អ្នកជំនាញ និងក្រសួងអប់រំ ៖ ខ្លឹមសារនៃសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តថ្នាក់ទី៦ មិនមែន​ជាការ​កែប្រែប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា​នោះ​ទេ

ភ្នំពេញ ៖ អ្នកជំនាញប្រវត្តិសាស្រ្តខ្មែរ និងក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡារបានបញ្ជាក់ថា ខ្លឹមសារនៃសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តថ្នាក់ទី៦ មិនមែន​ជាការកែប្រែប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជានោះទេ ខណៈសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តនេះ​ បាន​បែកចែក​ជា​បីភាគ​ផ្សេងៗគ្នា ដែលបានរៀបរាប់ពី​ព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ទៅតាមដំណាក់កាលដែលកម្ពុជាធ្លាប់បានជួបប្រទះកន្លង។

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង ប្រធានផ្នែកទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ អប់រំ និងទេសចរណ៍ នៃវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជាបានលើកឡើងថា «ខ្ញុំមិនទាន់បានអានសៀវភៅទាំងអស់នោះ​ទេ ប៉ុន្ដែ​ខ្ញុំ​ក៏​មិន​ទាន់​ជឿ​ថា ថ្នាក់ដឹកនាំ និងអ្នកប្រាជ្ញជាជនជាតិ​ខ្មែរ ហ៊ាន​កែ​ប្រែ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត ឬ​ក៏​បំផ្លាញ​បូរណភាព​ទឹកដី អក្សរ វប្បធម៌ជាតិរបស់យើងដែរ»។

លោកបណ្ឌិតបន្ត​ថា «សៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តថ្នាក់ទី៦ដែលមានរំលេចរូបវិមានឈ្នះ-ឈ្នះនេះ គឺមិនមែនជារឿងខុសឆ្គង ហើយក៏មិនមែនជាការកែប្រែប្រវត្តិសាស្រ្តអ្វីនោះទេ ប៉ុន្ដែវាក៏មិនអាចជៀសផុតពីការរិះគន់របស់អ្នកផ្សេងផងដែរ ដោយសារ​កម្ពុជាធ្លាប់មានអនុស្សាវរីយ៍ជូរចត់មួយចំនួនទាក់ទងនឹងសង្រ្គាម និង​ការ​បែកបាក់ផ្ទៃក្នុងរវាងខ្មែរ និងខ្មែរចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៦៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩»។

មុន​ពេល​រិះគន់ ឬក៏វាយតម្លៃទៅលើអ្វីមួយ លោក​បណ្ឌិតបានលើកទឹកចិត្ត​ឱ្យប្រជាពលរដ្ឋគួរតែស្វែងរកប្រភពព័ត៌មានឱ្យបានជាក់លាក់ សិក្សា​ស្រាវជ្រាវព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្តឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បី​ជៀសវាង​ការ​យល់ច្រឡំ និងជឿតាមការ​បំផុសបំផុល​ដោយមិនបានគិតពិចារណាឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។

លោកស្រី ឃួន វិច្ឆិកា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡារ ត្រូវបានវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិដកស្រង់សម្ដីកាលពីថ្ងៃទី ៣ខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២៥ថា សៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តនេះ ត្រូវ​បាន​បែកចែកជាបីភាគផ្សេងៗគ្នា ដែលបានរៀបរាប់ពីប្រព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្តទៅតាមដំណាក់កាល​នីមួយៗ​ដែលកម្ពុជាធ្លាប់បានជួបប្រទះចាប់​ពី​សម័យអង្គររហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។

លោកស្រីបានពន្យល់ថា សៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តថ្នាក់៤ មាន​ចំណង​ជើង​ថា «ខ្មែរ និង​ដំណើរឆ្ពោះទៅសម័យអង្គរដ៏រុងរឿង» ដែលបានសរសេររៀបរាប់ពីស្ថានភាព ប្រព្រឹត្តការណ៍ ដ៏សំបូរបែប វប្បធម៌ អរិយធម៌ ការ​ដឹក​នាំ​រដ្ឋ​របស់​ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ នៅក្នុងសម័យអង្គរ ហើយបញ្ជាក់ពីមូលហេតុដែលសម័យអង្គរមានភាពរុងរឿងសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយសិក្សា។

សៀវភៅថ្នាក់ទី៥ ដែលមានចំណងជើងថា «ខ្មែរ និងដំណើរឆ្ពោះទៅក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង» ដែលបានសរសេររៀបរាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង ស្ថានភាពនយោបាយដែលកម្ពុជាធ្លាប់បានជួបប្រទះ និង​ជីវភាព​ពលរដ្ឋ​នៅក្នុងសម័យដែលបារាំងធ្វើជាអាណាព្យាបាលរបស់ខ្មែរ ហើយ​អ្នកនិពន្ធចង់សំដៅឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរចងចាំប្រវត្តិសាស្រ្តមួយនេះ។

ចំណែកសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្តថ្នាក់ទី៦ ដែលរងការរិះគន់នេះវិញ លោកស្រី ឃួន វិច្ឆិកា បានពន្យល់ថា «អ្នកនិពន្ធបានដាក់ចំណងជើងថា «ខ្មែរ និងដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់វិបុលភាព» ដែលមិនមែនជាការកែប្រែប្រវត្តិសាស្រ្តទេ ហើយក៏មិនមែនជាការដឹងគុណវៀតណាមដែរ ប៉ុន្ដែ​រូបវិមានឈ្នះ-ឈ្នះ នេះ គឺទីតាំងដែលប្រមូលផ្ដុំប្រវត្តិសាស្រ្ត ក្រោយ​សម័យសង្រ្គាមដួលរំលំនៃរបបខ្មែរក្រហម ហើយ​ឯកសារ និងភ័ស្ដុតាងទាំងអស់ ត្រូវបានរក្សាទុកនៅទីនោះ»។

កម្ពុជាបានប្រឹងប្រែង​រើបម្រាស់​ចេញពីភ្លើងសង្រ្គាម ចាកចេញពីភាពឃោឃៅនៃរបបខ្មែរក្រហម ទើបធ្វើឱ្យកម្ពុជា មានឱកាសអភិវឌ្ឍន៍គ្រប់បែបយ៉ាង មានមុខមានមាត់ស្មើភាពជាមួយអន្តរជាតិ។ ដូច្នេះសៀវភៅនេះដាក់ចំណងជើងថា ខ្មែរ និងដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់វិបុលភាព គឺចង់សំដៅដល់ស្ថានភាពកម្ពុជាចាប់ផ្ដើមភាពរុងរឿងរបស់ខ្លួនឡើងវិញ៕