ព័ត៌មានជាតិ

ខួប១៨ឆ្នាំនៃការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក អ្នកវិភាគជំរុញ UNESCO គួរមានវិធានការជាក់ស្ដែងជាងបច្ចុប្បន្នតបទៅថៃ

បានផុស

៣១ វិនាទី មុន

នៅ

ថ្ងៃអង្គារ ៧ កក្កដា ២០២៦

ដោយ

អ្នកវិភាគបញ្ហានយោបាយ និងសង្គមបានជំរុញឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសអង្គការ UNESCO គួរមានវិធានការបន្ថែមជាក់ស្ដែងជាងពេលបច្ចុប្បន្នតបទៅនឹងសកម្មភាពរបស់ថៃដែលបានបំផ្លាញប្រាសាទព្រះវិហារក្នុងសង្គ្រាមឈ្លានពានទឹកដីកាលពីឆ្នាំ២០២៥កន្លងទៅ។ កាលលើកឡើងនេះក្នុងពេលរម្លឹកខួប១៨ឆ្នាំនៃការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។

សូមចុច Subscribe Channel Telegram កម្ពុជាថ្មី ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានថ្មីៗទាន់ចិត្ត

អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយលោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ បានបង្ហាញអារម្មណ៍សោកសង្រេងចំថ្ងៃខួបនេះដោយសារប្រាសាទព្រះវិហារពេលនេះត្រូវរងការខូចខាតជាដំណំពីស្លាកស្នាមនៃសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃកាលពីឆ្នាំ២០២៥កន្លងទៅ។

លោកថា៖ «គ្មានចំណុចណាមួយនៃប្រាសាទព្រះវិហារដែលមិនរងគ្រាប់កាំភ្លើង អាវុធពីប្រទេសថៃទេ។ ខ្ញុំមានក្ដីសោកសង្រេងសោកស្ដាយជាពន់ពេកចំពោះការបំផ្លាញនេះ»។

លោកបានអំពាវនាវដល់សហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសអង្គការ UNESCO គួរមានវិធានការជាក់ស្ដែងជាបន្ទាន់លើសពីពេលបច្ចុប្បន្ន។

លោកថា៖ «វិធានការជាក់ស្ដែងមានន័យថាការជួសជុលជាបន្ទាន់ គួរតែមានការស្ដីបន្ទោសភាគីដែលបំផ្លាញបេតិកភណ្ឌដោយមិនបានខ្លាចរអាដែលមិនកោតក្រែងដោយមិនយល់ពីគុណតម្លៃនៃបេតិកភណ្ឌពិភពលោកគួរតែមានចេញលិខិតថ្កោលទោសទៅលើប្រទេសថៃនិយាយឱ្យចំទៅលើការបំផ្លាញនេះមិនគួរអង្គការ UNESCO នៅស្ងៀមមិនប្រតិកម្មទាល់តែសោះ»។

លោកបណ្ឌិត យង់ ពៅ ថានេះជារឿងដែលគួរឱ្យសោកស្ដាយមួយដែលអង្គការពិភពលោកដែលធ្វើការជំនាញលើបេតិកភណ្ឌពិភពលោកព្រងើយកន្តើយចំពោះសកម្មភាពរបស់ប្រទេសមួយដែលបំផ្លាញលើបេតិកភណ្ឌពិភពលោកបែបនេះ។

សម្រាប់អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង យល់ថាខួប១៨ឆ្នាំនៃការចុះបញ្ជីប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកគឺជាជ័យជម្នះផ្នែកការទូត និងផ្លូវច្បាប់ដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជាសម័យទំនើប បង្ហាញពីការទទួលស្គាល់តម្លៃសាកល អំពីសំណង់ស្ថាបត្យកម្មដ៏អស្ចារ្យរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ និងបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នូវអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជាលើតំបន់នោះផងដែរ។ ទោះជាយ៉ាងស្លាកស្នាមនៃសង្គ្រាមឈ្លានពានដែលបានបំផ្លិចបំផ្លាញមរតកវប្បធម៏មួយនេះគឺជាទង្វើដែលផ្ទុយទាំងស្រុងនឹងធម្មនុញ្ញរបស់ UNESCO និងច្បាប់អន្តរជាតិ។ លោកថា៖ «រាល់ការបំផ្លិចបំផ្លាញលើប្រាសាទព្រះវិហារមិនមែនគ្រាន់តែជាការខូចខាតដុំថ្ម ឬក្បាច់ចម្លាក់នោះទេ ប៉ុន្ដែវាគឺជា ការរំលោភលើដួងព្រលឹងវប្បធម៌។ ក្នុងនាមជាអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវខ្ញុំមានការសោកស្ដាយយ៉ាងខ្លាំងបំផុត»។

លោកថាប្រទេសថៃដែលជាអ្នកបំផ្លាញសម្បត្តិពិភពលោកមួយនេះត្រូវតែទទួលខុសត្រូវខាងសីលធម៌ និងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុសម្រាប់ការជួសជុល និងស្ដារឡើងវិញ និងត្រូវបញ្ជាក់ថានឹងមិនមានការឈ្លានពានលើបេតិកភណ្ឌនេះជាលើកទី២ទេ។

ដោយឡែក UNESCO និងសហគមន៍អន្តរជាតិត្រូវដើរតួនាទីជាអាជ្ញាកណ្ដាលដ៏តឹងរ៉ឹងដោយប្រើប្រាស់យន្តការតាមដានស្ថានភាពបេតិកភណ្ឌឱ្យបានទៀងទាត់ ត្រូវផ្ដល់ជំនួយបច្ចេកទេស និងថវិការសម្រាប់ការជួសជុលប្រាសាទដែលរងការខូចខាត និងត្រូវមានយន្តការដាក់ទណ្ឌកម្ម ឬថ្កោលទោសជាផ្លូវការចំពោះសកម្មភាពបំផ្លាញផងដែរ។

លោកសរសេរឆ្លើយនឹងសំណួរកម្ពុជាថ្មីយ៉ាងដូច្នេះថា៖ «ប្រាសាទព្រះវិហារមិនមែនគ្រាន់តែជាមរតករបស់ខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ តែជាមរតករបស់ពិភពលោក។ ការថែរក្សាប្រាសាទនេះឱ្យគង់វង្ស គឺជាកាតព្វកិច្ចរួមរបស់សាកលលោក។ ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរ ការចូលរួមការពារអធិបតេយ្យភាព និងមរតកវប្បធម៌តាមរយៈការកសាងសមត្ថភាពជាតិ និងការប្រើប្រាស់ច្បាប់អន្តរជាតិ គឺជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ភាពរុងរឿងនាពេលអនាគត»។

ប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតនៅក្នុងឃុំកន្ទួត ស្រុកជំាក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ កម្ពុជា ត្រូវបានចុះជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨។ ក្រោយពីបានដាក់បញ្ចូលប្រាសាទនេះរងការបំផ្លាញ៣ដងពីថៃ នៅឆ្នាំ២០២៥ជាពេលដែលថៃបានបំផ្លាញខ្លាំងបំផុតដែលមានទាំងទម្លាក់គ្រាប់បែកពីលើយន្តហោះ និងផ្លោងគ្រាប់ទំងន់ធ្ងន់ដាក់លើប្រាសាទនេះផងដែរ។ យោងតាមរបាយការណ៍អាជ្ញាធរព្រះវិហារក្នុងសង្គ្រាម២លើឆ្នាំ២០២៥ ប្រាង្គប្រាសាទសរុបចំនួន ៥៦២កន្លែងត្រូវបានរងការវាយប្រហារ។ ស្លាកស្នាមលើប្រាសាទបង្កឡើងដោយការឈ្លានពាននេះត្រូវចំណាយពេលពី២០ទៅ៣០ឆ្នាំក្នុងការជួសជុលឱ្យរឹងមាំឡើងវិញ និងត្រូវចំណាយលុយរាប់សិបលានដុល្លារអាមេរិក៕