hun sirivadh, Author at Kampuchea Thmey Daily

ខួប១៨ឆ្នាំនៃការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក អ្នកវិភាគជំរុញ UNESCO គួរមានវិធានការជាក់ស្ដែងជាងបច្ចុប្បន្នតបទៅថៃ

hun sirivadh — Tue, 07 Jul 2026 05:42:27 +0000

អ្នកវិភាគបញ្ហានយោបាយ និងសង្គមបានជំរុញឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសអង្គការ UNESCO គួរមានវិធានការបន្ថែមជាក់ស្ដែងជាងពេលបច្ចុប្បន្នតបទៅនឹងសកម្មភាពរបស់ថៃដែលបានបំផ្លាញប្រាសាទព្រះវិហារក្នុងសង្គ្រាមឈ្លានពានទឹកដីកាលពីឆ្នាំ២០២៥កន្លងទៅ។ កាលលើកឡើងនេះក្នុងពេលរម្លឹកខួប១៨ឆ្នាំនៃការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។

អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយលោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ បានបង្ហាញអារម្មណ៍សោកសង្រេងចំថ្ងៃខួបនេះដោយសារប្រាសាទព្រះវិហារពេលនេះត្រូវរងការខូចខាតជាដំណំពីស្លាកស្នាមនៃសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃកាលពីឆ្នាំ២០២៥កន្លងទៅ។

លោកថា៖ «គ្មានចំណុចណាមួយនៃប្រាសាទព្រះវិហារដែលមិនរងគ្រាប់កាំភ្លើង អាវុធពីប្រទេសថៃទេ។ ខ្ញុំមានក្ដីសោកសង្រេងសោកស្ដាយជាពន់ពេកចំពោះការបំផ្លាញនេះ»។

លោកបានអំពាវនាវដល់សហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសអង្គការ UNESCO គួរមានវិធានការជាក់ស្ដែងជាបន្ទាន់លើសពីពេលបច្ចុប្បន្ន។

លោកថា៖ «វិធានការជាក់ស្ដែងមានន័យថាការជួសជុលជាបន្ទាន់ គួរតែមានការស្ដីបន្ទោសភាគីដែលបំផ្លាញបេតិកភណ្ឌដោយមិនបានខ្លាចរអាដែលមិនកោតក្រែងដោយមិនយល់ពីគុណតម្លៃនៃបេតិកភណ្ឌពិភពលោកគួរតែមានចេញលិខិតថ្កោលទោសទៅលើប្រទេសថៃនិយាយឱ្យចំទៅលើការបំផ្លាញនេះមិនគួរអង្គការ UNESCO នៅស្ងៀមមិនប្រតិកម្មទាល់តែសោះ»។

លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ ថានេះជារឿងដែលគួរឱ្យសោកស្ដាយមួយដែលអង្គការពិភពលោកដែលធ្វើការជំនាញលើបេតិកភណ្ឌពិភពលោកព្រងើយកន្តើយចំពោះសកម្មភាពរបស់ប្រទេសមួយដែលបំផ្លាញលើបេតិកភណ្ឌពិភពលោកបែបនេះ។

សម្រាប់អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង យល់ថាខួប១៨ឆ្នាំនៃការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកគឺជាជ័យជម្នះផ្នែកការទូត និងផ្លូវច្បាប់ដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាសម័យទំនើប បង្ហាញពីការទទួលស្គាល់តម្លៃសាកល អំពីសំណង់ស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ និងបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នូវអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជាលើតំបន់នោះផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងស្លាកស្នាមនៃសង្គ្រាមឈ្លានពានដែលបានបំផ្លិចបំផ្លាញមរតកវប្បធម៏មួយនេះគឺជាទង្វើដែលផ្ទុយទាំងស្រុងនឹងធម្មនុញ្ញរបស់ UNESCO និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ លោកថា៖ «រាល់ការបំផ្លិចបំផ្លាញលើប្រាសាទព្រះវិហារមិនមែនគ្រាន់តែជាការខូចខាតដុំថ្ម ឬក្បាច់ចម្លាក់នោះទេ ប៉ុន្ដែវាគឺជា ការរំលោភលើដួងព្រលឹងវប្បធម៌។ ក្នុងនាមជាអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវខ្ញុំមានការសោកស្ដាយយ៉ាងខ្លាំងបំផុត»។

លោកថាប្រទេសថៃដែលជាអ្នកបំផ្លាញសម្បត្តិពិភពលោកមួយនេះត្រូវតែទទួលខុសត្រូវខាងសីលធម៌ និងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការជួសជុល និងស្ដារឡើងវិញ និងត្រូវបញ្ជាក់ថានឹងមិនមានការឈ្លានពានលើបេតិកភណ្ឌនេះជាលើកទី២ទេ។

ដោយឡែក UNESCO និងសហគមន៍អន្តរជាតិត្រូវដើរតួនាទីជាអាជ្ញាកណ្ដាលដ៏តឹងរ៉ឹងដោយប្រើប្រាស់យន្តការតាមដានស្ថានភាពបេតិកភណ្ឌឱ្យបានទៀងទាត់ ត្រូវផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេស និងថវិការសម្រាប់ការជួសជុលប្រាសាទដែលរងការខូចខាត និងត្រូវមានយន្តការដាក់ទណ្ឌកម្ម ឬថ្កោលទោសជាផ្លូវការចំពោះសកម្មភាពបំផ្លាញផងដែរ។

លោកសរសេរឆ្លើយនឹងសំណួរកម្ពុជាថ្មីយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ប្រាសាទព្រះវិហារមិនមែនគ្រាន់តែជាមរតករបស់ខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ តែជាមរតករបស់ពិភពលោក។ ការថែរក្សាប្រាសាទនេះឱ្យគង់វង្ស គឺជាកាតព្វកិច្ចរួមរបស់សាកលលោក។ ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរ ការចូលរួមការពារអធិបតេយ្យភាព និងមរតកវប្បធម៌តាមរយៈការកសាងសមត្ថភាពជាតិ និងការប្រើប្រាស់ច្បាប់អន្តរជាតិ គឺជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ភាពរុងរឿងនាពេលអនាគត»។

ប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតនៅក្នុងឃុំកន្ទួត ស្រុកជំាក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ កម្ពុជា ត្រូវបានចុះជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨។ ក្រោយពីបានដាក់បញ្ចូលប្រាសាទនេះរងការបំផ្លាញ៣ដងពីថៃ នៅឆ្នាំ២០២៥ជាពេលដែលថៃបានបំផ្លាញខ្លាំងបំផុតដែលមានទាំងទម្លាក់គ្រាប់បែកពីលើយន្តហោះ និងផ្លោងគ្រាប់ទំងន់ធ្ងន់ដាក់លើប្រាសាទនេះផងដែរ។ យោងតាមរបាយការណ៍អាជ្ញាធរព្រះវិហារក្នុងសង្គ្រាម២លើឆ្នាំ២០២៥ ប្រាង្គប្រាសាទសរុបចំនួន ៥៦២កន្លែងត្រូវបានរងការវាយប្រហារ។ ស្លាកស្នាមលើប្រាសាទបង្កឡើងដោយការឈ្លានពាននេះត្រូវចំណាយពេលពី២០ទៅ៣០ឆ្នាំក្នុងការជួសជុលឱ្យរឹងមាំឡើងវិញ និងត្រូវចំណាយលុយរាប់សិបលានដុល្លារអាមេរិក៕

អត្ថបទដោយ ហ៊ុន សិរីវឌ្ឍន៍

The post ខួប១៨ឆ្នាំនៃការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក អ្នកវិភាគជំរុញ UNESCO គួរមានវិធានការជាក់ស្ដែងជាងបច្ចុប្បន្នតបទៅថៃ appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

បទវិចារណកថា៖ ការកសាងជំនឿទុកចិត្តរបស់រាស្ត្រលើរដ្ឋ ផ្ដើមចេញពីកិច្ចសន្យាសង្គម ទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង

hun sirivadh — Tue, 07 Jul 2026 03:14:19 +0000

នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជាស្ដីពី «កិច្ចសន្យាសង្គម» របស់ តូម៉ាស ហប, ចន ឡក និង ហ្សង់ ហ្សាក់រូស្សូ រដ្ឋកើតឡើងពីឆន្ទៈរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលបានប្រគល់អំណាចនិងសិទ្ធិរបស់ខ្លួនទៅឱ្យរដ្ឋ ក្នុងលក្ខខណ្ឌមួយយ៉ាងច្បាស់លាស់ គឺ«រដ្ឋត្រូវតែធានាឱ្យបាននូវសន្តិសុខ យុត្តិធម៌ និងសុខុមាលភាពរបស់ពួកគេ»។ ដូច្នេះ ជំនឿទុកចិត្តរបស់រាស្ត្រមិនមែនជាទានដែលរដ្ឋត្រូវសុំនោះទេ ប៉ុន្តែវាជា«ដើមទុននយោបាយ» និងជា«ខ្យល់ដង្ហើមនៃភាពស្របច្បាប់» របស់រដ្ឋាភិបាល។ មិនមែនជាទានដែលរដ្ឋត្រូវសុំ មានន័យថា រដ្ឋាភិបាលមិនអាចគ្រាន់តែអង្វរឱ្យប្រជាជនស្រលាញ់ឬទុកចិត្តនោះទេ។ ជំនឿទុកចិត្តមិនមែនជារបស់ដែលគេឱ្យដោយឥតគិតថ្លៃ ឬដោយការសុំនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាអ្វីដែលរដ្ឋត្រូវ «រក» ឬ «កសាង» តាមរយៈការធ្វើការងារឱ្យបានល្អ។

ដើមទុននយោបាយ ប្រៀបដូចជាការរកស៊ីដែរ បើអ្នកចង់ឱ្យអាជីវកម្មរស់បាន អ្នកត្រូវមានដើមទុន។ សម្រាប់រដ្ឋាភិបាល «ដើមទុន» មិនមែនជាលុយសុទ្ធសាធទេ ប៉ុន្តែជា «ការជឿជាក់»របស់ប្រជាជន។ កាលណាប្រជាជនជឿជាក់ច្រើន រដ្ឋាភិបាលមានកម្លាំងខ្លាំងក្នុងការដឹកនាំ។ ខ្យល់ដង្ហើមនៃភាពស្របច្បាប់ ក្នុងន័យថា មនុស្សមិនអាចរស់បានដោយគ្មានខ្យល់ដង្ហើមទេ ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏ដូចគ្នាដែរ។ ភាពស្របច្បាប់ (សិទ្ធិអំណាចក្នុងការដឹកនាំ) នឹងត្រូវដាច់ខ្យល់ស្លាប់ ប្រសិនបើប្រជាជនលែងទុកចិត្ត។

លើសពីនេះទៀត ទំនុកចិត្តរបស់រាស្ត្រមកលើរដ្ឋកើតចេញពី«សមិទ្ធកម្ម» មិនមែនកើតពី«ពាក្យសម្តី»លួងលោមបែបប្រជាភិថុតិទេ។ នៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ ជំនឿទុកចិត្តរបស់រាស្ត្រលើរដ្ឋ មិនអាចបង្កើតឡើងតាមរយៈយុទ្ធនាការឃោសនា ឬការសុំសេចក្តីអាណិតអាសូរនោះឡើយ។ វាជាលទ្ធផលផ្ទាល់នៃ «សមិទ្ធកម្មស្ថាប័ន»។ រដ្ឋចង់បានទំនុកចិត្ត រដ្ឋត្រូវតែ «ដោះដូរ» មកវិញនូវ៖

យុត្តិធម៌សង្គមនិងភាពស្មើគ្នាចំពោះមុខច្បាប់។
សេវាសាធារណៈដែលលឿន ស្អាតស្អំ និងគ្មានអំពើពុករលួយ។
សុខសន្តិភាព ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច និងឱកាសការងារស្មើៗគ្នា។

បើគ្មានធាតុទាំងនេះទេ ទោះបីជារដ្ឋខំប្រឹង«សុំ»ឬសន្យាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏រាស្ត្រមិនអាចផ្តល់ជំនឿទុកចិត្តឱ្យបានដែរ ពីព្រោះវាក្បត់នឹងតថភាពរស់នៅជាក់ស្តែងរបស់ពួកគេ។

បើនិយាយតាមទស្សនវិជ្ជារបស់ ចន ឡក ប្រជាពលរដ្ឋសុខចិត្តបង់ពន្ធ និងគោរពច្បាប់របស់រដ្ឋ ក៏ពីព្រោះតែពួកគេជឿជាក់ថារដ្ឋនឹងការពារសិទ្ធិ សេរីភាព និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ។ បើរដ្ឋមិនអាចបំពេញតួនាទីនេះបានទេ កិច្ចសន្យាសង្គមនោះនឹងលែងមានសុពលភាពទៀតហើយ។ ហេតុនេះ ការណ៍ដែលរដ្ឋធ្វើការងារបម្រើរាស្ត្រ ធ្វើកំណែទម្រង់ ឬកម្ចាត់អំពើពុករលួយ មិនមែនជាការធ្វើគុណូបការៈ ឬធ្វើបុណ្យដាក់ទានដល់រាស្ត្រនោះទេ ប៉ុន្តែវាជា«កាតព្វកិច្ចដាច់ខាតដែលរដ្ឋត្រូវតែធ្វើ» ដើម្បីរក្សាភាពស្របច្បាប់របស់ខ្លួន។

ជារួម ឃ្លានេះជាការរំលឹកដាស់តឿនដ៏មានឥទ្ធិពលមួយដល់អ្នកដឹកនាំ និងមន្ត្រីរាជការគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ថា «ជំនឿទុកចិត្តជារបស់ដែលត្រូវខំរក មិនមែនជារបស់អាចសុំបាន»នោះទេ។ វាមិនអាចកើតឡើងដោយសារការទាមទារឬការអង្វរករឡើយ ប៉ុន្តែវាជាផ្លែផ្កាដែលកើតចេញពីភាពស្មោះត្រង់ យុត្តិធម៌ និងសមត្ថភាពពិតប្រាកដរបស់រដ្ឋក្នុងការបម្រើប្រជាពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន។

ដើម្បីបំប្លែងការគាំទ្រកំណែទម្រង់នយោបាយឱ្យទៅជាផ្លែផ្កាជាក់ស្តែង ស្ថាប័នរដ្ឋគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់ ចាំបាច់ត្រូវធ្វើសកម្មភាពប្រកបដោយយុទ្ធសាស្ត្រ វិទ្យាសាស្ត្រ និងសីលធម៌ខ្ពស់ ដូចខាងក្រោម៖

១. ឧត្តមានុវត្តន៍នៃភាពជាអ្នកដឹកនាំ៖ ប្ដូរពីអំណាចបញ្ជា ទៅជាសេវាករពិតប្រាកដ

ភាពជាអ្នកដឹកនាំ គឺជាចំណុចកំពូលនៃទំនុកចិត្ត។ អ្នកដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ និងប្រមុខក្រសួង-ស្ថាប័ន ត្រូវផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតពី «អ្នកត្រួតត្រា» មកជា «អ្នកបម្រើ» តាមរយៈ៖

ការអនុវត្តគោលការណ៍គណនេយ្យភាព ដែលថ្នាក់ដឹកនាំត្រូវហានទទួលខុសត្រូវរាល់លទ្ធផលការងារ និងកំហុសឆ្គងអសកម្មក្រោមសមត្ថកិច្ចរបស់ខ្លួន។ មិនត្រូវប្រើវប្បធម៌«ទម្លាក់កំហុសឱ្យថ្នាក់ក្រោម ឬយកគុណសម្បត្តិដាក់ខ្លួន» នោះឡើយ។
ការដឹកនាំដោយធ្វើជាគំរូ ស្របតាមទស្សនវិជ្ជារបស់ខុងជឺ«បើអ្នកដឹកនាំដើរត្រង់ ថ្នាក់ក្រោមមិនហ៊ានវៀចឡើយ»។ ភាពស្អាតស្អំ ភាពសាមញ្ញ និងសីលធម៌រស់នៅរបស់អ្នកដឹកនាំ គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មោះត្រង់របស់រដ្ឋ។
យន្តការវាយតម្លៃលទ្ធផលការងារផ្អែកលើសមិទ្ធកម្ម រាល់ការតែងតាំង និងដំឡើងឋានៈមន្ត្រី ត្រូវធ្វើឡើងតាមប្រព័ន្ធ«គុណាធិបតេយ្យ» គឺផ្អែកលើសមត្ថភាពនិងស្នាដៃពិតប្រាកដ ជៀសវាងបក្ខពួកនិយមនិងគ្រួសារនិយម ដែលជាមហារីកបំផ្លាញទំនុកចិត្តសង្គម។

២. យុត្តិធម៌របស់តុលាការ និងការដោះស្រាយវិវាទគឺជាបង្គោលព្រំនៃសេចក្តីទុកចិត្ត

«យុត្តិធម៌ដែលយឺតយ៉ាវ គឺជាអយុត្តិធម៌» តុលាការនិងអាជ្ញាធរដោះស្រាយវិវាទគ្រប់កម្រិត គឺជាបន្ទាយការពារចុងក្រោយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ដើម្បីឱ្យរាស្ត្រកក់ក្តៅ ស្ថាប័នទាំងនេះត្រូវ៖

ធានាឯករាជ្យភាពពិតប្រាកដនៃអំណាចតុលាការ៖ ព្រះរាជអាជ្ញានិងចៅក្រម ត្រូវកាត់ក្តីដោយផ្អែកលើ«អង្គហេតុ អង្គច្បាប់ និងមនសិការ» ដាច់ខាតមិនត្រូវស្ថិតនៅក្រោមសម្ពាធនយោបាយឬឥទ្ធិពលទឹកប្រាក់ឡើយ។
ការដោះស្រាយវិវាទក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការប្រកបដោយតម្លាភាព៖ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានត្រូវដោះស្រាយទំនាស់ដីធ្លី ឬវិវាទផ្សេងៗដោយភាពទន់ភ្លន់ ឈរលើគោលការណ៍ឈ្នះ-ឈ្នះ និងសមធម៌ មិនលំអៀងទៅរកអ្នកមានអំណាចឬមានទ្រព្យធនជាងនោះទេ។
សមភាពចំពោះមុខច្បាប់ ត្រូវបង្ហាញឱ្យរាស្ត្រឃើញជាក់ស្តែងថា មិនថាឧកញ៉ា មន្ត្រីធំ ឬពលរដ្ឋសាមញ្ញទេ ប្រសិនបើប្រព្រឹត្តខុស ត្រូវទទួលទោសដូចៗគ្នា គ្មានការលើកលែង។

៣. ខ្លឹមសារច្បាប់និងការអនុវត្តច្បាប់៖ សុចរិតភាព និងភាពជាសកល

ច្បាប់ដែលល្អ មិនមែនជាច្បាប់ដែលបង្កើតឡើងដើម្បីគៀបសង្កត់នោះទេ ប៉ុន្តែជាច្បាប់ដែលការពារសិទ្ធិសេរីភាព និងរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម។

លក្ខណៈនៃខ្លឹមសារច្បាប់៖ ត្រូវមានភាពច្បាស់លាស់ មិនស្រពិចស្រពិល ដើម្បីបង្ការការបកស្រាយយកចំណេញផ្ទាល់ខ្លួនពីមន្ត្រីខិលខូច និងត្រូវស្របតាមស្តង់ដាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។
យុទ្ធសាស្ត្រអនុវត្តច្បាប់៖ ត្រូវអនុវត្តប្រកបដោយសច្ចធម៌និងស្មើភាព។ ការបិទភ្នែកម្ខាងបើកភ្នែកម្ខាងក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ គឺជាអាវុធដ៏ស្រួចស្រាល់បំផុតដែលបំផ្លាញជំនឿទុកចិត្តរបស់ពលរដ្ឋលើរដ្ឋាភិបាល។

៤. ទំនើបកម្មសេវាសាធារណៈ៖ ខិតជិតរាស្ត្រ ទាន់ចិត្ត និងគ្មានលក្ខខណ្ឌ

អ្នកផ្តល់សេវាសាធារណៈគ្រប់កម្រិត គឺជាមុខមាត់ផ្ទាល់របស់រដ្ឋ ដែលប្រឈមមុខជាមួយរាស្ត្ររាល់ថ្ងៃ។

បរិវត្តកម្មខាងឌីជីថល ត្រូវជំរុញការផ្តល់សេវាសាធារណៈ ដូចជាការធ្វើអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ លិខិតឆ្លងដែន លិខិតអនុញ្ញាតផ្សេងៗ តាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ យន្តការនេះកាត់បន្ថយការជួបមុខផ្ទាល់រវាងមន្ត្រីនិងពលរដ្ឋ ដែលជាវិធីកាត់បន្ថយអំពើពុករលួយខ្នាតតូចបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
វប្បធម៌សេវាកម្ម៖ មន្ត្រីត្រូវលុបបំបាត់វប្បធម៌ «ការិយាធិបតេយ្យស្មុគស្មាញ» និងពាក្យស្លោក«ចាំស្អែក»។ ផ្ទុយទៅវិញ ត្រូវអនុវត្តគោលការណ៍«ធ្វើឱ្យលឿន ធ្វើឱ្យចំ ធ្វើឱ្យតម្លាភាព» និងមានតម្លៃសេវាច្បាស់លាស់ លុបបំបាត់លុយក្រោមតុ។

៥.ញញួរនៃយន្តការត្រួតពិនិត្យ៖ អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ សវនកម្ម និងអធិការកិច្ច

ស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យទាំងបីនេះ ប្រៀបដូចជា «ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ» ការពាររាងកាយរបស់រដ្ឋកុំឱ្យរលួយពីខាងក្នុង។

យន្តការត្រួតពិនិត្យគឺជាឆ្អឹងខ្នងនៃអំណាចរដ្ឋ ដើម្បីធានាបាននូវភាពស្របច្បាប់នៃ«កិច្ចសន្យាសង្គម» រដ្ឋត្រូវមានយន្តការត្រួតពិនិត្យដ៏មុតស្រួចមួយចំនួន ដែលមិនមែនគ្រាន់តែជាការធ្វើឱ្យល្អមើលនោះទេ ប៉ុន្តែជាឧបករណ៍ពិតប្រាកដក្នុងការរក្សាស្មារតីទទួលខុសត្រូវ។

អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ គឺជាស្ថាប័នវះកាត់ភាពមិនប្រក្រតី

យុទ្ធសាស្ត្រស្នូលគឺការ«វះកាត់»មន្ត្រីពុករលួយដោយមិនមានការយោគយល់។ ដើម្បីឱ្យការងារនេះមានប្រសិទ្ធភាព គឺត្រូវ៖

អនុវត្តគោលការណ៍«ចាប់ត្រីទាំងធំទាំងតូច» រដ្ឋមិនត្រូវចាប់តែមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមហើយលែងមន្ត្រីថ្នាក់លើនោះទេ។
តាមដានទ្រព្យសម្បត្តិ៖ ការត្រួតពិនិត្យការប្រកាសទ្រព្យសម្បត្តិមន្ត្រីត្រូវធ្វើឡើងដោយភាពម៉ត់ចត់បំផុត។
សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ៖ បង្កើនកិច្ចសហការក្នុងការទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបការលាងលុយកខ្វក់ឆ្លងដែន។

៦. កំណែទម្រង់រដ្ឋបាលស៊ីជម្រៅ៖ វិមជ្ឈការនិងវិសហមជ្ឈការ

ការកែទម្រង់រដ្ឋបាលតាមរយៈការអនុវត្តវិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការ គឺជាជំហានដ៏ចាំបាច់ដែលរដ្ឋាភិបាលត្រូវបន្តរុញអំណាច មុខងារ និងកញ្ចប់ថវិកាទៅឱ្យថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដើម្បីធានាថាការដោះស្រាយបញ្ហាមានភាពទាន់ពេលវេលា និងចំតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ព្រោះអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានគឺជាអ្នកដែលដឹងសុខទុក្ខនិងបញ្ហានៅនឹងកន្លែងបានច្បាស់លាស់ជាងគេ។ ប៉ុន្តែ ការផ្ទេរអំណាចនេះនឹងមិនអាចផ្តល់ផ្លែផ្កាបានឡើយ ប្រសិនបើមិនបានការកសាងសមត្ថភាពដល់មន្ត្រីមូលដ្ឋានក្នុងការគ្រប់គ្រងធនធាន និងកង្វះយន្តការគណនេយ្យភាពផ្ទាល់ទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ម៉្យាងវិញទៀត ការផ្ទេរអំណាចដែលមិនមានស្វ័យភាពហិរញ្ញវត្ថុឬយន្តការត្រួតពិនិត្យ និងតុល្យភាពច្បាស់លាស់ អាចនឹងក្លាយជាការបង្កើតប្រភពអំពើពុករលួយថ្មីនៅថ្នាក់មូលដ្ឋានទៅវិញ។ ដូច្នេះ ការធ្វើវិមជ្ឈការត្រូវតែដើរទន្ទឹមគ្នាជាមួយនឹងការពង្រឹងសមត្ថភាពមន្ត្រី ការផ្តល់ប្រភពចំណូលផ្ទាល់ខ្លួន និងការបង្កើតវេទិកាដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចចូលរួមឃ្លាំមើល និងទាមទារការទទួលខុសត្រូវពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានយ៉ាងពេញលេញ។

សន្និដ្ឋាន

ការគាំទ្រកំណែទម្រង់របស់រដ្ឋាភិបាល មិនមែនជាការអបអរសាទរដោយងងឹតងងល់នោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការចូលរួមស្ថាបនាដោយផ្អែកលើការរិះគន់ប្រកបដោយវិទ្យាសាស្ត្រ និងភាពស្មោះត្រង់។ ជំនឿទុកចិត្តរបស់រាស្ត្រមិនអាចទិញបានដោយពាក្យសន្យាដ៏ពិរោះនៅលើក្រដាសឬលើបបូរមាត់នោះទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានកសាងឡើងពី «តំណក់ញើសនិងភាពស្មោះត្រង់» នៃសកម្មភាពជាក់ស្តែងរបស់អាជ្ញាធរគ្រប់កម្រិត។

នៅពេលដែលច្បាប់ត្រូវបានអនុវត្តដោយស្មើភាព តុលាការផ្តល់យុត្តិធម៌ដោយឥតលំអៀង មន្ត្រីបម្រើរាស្ត្រដោយបេះដូងនិងមនសិការ ហើយអំពើពុករលួយត្រូវបានលុបបំបាត់ នោះជំនឿទុកចិត្តរបស់រាស្ត្រទៅលើរដ្ឋនឹងកើតមានឡើងវិញយ៉ាងរឹងមាំដូចមហាសិលា។ នេះហើយជាគ្រឹះដ៏កក់ក្តៅ ក្នុងការដឹកនាំប្រទេសជាតិទៅរកសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តរភាព ទាំងក្នុងក្របខ័ណ្ឌជាតិ និងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ៕

ដោយ បណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង សមាជិកមប្រុងនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា

The post បទវិចារណកថា៖ ការកសាងជំនឿទុកចិត្តរបស់រាស្ត្រលើរដ្ឋ ផ្ដើមចេញពីកិច្ចសន្យាសង្គម ទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ថៃបន្តរាយបន្លាលួសជាថ្មីខណៈកម្ពុជាបន្តតវ៉ាឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាព

hun sirivadh — Sat, 04 Jul 2026 04:30:12 +0000

កម្ពុជាបានធ្វើការតវ៉ាប្រឆាំងទៅនឹងសកម្មភាពរបស់ថៃនៅពេលថ្មីៗនេះដែលបានចាប់ផ្ដើមរាយបន្លាលួសឈ្លានពានព្រំដែន ដោយស្នើដល់ថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពទាំងនេះ ងាកមកដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្ដិវិធី។

ការតវ៉ាជាថ្មីនេះគឺបន្ទាប់ពីថៃបានបន្តរាយលួសបន្លានៅតំបន់មុំបី ខេត្តព្រះវិហារ និងតំបន់ជប់រុន ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។

ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មានថ្ងៃទី៣ ខែកក្កដា ឆ្នា២០២៦ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានសរសេរក្នុងចំណងជើងថា «កម្ពុជាតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបន្តឈ្លានពានព្រំដែនរបស់ថៃ» ដោយបានចាត់ទុកសកម្មភាពរបស់ថៃនេះបានធ្វើផ្ទុយនឹងការកាត់បន្ថយភាពតានតឹង ដែលចែងក្នុងសេចក្ដីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសលើកទី៣ របស់គណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ អនុស្សារណយោគយល់គ្នា MOU 2000 រវាងកម្ពុជា និងថៃផងដែរ។

កម្ពុជាបានស្នើឱ្យថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពទាំងនេះជាបន្ទាន់ មិនត្រឹមតែតំបន់ខាងលើតែនៅតាមទីតាំងផ្សេងទៀតដែលកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃបានកាន់កាប់ខុសច្បាប់តាំងពីឆ្នាំមុន។

ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសនោះកម្ពុជាបញ្ជាក់ថា៖ «ការបន្ថយភាពតានតឹងគឺជាកត្តាចាំបាច់ដើម្បីជំរុញការជឿទុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក និងជួយសម្រួលដល់ដំណោះស្រាយប្រកបដោយសន្ដិវិធី និងយូរអង្វែងនៃជម្លោះព្រំដែន ដើម្បីស្ដារសន្ដិភាព ស្ថិរភាព និងទំនាក់ទំនងភាពជាអ្នកជិតខាងល្អ តាមបណ្ដោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ»។

កម្ពុជាបញ្ជាក់ថាខ្លួននៅតែប្ដេជ្ញាដោះស្រាយរាល់ជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ និងអ្នកជិតខាងទាំងអស់ដោយសន្ដិវិធី ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេរភាគីដែលមានស្រាប់ ព្រមទាំងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវជំហរជាគោលការណ៍របស់ខ្លួនថា បន្ទាត់ព្រំដែនមិនត្រូវផ្លាស់ប្ដូរដោយប្រើកម្លាំងនោះឡើយ៕

រូបភាព៖ ថៃដែលបានរាយបន្លាលួសកាលពីកន្លងទៅ

អត្ថបទដោយ ហ៊ុន សិរីវឌ្ឍន៍

The post ថៃបន្តរាយបន្លាលួសជាថ្មីខណៈកម្ពុជាបន្តតវ៉ាឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាព appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

៧៧%ភាគរយនៃបុគ្គលិកដំឡើងរថយន្តតូយ៉ូតាយកចេញពីសិស្សដែលទទួលបានការបណ្ដុះបណ្ដាល TVET

hun sirivadh — Sat, 04 Jul 2026 03:44:10 +0000

ក្រុមហ៊ុនតូយ៉ូតាឱ្យដឹងថាបុគ្គលិកដំឡើងរថយន្តរបស់ខ្លួននៅកម្ពុជាចំនួន៧៧%ត្រូវបានជ្រើសរើសចេញពីសិស្សដែលបានបញ្ចប់ការសិក្សាជំនាញបណ្ដុះបណ្ដាលវិជ្ជាជីវៈ TVET ដែលមានអាយុពី១៨ ដល់២៣ឆ្នាំ ដែលជាការបង្ហាញថាយុវជនកម្ពុជាកំពុងរួមចំណែកកសាងអនាគតនៃឧស្សាហកម្មទំនើបនៅកម្ពុជា។ អនុប្រធានទី១ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជាលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ុន ចាន់ថុល បានបង្ហាញនូវមោទនភាពថា ពិតជាមានសមត្ថភាពចាប់យកជំនាញកម្រិតខ្ពស់បើមានការបណ្ដុះបណ្ដាលត្រឹមត្រូវ។

លើកឡើងក្នុងពិធីដំណើរការផ្គុំ និងដំឡើងរថយន្ត តូយ៉ូតា ម៉ូដែលថ្មី នៅរោងចក្រតូយូតា ក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនតូយ៉ូតា ស៊ុយសូ លោក Harda Shigeru បានលើកឡើងថា យុវជនជំនាញរបស់កម្ពុជាទាំងនេះកំពុងក្លាយជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់របស់រោងចក្រតូយ៉ូតានៅកម្ពុជា ដែលចាប់ផ្ដើមពីផលិតត្រឹម៤០គ្រឿងក្នុងមួយខែ ទៅជាង៤០០គ្រឿងក្នុងខែត្រឹមរយៈពេល២ឆ្នាំចុងក្រោយ។

ក្រៅពីបានបណ្ដាក់ទុននៅកម្ពុជាក្រុមហ៊ុនតូយ៉ូតាក៏បានសហការក្នុងការបណ្ដុះបណ្ដាលជំនាញបច្ចេកទេសនេះដល់យុវជនកម្ពុជាផងដែរដោយមានកិច្ចសហការជាមួយវិទ្យាស្ថានបច្ចេកទេស JVC ក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់គុណភាពបណ្តុះបណ្តាលផ្នែកមេកានិចរថយន្តឱ្យឆ្លើយតបទៅនឹងស្តង់ដាឧស្សាហកម្មទំនើប។

អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនតូយ៉ូតា ស៊ុយសូ លោក Harda Shigeru

ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនប្រចាំប្រទេសកម្ពុជាលោក អ៊ូអិណុ អាត់ស៊ូស៊ី មានប្រសាសន៍ថា កាលពីខែមីនា ក្រុមហ៊ុនតូយ៉ូតាបានចុះអនុស្សារណៈយោគយល់ជាមួយ JVC ដើម្បីបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលបណ្ដុះបណ្ដាលតូយ៉ូតា ដែលនឹងបណ្ដុះបណ្ដាលវិស្វករផ្នែកយានយន្តដល់យុវជនកម្ពុជា។ តាមការសង្កេតរបស់លោកយុវជនកម្ពុជាដែលបានបណ្ដុះបណ្ដាលនិងធ្វើការនៅរោងចក្រតូយ៉ូតាបានបង្កើនផលិតភាពរបស់ខ្លួនដល់ទៅ៣ដងឯណោះ។

លោកសង្ឃឹមថា៖ «វិស្វករដែលទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលចេញពីមជ្ឈមណ្ឌល និងរោងចក្រនេះ នឹងក្លាយជាកម្លាំងចលករដ៏សំខាន់ក្នុងការរួមចំណែកអភិវឌ្ឍន៍វិស័យឧស្សាហកម្មយានយន្តទាំងមូលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា»។

អនុប្រធានទី១ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ុន ចាន់ថុល មានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ដល់ការវិនិយោគដែលបង្កើតតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ និងការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាជំនាញដល់ប្រជាជនកម្ពុជា។ លោកថាពេលនេះយុវជនកម្ពុជាបានបង្ហាញថាខ្លួនពិតជាអាចបំពេញការងារបច្ចេកទេសជំនាញជាន់ខ្ពស់បានយ៉ាងល្អ ប្រសិនជាទទួលបានការបណ្ដុះបណ្ដាលត្រឹមត្រូវ។

លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្ថែមថា៖ «នេះហើយជាគំរោងវិនិយោគយុទ្ធសាស្ត្រដែលរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតែងតែផ្ដល់អទិភាពនិងស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្ដៅបំផុតដែលមិនត្រឹមតែជាការមកបណ្ដាក់ទុនបង្កើតរោងចក្រប៉ុណ្ណោះទេតែបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការកសាងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីឧស្សាហកម្មបណ្ដុះបណ្ដាលធនធានមនុស្សនិងកសាងអនាគតរួមជាមួយកម្ពុជាក្នុងរយៈពេលវែង»។

លោកជឿជាក់ថា ការដាក់ដំណើរការមជ្ឈមណ្ដលបណ្ដុះបណ្ដាលតូយ៉ូតានឹងជំរុញដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ជំនាញមេកានិក និងយានយន្តកម្ពុជាឱ្យដើរទាន់និន្នាការពិភពលោក។

គួរឱ្យដឹងផងដែរថា គិតរហូតមកដល់ពេលនេះនៅកម្ពុជាមានរោងចក្រផលិត ផ្គុំ និងតម្លើង រថយន្តចំនួន១១ ដែលយុវជនកម្ពុជាបាន ផលិតបានប្រមាណ ៣៧ ៩០០គ្រឿងក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយបើគិតមកដល់បច្ចុប្បន្នមានរថយន្តប្រមាណ ១៧៣ ៤៧៣គ្រឿងហើយត្រូវបានផលិតដាក់លក់ និងចរាចរណ៍នៅកម្ពុជា៕

អត្ថបទដោយ ហ៊ុន សិរីវឌ្ឍន៍

The post ៧៧%ភាគរយនៃបុគ្គលិកដំឡើងរថយន្តតូយ៉ូតាយកចេញពីសិស្សដែលទទួលបានការបណ្ដុះបណ្ដាល TVET appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

រថយន្តដែលផលិតក្នុងស្រុកមានជាង១៧ម៉ឺនគ្រឿងកំពុងចរាចរណ៍លើដងផ្លូវក្នុងប្រទេស

hun sirivadh — Sat, 04 Jul 2026 02:32:39 +0000

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឧស្សាហកម្ម វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និងនវានុវត្តន៍ លោក ហែម វណ្ណឌី បានឱ្យដឹងថាបច្ចុប្បន្នមានរថយន្តជាង១៧ម៉ឺនគ្រឿងបានផលិតដោយរោងចក្រផលិតរថយន្តក្នុងស្រុក និងកំពុងដាក់លក់នឹងចរាចរណ៍លើដងផ្លូវក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ សរុបតម្លៃនៃការលក់រថយន្តដែលតម្លើងនៅកម្ពុជាទាំងនេះមានតម្លៃសរុបប្រមាណ ១,១ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។

អនុប្រធានទី១ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ឧប. ស៊ុន ចាន់ថុល ពិនិត្យរថយន្តដែលផលិតថ្មីដោយតូយូតាកម្ពុជាថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦

លោក ហែម វណ្ណឌី បានថ្លែងក្នុងពិធីដំណើរការផ្គុំ និងដំឡើងរថយន្ត តូយូតា ម៉ូដែលថ្មី នៅរោងចក្រតូយូតា ក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ថា ក្នុងមួយឆ្នាំរោងចក្រផលិតរថយន្តក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានផ្គុំ និងដំឡើងរថយន្ត បានប្រមាណ ៣៧ ៩០០គ្រឿង ហើយបើគិតមកដល់បច្ចុប្បន្នមានរថយន្តប្រមាណ ១៧៣ ៤៧៣គ្រឿងហើយដែលត្រូវបានផលិតនិងដាក់លក់ក្នុងទីផ្សារកម្ពុជា។ លោកបានបន្ថែមថា ការផលិតរថយន្តក្នុងស្រុកមិនត្រឹមតែជួយបង្កើតការងារ និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលសម្រាប់ប្រជាជនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្ដែថែមទាំងជួយពន្លឿនការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា ការអភិវឌ្ឍជំនាញ និងការកសាងសមត្ថភាពរបស់ឧស្សាហកម្មជាតិផងដែរ។

លោកបន្ថែមថា៖ «ក្នុងបរិបទដែលសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក និងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់តំបន់នៅតែប្រឈមនឹងភាពមិនប្រាកដប្រជា ការមានអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលមានសមត្ថភាពនៅក្នុងស្រុក នឹងជួយបង្កើនភាពធន់ កាត់បន្ថយហានិភ័យ និងពង្រឹងស្ថិរភាពនៃផលិតកម្មក្នុងរយៈពេលវែង»។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឧស្សាហកម្ម លោក ហែម វណ្ណឌី

គិតមកដល់ពេលនវកម្ពុជាមានរោងចក្រផលិត ផ្គុំ និងដំឡើងរថយន្ត ចំនួន១១ ទីតាំង ដែលមានទុនវិនិយោគប្រមាណ ១៥៦លានដុល្លាអាមេរិក និងបង្កើតការងារដល់ពលរដ្ឋប្រមាណ ១ ៣៦៣កន្លែង ក្នុងនោះស្រីមាន ៦៣៣នាក់៕

អត្ថបទដោយ ហ៊ុន សិរីវឌ្ឍន៍

The post រថយន្តដែលផលិតក្នុងស្រុកមានជាង១៧ម៉ឺនគ្រឿងកំពុងចរាចរណ៍លើដងផ្លូវក្នុងប្រទេស appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ប្រធានសភាប្រាប់ពីអារម្មណ៍មនោសញ្ចេតនាផ្ទាល់ខ្លួនមួយចំពោះប្រទេសជប៉ុនប្រាប់ឯកអគ្គរាជទូតដែលចប់អាណត្តិ

hun sirivadh — Fri, 03 Jul 2026 09:09:01 +0000

ប្រធានសភាកម្ពុជា សម្ដេចសភាធិបតី ឃួន សុដារី បានបង្ហាញអារម្មណ៍មនោសញ្ចេតនាដែលជាការចងចាំមួយរបស់សម្ដេចចំពោះប្រទេសជប៉ុនប្រាប់ដល់ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនលោក អ៊ូអិណុ អាត់ស៊ូស៊ី ក្នុងពេលដែលលោកចូលជួបជម្រាបលាមុនចប់អាណត្តិការងារពីកម្ពុជា។ សម្ដេចថាប្រទេសជប៉ុនជាប្រទេសទី១ដែលសម្ដេចបានទៅលេងតាំងពីនៅក្មេងមកម្ល៉េះ ហើយរូបភាពនៃដំណើរកម្សាន្តរបស់សម្ដេចទៅប្រទេសនេះគឺនៅក្នុងការចងចាំរបស់សម្ដេចជានិច្ច។

ថ្លែងក្នុងជំនួបនៅវិមានរដ្ឋសភាព្រឹកថ្ងៃទី៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សម្ដេចសភាធិបតី ឃួន សុដារី បានលើកឡើងថា និស្ស័យនិងមនោសញ្ចេតនាជាមួយជប៉ុន គឺបានបន្តរហូតមកដល់ពេលសម្ដេចធ្វើជាតំណាងរាស្ត្រ និងប្រធានគណៈកម្មការទី១សភាដែលពេលនោះសម្ដេចបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសជប៉ុនស្ទើតែរាល់ឆ្នាំដើម្បីបំពេញការងារ។

នាយខុទ្ទកាល័យ និងជាអ្នកនាំពាក្យសម្ដេចប្រធានសភាលោក កែវ ពិសិដ្ឋ បានប្រាប់អ្នកយកព័ត៌មានថា៖ «សម្ដេចចងចាំថាលោកធ្លាប់ទៅជប៉ុនតាំងពីលោកនៅក្មេងម្ល៉េះ។ ដោយសារឪពុករបស់លោកធ្លាប់រៀនទទួលបានអាហារូបករណ៍រៀននៅប្រទេសជប៉ុនដល់អ៊ីចឹងមនោសញ្ចេតនាផ្ទាល់ខ្លួនរវាងសម្ដេចនិងជប៉ុនគឺវែងឆ្ងាយមកហើយតាំងពីអនុស្សាវរីយ៍លោកតាំងពីនៅក្មេង ហើយពេលចូលធ្វើការមកហ្នឹងគឺសម្ដេចលោកមកបំពេញតួនាទីហ្នឹងជាតំណាងរាស្ត្រជាប្រធានគណៈកម្មការគឺតែងតែចេញចូលលោកថាលោកទៅស្ទើរតែរាល់ឆ្នាំកាលពីមុននោះ»។

សម្រាប់ទំនាក់ទំនងនៃស្ថាប័នសភាវិញសម្ដេចសភាធិបតីបានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះទំនាក់ទំនងសភាកម្ពុជា-ជប៉ុន ជាពិសេសក្នុងអំឡុងទស្សវត្សឆ្នាំ៩០ និងឆ្នាំ២០០០ ប្រទេសទាំងពីរតែងតែផ្លាស់ប្ដូរទស្សនកិច្ចមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់សភានឹងសភាជានិច្ច យ៉ាងណាទំនាក់ទំនងនេះហាក់ថយថយចុះពេលបច្ចុប្បន្ន ខណៈសម្ដេចថានឹងជំរុញឱ្យមានទំនាក់ទំនងកាន់តែល្អ និងរឹងមាំឡើងវិញផងដែរ។

ក្នុងជំនួបនោះលោក អ៊ូអិណុ អាត់ស៊ូស៊ី ក៏បានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះភាពជាដៃគូររបស់កម្ពុជា ព្រមទាំងរម្លឹកនូវអនុស្សាវរីយ៍ល្អៗដែលលោកចងចាំពីសម្ដេចសភាធិបតីផងដែរ។ លោក អ៊ូអិណុ បានរម្លឹកពីការឡើងមកធ្វើជាតំណាងទូតជប៉ុននៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំដែលសម្ដេចសភាធិបតីឡើងជាប្រធានសភា និងមានកិត្តិយសដែលសម្ដេចបានចូលរួមក្នុងពិធីខួបកំណើតព្រះចៅអធិរាជជប៉ុនដែលរៀបចំដោយទូតជប៉ុននៅកម្ពុជា ព្រមទាំងចំណាយពេលជួបលោកដោយផ្ទាល់នៅនិវេសនដ្ឋានទូតពិសាអាហារពេលល្ងាចជាមួយគ្នាផងដែរនោះ។

លោកបង្ហាញអារម្មណ៍សោកស្ដាយដែលក្នុងអាណត្តិរបស់លោក មិនមានដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់សម្ដេចប្រធានសភាទៅជប៉ុន ឬប្រធានសភាជប៉ុនមកកម្ពុជាដោយសារតែដំណើរការផ្លាស់ប្ដូររដ្ឋាភិបាលដោយសារការបោះឆ្នោត និងបេសកកម្មផ្សេងដែលត្រូវធ្វើ។

លោកសង្ឃឹមថាឯកអគ្គរាជទូតថ្មីនឹងបន្តជំរុញទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-ជប៉ុនឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅថែមទៀត ខណៈសម្ដេចសភាធិបតីថ្លែងអំណរគុណចំពោះលោក អ៊ូអិណុ អាត់ស៊ូស៊ី ដែលបានខិតខំក្នុងការងារជួយដល់ទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជានិងជប៉ុនកន្លងទៅ និងជួនពរឱ្យលោកជោគជ័យនាបេសកម្មបន្ទាប់របស់លោកនាពេលខាងមុខ៕

អត្ថបទដោយ ហ៊ុន សិរីវឌ្ឍន៍

The post ប្រធានសភាប្រាប់ពីអារម្មណ៍មនោសញ្ចេតនាផ្ទាល់ខ្លួនមួយចំពោះប្រទេសជប៉ុនប្រាប់ឯកអគ្គរាជទូតដែលចប់អាណត្តិ appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

លិខិតមិត្តអ្នកអាន៖ តើមនសិការជាតិនៅឯណា?

hun sirivadh — Fri, 03 Jul 2026 08:05:40 +0000

ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរម្នាក់ ដែលស្រឡាញ់ទឹកដីកំណើតស្មើនឹងជីវិត ខ្ញុំពិតជាមានក្តីសង្វេគហួសនឹងថ្លែង ហើយបេះដូងក៏រឹតតែហាក់ដូចជាកំពុងត្រូវកាំបិតមុតស្រួចចាក់ដោត ពេលឃើញមាតុភូមិដែលពោរពេញដោយក្តីសង្ឃឹមរបស់យើង កំពុងត្រូវក្រុមមនុស្សលោភលន់មួយក្តាប់តូច បំពុលឱ្យក្លាយជាវាលពិឃាតនៃសីលធម៌។ ការលើកឡើងនេះមិនមែន ការរិះគន់ដោយកំហឹងឡើយ ប៉ុន្តែវាជាសម្រែកនៃមនសិការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលកំពុងឈឺចាប់ចំពោះការវិនាសនៃធនធានធម្មជាតិ។ យើងបានឃើញផ្ទាល់នឹងភ្នែកនូវការជាន់ឈ្លីសុខុមាលភាពសាធារណៈ និងការយកសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ជាតិទៅជួញដូរ ដោយមិនគិតពីគុណធម៌ ឬបាបបុណ្យគុណទោសឡើយ។

តើនេះឬជាមរតកដែលយើងត្រូវបន្សល់ទុកឱ្យកូនចៅ? ស្នាមរបួសដែលបង្កើតឡើងដោយក្រុមមនុស្សលោភលន់ទាំងនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហានីតិវិធីច្បាប់នោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសោកនាដកម្មនៃសីលធម៌ដែលកំពុងហែកហួរដួងព្រលឹងខ្មែរ ហើយប្រសិនបើយើងមិនរួបរួមគ្នាទប់ស្កាត់វាឥឡូវនេះទេ នោះកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់យើងនឹងត្រូវរលាយសាបសូន្យជារៀងរហូត។ ដើម្បីយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីរូបភាពនានានៃការបំភ្លិចបំផ្លាញជាតិ សូមពិនិត្យមើលកត្តាមួយចំនួនដូចជាខាងក្រោម៖

ក.ផ្ទាំងទស្សនីយភាពនៃភាពអសីលធម៌៖ មេរោគដែលកំពុងបំផ្លាញជាតិ

សង្គមយើងកំពុងប្រឈមនឹង«មហារីក» ដែលចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅតាមរយៈសកម្មភាពខុសច្បាប់ជាប្រព័ន្ធដែលរួមមាន៖

ទី១. ការបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ៖ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងការនេសាទខុសច្បាប់ទ្រង់ទ្រាយធំនៅទន្លេសាប ដោយប្រើឧបករណ៍ទំនើបៗដូចជាឧបករណ៍ឆក់ ដែលមិនត្រឹមតែបំផ្លាញមច្ឆជាតិដល់ពូជពង្សប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលជាដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសទៀតផង។
ទី២. ឧក្រិដ្ឋកម្មលើសុខភាពសាធារណៈ៖ ការផលិតនិងចែកចាយគ្រឿងញៀនគឺជាការសម្លាប់យុវជនដែលជាទំពាំងស្នងឫស្សី។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការនាំចូលចំណីអាហារហួសកាលកំណត់ ឬមានជាតិគីមីហួសកម្រិតសុវត្ថិភាពក្នុងប្រហិត សាច់បង្កក ផ្លែឈើ និងបន្លែ គឺជាអំពើឃាតកម្មដោយប្រយោលលើសុខភាពប្រជាពលរដ្ឋរាប់លាននាក់។
ទី៣. ការក្បត់មនសិការជាតិ៖ អ្វីដែលគួរឱ្យឈឺចាប់បំផុតនោះ គឺការគប់គិតគ្នារវាងឈ្មួញទុច្ចរិតនិងមន្ត្រីមួយខ្វះមនសិការមួយចំនួនដែលស៊ីប្រាក់ខែរដ្ឋ តែបែរជាទៅការពារឧក្រិដ្ឋជន។ ការអនុវត្តច្បាប់ដែលលម្អៀងទៅរកអ្នកមានលុយមានអំណាច បានធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ក្លាយទៅជាឧបករណ៍បម្រើផលប្រយោជន៍បុគ្គល ជាជាងការស្វែងរកសេចក្តីថ្លៃថ្នូរនិងយុត្តិធម៌ជូនសង្គម។

នាយរងសេនាធិការអាវុធហត្ថបន្ទាយមានជ័យ នួន នីណារ៉ូ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបទល្មើសឆបោកអនឡាញនៅប៉ោយប៉ែត កំពុងរត់គេចខ្លួនតាំងពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។

ខ.វិបត្តិស្ថាប័ន៖ ការដួលរលំនៃសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈនិងប្រព័ន្ធទំនុកចិត្ត

បញ្ហាខាងលើមិនមែនជាឧប្បត្តិហេតុដាច់ដោយឡែកនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាសញ្ញានៃការរលួយនៃប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រង៖

ទី១. ការប្រើប្រាស់អំណាចដើម្បី«បិទបាំងបទល្មើស»៖ មិនត្រឹមតែការទទួលសំណូកនោះទេ ប៉ុន្តែមានការប្រើប្រាស់អំណាចរដ្ឋដើម្បីគំរាមកំហែងដល់អ្នកសារព័ត៌មាន ឬសកម្មជនដែលហ៊ានលាតត្រដាងការណ៍ពិត។
ទី២. វប្បធម៌«អន្តរាគមន៍»ដែលសម្លាប់សមធម៌៖ ការជ្រៀតជ្រែកដោយផ្ទាល់ពីបុគ្គលមានអំណាចទៅលើការអនុវត្តច្បាប់ បានធ្វើឱ្យមន្ត្រីមូលដ្ឋានលែងហ៊ានអនុវត្តច្បាប់ត្រង់ទៅត្រង់មក។ នេះគឺជា «មហារីកដំណាក់កាលចុងក្រោយ» ដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបាត់បង់ជំនឿលើអាជ្ញាធរ ប្រព័ន្ធតុលាការនិងច្បាប់។

គ.វិបត្តិនៃការអប់រំនិងធនធានមនុស្ស៖ «ការសម្លាប់អនាគតជាតិ»

ខណៈដែលគ្រឿងញៀននិងអាហារដែលមានជាតិគីមីលើសកម្រិត កំពុងបំផ្លាញសុខភាពខាងរាងកាយ ចំណែកឯការធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធអប់រំចុះខ្សោយ គឺស្មើនឹងការកាត់ផ្តាច់សរសៃឈាមអនាគតរបស់ជាតិទាំងស្រុង។

ទី១. ការបណ្តុះបណ្តាលដែលគ្មានគុណភាព៖ ប្រសិនបើសាលារៀនលែងជាកន្លែងសម្រាប់ស្វែងរកចំណេះដឹង ហើយបែរជាក្លាយជាទីតាំងសម្រាប់«ទិញយកសញ្ញាបត្រ» ទៅវិញនោះ ប្រទេសជាតិប្រាកដជាជួបវិបត្តិខ្វះខាតអ្នកជំនាញពិតប្រាកដ ដើម្បីយកមកអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាក់ជាមិនខាន។
ទី២. ការបាត់បង់ខួរក្បាល៖ យុវជនដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ សម្រេចចិត្តចាកចេញពីស្ថាប័នរដ្ឋទៅធ្វើការងារនៅស្ថាប័នឯកជន សង្គមស៊ីវិល ឬក្រៅប្រទេស ដោយសារតែពួកគេមើលឃើញថា «សមត្ថភាពមិនអាចឈ្នះខ្សែរយៈ»។ ស្ថានភាពនេះជាការហូរចេញនូវធនធានមនុស្សដ៏មានតម្លៃបំផុតនាពេលកន្លងមក។

ឃ.វិបត្តិសីលធម៌សង្គម៖ «ភាពព្រងើយកន្តើយគឺជាភាពសមគំនិត»

នេះគឺជាចំណុចដែលធ្វើឱ្យសភាពការណ៍កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរទៅ៖

ទី១. វប្បធម៌នៃការមិនខ្វល់ខ្វាយ៖ ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនចាប់ផ្តើមយល់ឃើញថា «រឿងនេះមិនមែនជារឿងរបស់ខ្ញុំ» ឬ«ធ្វើម៉េចឱ្យតែបានសុខ»។ ការបណ្ដោយឱ្យមានអំពើអយុត្តិធម៌កើតឡើងដោយគ្មានការតវ៉ា គឺស្មើនឹងការផ្តល់ភ្លើងខៀវឱ្យឧក្រិដ្ឋជនបន្តសកម្មភាពអាក្រក់របស់ពួកគេ។
ទី២. ភាពខ្វះចន្លោះនៃសីលធម៌សាសនានិងសង្គម៖ ការណ៍ដែលតម្លៃនៃទឹកប្រាក់ក្លាយជា«គោលដៅតែមួយគត់»ក្នុងជីវិត បានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្សនិងមនុស្សលែងប្រព្រឹត្តទៅដោយចិត្តស្មោះ។ ក្តីមេត្តាធម៌ត្រូវបានជំនួសដោយការកេងប្រវ័ញ្ច។

អតីតឧកញ៉ា ឡេង ចាន់ណា ដែលជាអគ្គនាយិកាក្រុមហ៊ុន ប្រ៊ីលានស៊ីធី ដែលជាអ្នកចេញមុខនៃគម្រោងបោកប្រាស់ពលរដ្ឋនៅខេត្តសៀមរាបដែលមានទំហំទឹកប្រាក់៣០០លានដុល្លារ។

ង.ផលប៉ះពាល់៖ «ការដួលរលំនៃរចនាសម្ព័ន្ធជាតិ»

អំពើអាក្រក់ដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ មិនមែនគ្រាន់តែជាឧប្បត្តិហេតុនោះទេ វាគឺជា «ការបំផ្លាញគ្រឹះរបស់ជាតិ» ដែលបង្កវិបាកជាប្រព័ន្ធនិងមិនអាចត្រឡប់ក្រោយបានវិញឡើយ វិបាកទាំងនោះមានដូចជា៖

ទី១. ការអន់ថយនៃគុណភាពជីវសាស្ត្ររបស់ជាតិ៖ ការប្រើប្រាស់គីមីក្នុងអាហារ និងការរីករាលដាលនៃគ្រឿងញៀនមិនត្រឹមតែសម្លាប់មនុស្សនៅថ្ងៃនេះទេ ប៉ុន្តែវាបានធ្វើឱ្យ«ហ្សែននៃភាពវៃឆ្លាតនិងកម្លាំងពលកម្ម» របស់ជាតិធ្លាក់ចុះ។ នៅពេលដែលយុវជនជំនាន់ក្រោយធំឡើងដោយមានបញ្ហាសុខភាពខួរក្បាលនិងរាងកាយ ពួកគេនឹងក្លាយជា«បន្ទុក»នៃប្រព័ន្ធសង្គម មិនមែនជា«កម្លាំងចលករ» សម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ជាតិឡើយ។ ទង្វើនេះគឺជាការបណ្ដុះពូជសាសន៍ឱ្យខ្សោយដោយចេតនា។
ទី២. ការដាច់រហែកនៃកិច្ចសន្យាសង្គម៖ រដ្ឋនិងប្រជាពលរដ្ឋមានកិច្ចសន្យាជាមួយគ្នាថា៖ ប្រជាពលរដ្ឋគោរពច្បាប់ រដ្ឋផ្តល់សន្តិសុខនិងយុត្តិធម៌។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលច្បាប់ក្លាយជា «របាំងការពារឧក្រិដ្ឋជន» ជំនឿទុកចិត្តត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ទាំងស្រុង។ ការបាត់បង់ជំនឿនេះគឺជា«មេរោគសង្គម»ដែលមានគ្រោះថ្នាក់បំផុត។ វានាំឱ្យកើតមានវប្បធម៌ «សងសឹកតាមបែបឯកជន» និងការអស់សង្ឃឹម ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃអស្ថិរភាពនយោបាយ និងភាពវឹកវរក្នុងសង្គមរយៈពេលវែង។
ទី៣. ការសាយភាយនៃ«មេរោគអសីលធម៌»៖ នៅពេលដែលអំពើពុករលួយក្លាយជា«រឿងធម្មតា» នោះកុមារនិងយុវជននឹងធំឡើងដោយមានជំនឿថា៖ «ដើម្បីជោគជ័យ ត្រូវតែធ្វើអំពើខុសឆ្គង»។ សភាពបែបនេះគឺជាការបំផ្លាញតម្លៃសីលធម៌របស់ជាតិទាំងមូល។ យើងនឹងបាត់បង់បុគ្គលិកលក្ខណៈជាតិ ជំនួសមកវិញដោយសង្គមមួយដែលមនុស្សជាន់ឈ្លីគ្នាដើម្បីរស់ ក្នុងបរិយាកាសដែលការកេងប្រវ័ញ្ចត្រូវបានលើកតម្កើង។
ទី៤.ការបាត់បង់អធិបតេយ្យភាពតាមរយៈធនធាន៖ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងការបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី មិនមែនគ្រាន់តែបាត់បង់ដើមឈើនោះទេ វាគឺការ «លក់ដូរអនាគត»។ នៅពេលដែលដីធ្លីអស់ជីវជាតិ ទឹកទន្លេពុល ហើយព្រៃឈើក្លាយជាវាលខ្សាច់ ជាតិមួយនឹងបាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការផលិតស្បៀង និងការគ្រប់គ្រងធនធានដោយខ្លួនឯង។ យើងនឹងក្លាយជា«ទាសករសេដ្ឋកិច្ច» ដែលត្រូវពឹងផ្អែកលើការនាំចូលពីបរទេសទាំងស្រុង។
ទី៥. ការបំផ្លាញកេរ្តិ៍ដំណែលរបស់ដូនតា៖ យើងកំពុងប្រព្រឹត្តអំពើ«ក្បត់»នឹងដូនតាដែលបានបន្សល់ទុកនូវទឹកដីដ៏មានជីជាតិ។ កូនចៅជំនាន់ក្រោយនឹងមិនត្រឹមតែរស់នៅក្នុងសភាពក្រីក្រទេ ប៉ុន្តែពួកគេនឹង«ជេរប្រទេច»ជំនាន់យើងដែលបានបំផ្លាញមរតករបសពួកគេអស់ មុននឹងពួកគេបានឃើញ។ នេះគឺជា «បាបកម្មប្រវត្តិសាស្ត្រ» ដែលពិបាកនឹងលាងជម្រះឱ្យស្អាតណាស់។

តើអ្នកអ្នកដែលបាននិងកំពុងប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ទាំងនោះ នៅមាន«មនសិការ»ដែរឬទេ?

តើអ្នកមិនខ្មាស់អៀននឹងកូនចៅរបស់ខ្លួនឯងដែរឬទេ?
តើអ្នកមិនខ្លាច«បាប»ក្នុងនាមជាពុទ្ធសាសនិកជនទេឬ?
តើអ្នកមិនស្រណោះមរតកទឹកដីដែលដូនតាបានបូជាជីវិតដើម្បីរក្សាទុកឱ្យអ្នកដែរទេឬ?
តើអ្នកនៅមានការអាណិតអាសូរដល់ប្រជាជាតិខ្មែរដែរឬទេ?

អំណាចនិងទ្រព្យសម្បត្តិដែលបានមកពីការកេងប្រវ័ញ្ចលើញើសឈាមទឹកភ្នែករបស់ប្រជាជន វាមិនអាចនាំមកនូវសុភមង្គលពិតប្រាកដបានឡើយ។

ផ្លូវឆ្ពោះទៅមុខ៖ យុទ្ធសាស្ត្រកែទម្រង់និងនិរន្តរភាពជាតិ

ដើម្បីប្រែក្លាយស្ថានភាពពី «សង្គមពុករលួយ» ឱ្យទៅជា «សង្គមនីតិរដ្ឋ» យើងមិនអាចរង់ចាំតែសម្រែកទាមទារនោះទេ។ អ្វីដែលចាំបាច់បំផុតគឺយន្តការអនុវត្តច្បាប់ ដែលមានតម្លាភាពនិងស័ក្តិសិទ្ធិសម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្នា៖

ទី១. វិធានការរដ្ឋបាលនិងនីតិរដ្ឋ

សវនកម្មកេរដំណែលនិងទ្រព្យសម្បត្តិមន្ត្រី៖ បង្កើតយន្តការ«ប្រកាសទ្រព្យសម្បត្តិ និងបំណុល» ឱ្យមានតម្លាភាពជាសាធារណៈសម្រាប់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់។ ការកើនឡើងនៃទ្រព្យសម្បត្តិដែលមិនសមស្របនឹងប្រាក់ខែ ត្រូវតែជាមូលដ្ឋាននៃការស៊ើបអង្កេតភ្លាមៗ។
យន្តការតបត«បណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្ម»៖ បង្កើតក្រុមការងារចម្រុះ ដែលមានសិទ្ធិអំណាចពេញលេញ ដោយមិនស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃស្ថាប័នណាមួយ ដើម្បីបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ និងបទល្មើសផ្សេងៗទៀត។ ក្រុមនេះត្រូវមានភាពឯករាជ្យ និងមានការការពារសុវត្ថិភាពខ្ពស់។
ការផាកពិន័យដែលធ្វើឱ្យ«រាងចាល»៖ ការផាកពិន័យមិនត្រូវត្រឹមតែជាចំនួនទឹកប្រាក់តូចតាចដែលអ្នកមានអាចបង់បានដោយងាយនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវមានការដកហូតអាជ្ញាប័ណ្ណអាជីវកម្មជារៀងរហូត និងការផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារជាកំហិតសម្រាប់បទល្មើសសុខភាពសាធារណៈនិងបទល្មើសបំផ្លាញជាតិ។

ទី២.ការកែទម្រង់ស្ថាប័ននិងបច្ចេកវិទ្យា

ការធ្វើឌីជីថលូបនីយកម្មរដ្ឋបាល៖ កាត់បន្ថយការជួបមុខគ្នាផ្ទាល់រវាងមន្ត្រីនិងពលរដ្ឋ/ឈ្មួញតាមរយៈប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលតាមអនឡាញ។ នៅពេលដែល «មនុស្ស» មិនមែនជាអ្នកសម្រេចចិត្តលើ«លុយ» នោះអំពើពុករលួយនឹងថយចុះដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
គួរតែមានតុលាការពិសេសសម្រាប់បទល្មើសសេដ្ឋកិច្ចនិងបរិស្ថាន៖ បង្កើតអង្គជំនុំជម្រះពិសេសដែលមានចៅក្រមជំនាញ ដើម្បីពន្លឿនការកាត់ក្តីលើឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបំផ្លាញជាតិ។ ការកាត់ក្តីត្រូវធ្វើឡើងដោយតម្លាភាព និងផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ ដើម្បីស្តារទំនុកចិត្ត។
គួរតែមានស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យឯករាជ្យ៖ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលដែលរួមមានតំណាងប្រជាពលរដ្ឋ អ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់ និងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ ដើម្បីវាយតម្លៃការអនុវត្តច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលជារៀងរាល់ត្រីមាស។

ទី៣. ការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋនិងវប្បធម៌ប្រកបដោយសីលធម៌

យន្តការការពារអ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន៖ នេះគឺជាចំណុចស្នូល។ ពលរដ្ឋនឹងមិនហ៊ានរាយការណ៍ទេ បើពួកគេមិនមានច្បាប់ការពារ។ យើងត្រូវការច្បាប់ដែលធានាថា អ្នកផ្តល់ព័ត៌មានមិនត្រឹមតែមិនមានទោសទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងទទួលបានការការពារពីការគំរាមកំហែង និងការផ្ដល់រង្វាន់លើកទឹកចិត្ត។
អប់រំ«សីលធម៌ពលរដ្ឋ»៖ ដាក់បញ្ចូល «មនសិការជាតិ» និង «ក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ» ក្នុងកម្មវិធីសិក្សាគ្រប់កម្រិត។ ត្រូវបង្រៀនឱ្យយុវជនយល់ថា តើអ្វីខ្លះជាអំពើពុកហើយអំពើពុករលួយគឺជាអំពើខុសច្បាប់ និងនាំឱ្យមានការបំផ្លាញជាតិ។

ការកែទម្រង់នេះមិនមែនជាការងាយស្រួលនោះទេ ពីព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ «ផលប្រយោជន៍នៃក្រុមមនុស្សដែលមានឥទ្ធិពល»។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើយើងមិនចាប់ផ្តើមរៀបចំយន្តការទាំងនេះឱ្យបានរឹងមាំនិងមានប្រសិទ្ធភាពទេ នោះ «មហារីកសង្គម» នឹងបន្តរីករាលដាលរហូតដល់ចំណុចដែលយើងមិនអាចជួយសង្គ្រោះជាតិបានទៀតឡើយ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ «ការប្តេជ្ញាចិត្តជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីជាតិដ៏រុងរឿង»

ការទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយនិងការកេងប្រវ័ញ្ច មិនមែនគ្រាន់តែជាការងាររបស់ស្ថាប័នរដ្ឋមួយចំនួននោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា «បេសកកម្មដ៏ពិសិដ្ឋ» ដែលទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីក្នុងសង្គម។ យើងមិនអាចរង់ចាំឱ្យការផ្លាស់ប្តូរធ្លាក់ចុះពីលើមេឃមកនោះទេ ប្រសិនបើយើងម្នាក់ៗមិនហ៊ានក្លាយជា «ចង្កៀង» មួយដែលបំភ្លឺក្នុងភាពងងឹតទេ សង្គមយើងមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានឡើយ។

ដើម្បីឈានទៅដល់ការកែទម្រង់សង្គមឱ្យបានជោគជ័យនិងមាននិរន្តរភាព យើងត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ទាំងបីដូចខាងក្រោម៖

១. ចេញពីភាពព្រងើយកន្តើយ ទៅជាភាពជាម្ចាស់ការ៖ ចាប់ពីពេលនេះទៅលែងមានទៀតហើយពាក្យថា «រឿងនេះមិនមែនជារឿងរបស់ខ្ញុំ»។ នៅពេលដែលធនធានធម្មជាតិត្រូវគេបំផ្លាញ សុខភាពសាធារណៈត្រូវគេបំពុល និងយុត្តិធម៌ត្រូវគេជាន់ឈ្លី នោះគ្រប់យ៉ាងគឺជារឿង«ជីវិតនិងសេចក្តីស្លាប់» របស់ជាតិយើងទាំងអស់គ្នា។ ការហ៊ាននិយាយការណ៍ពិត ហើយមិននៅស្ងៀមចំពោះរឿងអយុត្តិធម៌ គឺជាចំណុចចាប់ផ្តើមនៃការផ្លាស់ប្តូរសង្គមឱ្យប្រសើរឡើង។

២. ផ្លាស់ប្ដូរពីវប្បធម៌ខ្សែរយៈ ទៅជាវប្បធម៌សមិទ្ធផល៖ សង្គមមួយនឹងរីកចម្រើនបាន លុះត្រាតែ «សមត្ថភាព»និង«សីលធម៌» ត្រូវបានលើកកម្ពស់លើសពី«ខ្សែរយៈ»។ យើងត្រូវរួមគ្នាបង្កើតបរិយាកាសមួយដែលមន្ត្រីស្អាតស្អំមានមោទនភាពក្នុងការបម្រើរាស្ត្រ ហើយយុវជនមានជំនឿជាក់ថា ការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ពួកគេនឹងទទួលបានផ្លែផ្កា ដោយមិនចាំបាច់មានខ្នងបង្អែក។

៣. ផ្លាស់ប្ដូរពីការរង់ចាំ ទៅជាសកម្មភាពជាក់ស្តែង៖ យើងសូមអំពាវនាវដល់ «ស្មារតីស្នេហាជាតិ» របស់មន្ត្រីគ្រប់លំដាប់ថ្នាក់។ សូមកុំឱ្យអំណាចមួយពេលខ្លី បំផ្លាញកិត្តិយសអស់មួយជីវិត ឬបង្កជាបាបកម្មដល់កូនចៅខ្លួនឯង។ ការប្តេជ្ញាចិត្តចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃនេះ តាមរយៈការអនុវត្តច្បាប់ដោយគ្មានការលើកលែង និងការកសាងប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។

កម្ពុជាមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់ក្រុមមនុស្សលោភលន់នោះទេ ប៉ុន្តែជា «មរតកដ៏មានតម្លៃ» ដែលដូនតាយើងបានបូជាឈាមស្រស់សាច់ស្រស់ដើម្បីថែរក្សា។ តើយើងនឹងទុកឱ្យមរតកនេះឱ្យក្លាយជា «វាលពិឃាតនៃសីលធម៌» ឬជា «មាតុភូមិដែលពោរពេញដោយក្តីសង្ឃឹម»? ចម្លើយគឺស្ថិតនៅលើដៃរបស់យើងគ្រប់គ្នា។

សូមឱ្យយើងរួមដៃគ្នាជាកម្លាំងគន្លឹះ បោសសម្អាតភាពអសីលធម៌ ដើម្បីប្រគល់មកវិញនូវភាពថ្លៃថ្នូរ សន្តិភាព និងភាពរុងរឿងជូនកូនចៅជំនាន់ក្រោយ។ កម្ពុជាអាចធ្វើបាន ប្រសិនបើយើងទាំងអស់គ្នាហ៊ាននិយាយថា៖ «គ្រប់គ្រាន់ហើយ! ដល់ពេលដែលយើងត្រូវសង្គ្រោះជាតិរបស់យើងហើយ!»។

ដោយក្តីស្រឡាញ់ និងការប្តេជ្ញាចិត្តឥតងាករេចំពោះមាតុភូមិកម្ពុជាដ៏រុងរឿងនៃយើង។

ដោយ បណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង / អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជានិងសមាជិកប្រុងនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា

The post លិខិតមិត្តអ្នកអាន៖ តើមនសិការជាតិនៅឯណា? appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

ទូតជប៉ុនថាជោគជ័យរបស់ក្រុមហ៊ុនតូយ៉ូតានៅកម្ពុជាបង្ហាញពិភពលោកថា កម្ពុជានៅតែជាគោលដៅវិនិយោគដែលមានសុវត្ថិភាព

hun sirivadh — Fri, 03 Jul 2026 05:51:03 +0000

ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជាលោក អ៊ូអិណុ អាត់ស៊ូស៊ី បានលើកឡើងការបើកដំណើរការខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មដំឡើងរថយន្តថ្មីរបស់តូយ៉ូតានៅកម្ពុជា គឺជាសារមួយបង្ហាញទៅកាន់ពិភពលោកថា កម្ពុជានៅតែជាគោលដៅវិនិយោគដែលមានសក្ដានុពល និងមានសុវត្ថិភាព បើទោះបីប្រឈមមុខនឹងស្រមោលអវិជ្ជមានមួយចំនួនដែលធ្វើឱ្យអ្នកវិនិយោគបរទេសមានការសង្ស័យលើប្រទេសនេះក្ដី។ អនុប្រធានទី១ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ុន ចាន់ថុល បានថ្លែងអំណរគុណដល់ប្រទេសជប៉ុនចំពោះការជឿទុកចិត្តមួយនេះ និងសង្ឃឹមថាអ្នកវិនិយោគបរទេសផ្សេងទៀតនឹងផ្ដល់គំនិតវិជ្ជមានលើកម្ពុជាកាន់តែច្រើន។

ថ្លែងក្នុងពិធីដាក់ដំណើរការការផ្គុំ និងដំឡើងរថយន្ត Toyota ម៉ូដែលថ្មីនៅកម្ពុជាកាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ នៅរោងចក្រតូយូតាក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសភ្នំពេញ លោក អ៊ូអីណុ អាត់ស៊ូស៊ី មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ និងបញ្ហាឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលកើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បានធ្វើឱ្យអ្នកវិនិយោគបរទេសមួយចំនួនចាប់ផ្ដើមសម្លឹងមើលកម្ពុជាក្នុងកែវភ្នែកសង្ស័យ ដែលបានប៉ះពាល់ដល់ទំនុកចិត្តរបស់ពួកគេ។ តែសម្រាប់ជប៉ុននៅតែបង្ហាញការទុកចិត្តលើប្រទេសនេះ ហើយលទ្ធផលនៃការទុកចិត្តនេះបានបង្ហាញនៅថ្ងៃដែលក្រុមហ៊ុនតូយូតា បង្កើនខ្សែច្រវ៉ាក់ផលិតកម្មរបស់ខ្លួននៅកម្ពុជាពេលនេះ។

លោកថា៖ «នៅក្នុងបរិបទនៃការធ្លាក់ចុះនៃទំនុកចិត្តរបស់វិនិយោគិន ការពិតដែលថា Toyota ដែលជាម៉ាកយីហោឈានមុខគេរបស់ជប៉ុន កំពុងដំណើរការក្រុមហ៊ុនផលិតរថយន្តនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងខ្លាំងទាំងផ្នែកលក់រថយន្ត និងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស នឹងជួយយ៉ាងច្រើនក្នុងការលើកកម្ពស់មុខមាត់របស់ប្រទេសកម្ពុជាជាគោលដៅវិនិយោគ»។

លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមថាស្ថានទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជានឹងនៅតែបន្តគាំទ្រដល់ការវិនិយោគពីជប៉ុនមកកាន់កម្ពុជាបន្ថែមទៀត និងសង្ឃឹមថា រថយន្តដែលធ្វើនៅកម្ពុជាចេញពីរោងចក្រតូយូតានឹងទទួលបានក្ដីស្រឡាញ់ពីប្រជាជនកម្ពុជា ហើយនឹងគាំទ្រដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាកាន់តែយូរអង្វែងទៅថ្ងៃអនាគត។

អនុប្រធានទី១ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជាលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ុន ចាន់ថុល បានថ្លែងអំណរគុណជប៉ុនចំពោះការជំរុញការទូតសេដ្ឋកិច្ចជាមួយកម្ពុជា និងបានបញ្ជាក់ថារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញផែនការជាច្រើនក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត ដោះស្រាយបញ្ហាថាមពល និងការលំបាករបស់អ្នកវិនិយោគ ជាពិសេសគឺប្ដេជ្ញាលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញឱ្យអស់ចេញពីប្រទេស។

លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមប្រាប់ក្រុមអ្នកយកព័ត៌មានថា៖ «នេះគាត់ជោគជ័យ ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថាតូយ៉ូតានឹងអាចជួយផ្សព្វផ្សាយទៅក្រុមហ៊ុនជប៉ុនផ្សេងៗទៀតឱ្យមកដាក់ទុននៅកម្ពុជាយើង ទី២ក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗទៀតក្រៅពីតូយូតាទាំងក្រុមហ៊ុនចិន ក្រុមហ៊ុនកូរ៉េ ក្រុមហ៊ុនអាគាំង ក្រុមហ៊ុនអឺរ៉ុបទាំងអស់ ពេលគេឃើញសារព័ត៌មាននេះថាតូយូតាដែលឈ្មោះល្បីល្បាញលើពិភពលោកបានដាក់ទុននៅកម្ពុជាហើយបានពង្រីកខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្មរបស់គាត់ថែមទៀត! នេះហើយគាំទ្រឱ្យយើងខ្ញុំមានលទ្ធភាពទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគមកកម្ពុជាផងដែរ»។

ទំហំពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជាជប៉ុននៅឆ្នាំ២០២៥មានទំហំប្រមាណ ២,៥ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក កើនឡើង១៧%បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤។ ដោយឡែកសម្រាប់ការទាក់ទាញអ្នកវិនិយោគបន្ថែមមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវិញក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជាអនុម័តគម្រោងវិនិយោគចំនួន ៦៣០គ្រោង កើនពី៤២៤គម្រោងក្នុងឆ្នាំ២០២៤ ដែលមានទុនប្រមាណ១០ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក៕

អត្ថបទដោយ ហ៊ុន សិរីវឌ្ឍន៍

The post ទូតជប៉ុនថាជោគជ័យរបស់ក្រុមហ៊ុនតូយ៉ូតានៅកម្ពុជាបង្ហាញពិភពលោកថា កម្ពុជានៅតែជាគោលដៅវិនិយោគដែលមានសុវត្ថិភាព appeared first on Kampuchea Thmey Daily.

hun sirivadh, Author at Kampuchea Thmey Daily

បទវិចារណកថា៖ ការកសាងជំនឿទុកចិត្តរបស់រាស្ត្រលើរដ្ឋ ផ្ដើមចេញពីកិច្ចសន្យាសង្គម ទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង

ថៃបន្តរាយបន្លាលួសជាថ្មីខណៈកម្ពុជា​បន្ត​តវ៉ា​ឱ្យបញ្ឈប់​សកម្មភាព

៧៧%ភាគរយនៃ​បុគ្គលិក​ដំឡើង​រថយន្ត​តូយ៉ូតា​យក​ចេញពី​សិស្ស​ដែល​ទទួល​បាន​ការ​បណ្ដុះបណ្ដាល TVET

រថយន្តដែលផលិតក្នុងស្រុកមានជាង១៧ម៉ឺនគ្រឿងកំពុងចរាចរណ៍លើដងផ្លូវក្នុងប្រទេស

លិខិតមិត្ត​អ្នក​អាន៖ តើមនសិការជាតិនៅឯណា?

ង.ផលប៉ះពាល់៖ «ការដួលរលំនៃរចនាសម្ព័ន្ធជាតិ»

ថៃបន្តរាយបន្លាលួសជាថ្មីខណៈកម្ពុជាបន្តតវ៉ាឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាព

៧៧%ភាគរយនៃបុគ្គលិកដំឡើងរថយន្តតូយ៉ូតាយកចេញពីសិស្សដែលទទួលបានការបណ្ដុះបណ្ដាល TVET

លិខិតមិត្តអ្នកអាន៖ តើមនសិការជាតិនៅឯណា?