំងនោះ ដែលកំពុងរំលោភនាង ហើយពួកវាក៏យកកាំភ្លើងបាញ់នាងតែម្ដង។

រឿងមួយទៀតដែលមហាសែនរន្ធត់ គឺពួកវាវះយកថ្លើមរបស់អ្នកស្រី ហួយ មាស មកមើល ហើយលើកពាក្យថា តើថ្លើមធំប៉ុណ្ណា ហ៊ានតវ៉ានឹងអង្គការ។ ចាប់ពីថ្ងៃនោះមក ប្រជាពលករនៅស្រុកមោងឬស្សី តំបន់រាមគុន លែងឃើញវត្តមាននាង ហួយ មាស ជារៀងរហូត ដោយក្ដីអាណិត និងអាឡោះអាល័យបំផុត។

ក្រោយថ្ងៃរំដោះ ទី ៧ ខែមករា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ប្រជាជននៅមូលដ្ឋាននោះ បានរៀបចំមន្ទីរកែប្រែ វត្តធម្មយុទ្ធ ហើយបានជីកកកាយសាកសពរកឆ្អឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរស្លូតត្រង់ ដែលត្រូវខ្មែរក្រហមសម្លាប់ចោលនៅទីនោះ។

ការបាត់បង់សិល្បករសិល្បការិនីពហុជំនាញដែលប្រកបដោយទេពកោសល្យ និងចំណេះដឹងនេះ បានធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងអស់ សែនអាឡោះអាល័យ រកអ្វីប្រៀបពុំបានឡើយ៕

អត្ថបទ ៖ ពិសី

The post ដំណើរជីវិតចុងក្រោយរបស់សិល្បការិនីមានទេពកោសល្យខ្ពស់អ្នកស្រី ហួយ មាស ឬ នាង មាស មេត្រី appeared first on Kampuchea Thmey Daily.