ក្នុង​សំណេរ​វិភាគ​ដ៏​វែង​មួយ​របស់​លោក Akkharaphong និង​ត្រូវ​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ស្ដីទី​កម្ពុជា សម្ដេច​តេជោ ហ៊ុន សែន បកប្រែ​បង្ហោះ​លើ​ហ្វេសបុក​ផេក​របស់​សម្ដេច​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​៨ ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០២៦​នេះ លោក Akkharaphong បាន​លើក​ឡើង​ថា​ការ​បន្ត​យន្ត​ការ​ផ្សះផ្សា​ដោយ​បង្ខំ​ដែល​ដាក់​ដោយ​កម្ពុជា​គឺ​ជា​ការ​បន្ត​នីតិ​វិធី​ដែល​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ ដែល​ឆ្លើយ​តប​ចំពោះ​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​នយោបាយ​របស់​អ្នក​ដឹក​នាំ​ថៃ​ដែល​ឈ្លោះ​គ្នា​ដី​គោក​សោះ​ បែរ​ជា​ទាញ​មក​ព្រំដែន​ទឹក លុប​ចោល​ MOU ឆ្នាំ​២០០១​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​នោះ​។ លោក​ថា​ MOU ឆ្នាំ​២០០១​នេះ​ជា​អ្វី​ដែល​រារាំង​កម្ពុជា​លើ​ការប្រើប្រាស់​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ប្រឆាំង​ថៃ​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​ ហើយ​ការ​លុប​នេះ​គឺ​បង្ហាញ​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា​ថៃ​ជា​អ្នក​ខាត​បង់។

លោក​ថា៖ ​«សង្គម​ថៃ​មិន​ព្រម​ដោះស្រាយ​បញ្ហា និង​មិន​ចង់​យក​ឈ្នះ​លើ​បញ្ហា​ទេ ប៉ុន្ដែ​គឺ​ចង់​យក​ឈ្នះ​លើ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ ប្រសិន​បើ​ចង់​យក​ឈ្នះ​លើ​បញ្ហា​ ថៃ​មិន​ធ្វើ​បែប​នេះ​ឡើយ​។ នេះ​គឺ​ជា​សញ្ញា​បង្ហាញ​ពី​ភាព​ខ្វះ​ប្រាជ្ញា​របស់​អ្នក​ដឹក​នាំ​»​។

បន្ថែម​លើ​នេះ​លោក​យល់​ថា​ មូលហេតុ​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​មិន​ព្រម​ដោះស្រាយ​ឬស​គល់​នៃ​បញ្ហា​ ហើយ​ព្យាយាម​រក្សា​ទំនាស់​នោះ​ទុក​គឺ​ដើម្បី​ចំណេញ​ផល​ប្រយោជន៍​នយោបាយ​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​សង្គ្រាម​មុខ​ជា​នឹង«​កើត​ឡើង​ម្ដង​ទៀត​»ជា​មិន​ខាន ដែល​នេះ​គឺ​ជា​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​ចាត់ចែង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​។

លោក​សរសេរ​ថា៖ «កុំ​ភ្លេច​ថា សង្គ្រាម​គឺ​ជា​និមិត្ត​រូប​ នៃ​ភាព​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​វិវាទ​របស់​អ្នក​មាន​អំណាច​នៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​នោះ ហើយ​វា​កើត​ចេញ​ពី​ភាព​ខ្ជីខ្ជា និង​ការ​មាក់ងាយ​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា»។

ចំពោះ​ដំណោះស្រាយ​វិញ​លោក​ជំរុញ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​យល់​ព្រម​ដើរ​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់​ជាមួយ​កម្ពុជា​ ហើយ​ត្រូវ​ទទួល​យក​ស្ដង់ដារ​របស់​ UNCLOS មក​អនុវត្តន៍​កំណត់​ដែន​សមុទ្រ​តាម​ច្បាប់​ត្រឹម​ត្រូវ​។ លោក​ក៏​ជំរុញ​ឱ្យ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ដី​គោក​ជាមួយ​កម្ពុជា​តាម​ច្បាប់​អន្តរជាតិ​ផង​ដែរ​។ ដោយ​ថា «បញ្ហាដែលកើតឡើងទាំងអស់ គឺដោយសារតែដោះស្រាយមិនចំចំណុច ទាហានឈ្លោះគ្នា ប៉ុន្តែបែរជាឱ្យអ្នកការទូតជជែកគ្នា វាក៏គ្មានថ្ងៃបញ្ចប់ដែរ។ វាត្រូវតែអនុវត្តតាមស្តង់ដាច្បាប់ដែលល្អបំផុត និងមានលក្ខណៈជាអន្តរជាតិ»៕

​

ដោយ ហ៊ុន សិរីវឌ្ឍន៍

The post អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែក​កិច្ច​ការ​អាស៊ាន​របស់​ថៃ​លោក Akkharaphong Khamkhun ថា​មេដឹក​នាំ​ថៃ​ខ្វះ​ប្រាជ្ញា​លើ​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ប្រភពដដែល បញ្ជាក់ថា កម្ពុជា និង ថៃ បានឯកភាពគ្នាប្រើប្រាស់យន្តការ UNCLOS ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែនសមុទ្រត្រួតគ្នារវាងប្រទេសទាំងពីរ។

កម្ពុជា ក៏បានបញ្ជូនកំណត់ទូតទៅភាគីថៃ កាលពីថ្ងៃទី ៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ ដើម្បីជូនដំណឹងជាផ្លូវការអំពីការប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំក្រោម UNCLOS ផងដែរ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ មកទល់ពេលនេះ កម្ពុជា នៅមិនទាន់ទទួលបានការជូនដំណឹងជាផ្លូវការពីភាគីថៃ អំពីការលុបចោលអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ ២០០១ នៅឡើយទេ ស្របតាមស្មារតីមាត្រា ៦៥ និង ៦៧ នៃអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយ៉ែន ស្តីពីច្បាប់សន្ធិសញ្ញា៕

The post ភាគីថៃ ទទួលស្គាល់ការជូនដំណឹងអំពីជំហររបស់កម្ពុជា ក្នុងការប្រើយន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាដែនសមុទ្រត្រួតគ្នា appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ប្រមុខការទូតកម្ពុជា ចាត់ទុកទង្វើរបស់ថៃ គឺជាការដើរចេញពីឆន្ទៈនយោបាយ ដែលសម្រេចឲ្យប្រទេសទាំងពីរ កំណត់នូវក្របខណ្ឌមួយ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា ការទាមទារតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា និងបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រដោយសន្តិវិធី ផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ។

យ៉ាងណា នេះមិនមែនទើបលើកដំបូងឡើយ ដែលយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ នឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនសមុទ្រ។

ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត, ទីម័រខាងកើត និងអូស្ត្រាលី បានក្លាយជាប្រទេសដំបូងគេ ដែលប្រើប្រាស់យន្តការនេះ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្រ។

យោងតាម Oxford Academic, ដំណើរការនេះ ត្រូវបានផ្ដើមឡើងដោយប្រទេសទីម័រខាងកើត នៅថ្ងៃទី១១ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៦ ដើម្បីដោះស្រាយភាពជាប់គាំងដ៏រ៉ាំរ៉ៃ លើបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រទីម័រ។ យន្តការនេះ ត្រូវបានជំរុញឲ្យអនុវត្តឡើង ក្រោមឧបសម្ព័ន្ធទី៥ នៃអនុសញ្ញា UNCLOS ដោយសារតែកន្លងមក អូស្ត្រាលីបានដកវិវាទព្រំដែនសមុទ្រ ចេញពីសមត្ថកិច្ចរបស់ស្ថាប័នកាត់ក្ដីដែលបង្ខំឲ្យអនុវត្តតាម ដូចជាតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ជាដើម។

កិច្ចសម្របសម្រួលនោះ បានឈានទៅដល់ការចុះហត្ថលេខា លើសន្ធិសញ្ញាព្រំដែនសមុទ្រជាប្រវត្តិសាស្ត្រ នៅថ្ងៃទី៦ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ នៅទីស្នាក់ការកណ្ដាល UN ដែលជាការកំណត់ព្រំដែនអចិន្ត្រៃយ៍ លើកដំបូង។

វាបង្កើតបាននូវរបបពិសេស Greater Sunrise សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងរួមគ្នា និងការបែងចែកចំណូលពីប្រភពប្រេងកាត Sunrise និង Troubadour។

ដើម្បីសម្របសម្រួលដល់កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ទីម័រ បានបញ្ចប់សន្ធិសញ្ញា ស្តីពីការរៀបចំសមុទ្រជាក់លាក់ក្នុងសមុទ្រទីម័រ (CMATS) ឆ្នាំ២០០៦ និងបានដកពាក្យបណ្ដឹងចំនួនពីរ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងប្រទេសអូស្ត្រាលី៕

អត្ថបទ៖ សុខ សុវណ្ណ

The post តើប្រទេសណាខ្លះ ធ្លាប់ប្រើ យន្តការផ្សះផ្សារដោយបង្ខំ ក្រោម UNCLOS? appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

‎​តើអ្វីទៅជា UNCLOS?

‎​UNCLOS គឺជាក្របខ័ណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិដ៏ទូលំទូលាយបំផុត ដែលកំណត់អំពីសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ប្រទេសនានាក្នុងការប្រើប្រាស់សមុទ្រ និងមហាសមុទ្រ។ វាគ្របដណ្តប់លើ៖

‎​ការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ (សមុទ្រអាណាខេត្ត, តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ EEZ)។

‎​ការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ (ត្រី, ប្រេងកាត និងឧស្ម័ន)។

‎​ការការពារបរិស្ថានសមុទ្រ និងការធ្វើនាវាចរណ៍។

‎​ហេតុអ្វីបានជា UNCLOS សំខាន់បំផុតសម្រាប់កម្ពុជា?

‎​១. ការការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីសមុទ្រ

‎តាមរយៈ UNCLOS កម្ពុជាមានមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិរឹងមាំក្នុងការកំណត់តំបន់សមុទ្ររបស់ខ្លួន។ នេះគឺជាខែលការពារដ៏សំខាន់ក្នុងការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការរំលោភបំពានណាមួយពីសំណាក់រដ្ឋដទៃ ដែលមិនស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

‎​២. ការដោះស្រាយវិវាទតំបន់សមុទ្រត្រួតគ្នា (OCA)

‎កម្ពុជាមានតំបន់សមុទ្រត្រួតគ្នាជាមួយប្រទេសជិតខាង ជាពិសេសជាមួយប្រទេសថៃនៅក្នុងឈូងសមុទ្រថៃ។ ការក្លាយជាភាគីពេញសិទ្ធិនៃ UNCLOS ផ្តល់ឲ្យ​កម្ពុជានូវយន្តការផ្លូវច្បាប់ក្នុងការចរចាដោយសន្តិវិធី ឬតាមរយៈអាជ្ញាកណ្តាលអន្តរជាតិ ដើម្បីឈានទៅរកការបែងចែកធនធានប្រេងកាត និងឧស្ម័នឲ្យមានតម្លាភាព។

‎​៣. កាលានុវត្តភាពសេដ្ឋកិច្ច (សេដ្ឋកិច្ចខៀវ)

‎UNCLOS អនុញ្ញាតឲ្យកម្ពុជាមានសិទ្ធិផ្តាច់មុខក្នុងការរុករក និងទាញយកផលពីធនធានក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) រហូតដល់ចម្ងាយ ២០០ម៉ាយ។ នេះគឺជាគន្លឹះក្នុងការជម្រុញវិស័យនេសាទ ការទាញយកថាមពលក្រោមបាតសមុទ្រ និងការអភិវឌ្ឍកំពង់ផែសមុទ្រទឹកជ្រៅ។

‎​៤. សម្លេងលើឆាកអន្តរជាតិ

‎ក្នុងនាមជាសមាជិក កម្ពុជាមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតជ្រើសរើសចៅក្រមនៃ តុលាការអន្តរជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (ITLOS) និងចូលរួមក្នុងអាជ្ញាធរបាតសមុទ្រអន្តរជាតិ។ នេះបង្កើនឥទ្ធិពល និងតួនាទីរបស់កម្ពុជានៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌអាស៊ាន និងពិភពលោក។
‎​
ទស្សនៈវិភាគ៖ ជំហរអព្យាក្រឹត និងសន្តិភាព

‎​ការផ្តល់សច្ចាប័នលើ UNCLOS បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចំពោះ «ពហុភាគីនិយម» និង «នីតិរដ្ឋ»។ នៅក្នុងជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង កម្ពុជាតែងតែប្រកាន់ជំហរជំរុញ​ឲ្យគ្រប់ភាគី ដោះស្រាយបញ្ហាតាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ និងអនុសញ្ញា UNCLOS នេះឯង ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។

‎​ជា​រួម កម្ពុជាបានដាក់លិខិតុបករណ៍តម្កល់សច្ចាប័នទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិកាលពីខែកុម្ភៈ ហើយច្បាប់នេះបានចូលជាធរមានពេញលេញសម្រាប់កម្ពុជានៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលជាការបើកទំព័រថ្មីនៃប្រវត្តិសាស្ត្រសមុទ្រកម្ពុជា៕

អត្ថបទ៖ ឈាង

The post កម្ពុជា និងរបត់ប្រវត្តិសាស្ត្រ នៃច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS)៖ ការពង្រឹងអធិបតេយ្យ និងសេដ្ឋកិច្ចខៀវ appeared first on Kampuchea Thmey Daily.