ដុតទៀនផ្សងមើលខ្សែជីវិតប្ដីប្រពន្ធ ក្នុងពិធីរៀបការ ជនជាតិដើមភាគតិច គ្រឹង

ពិធីរៀបការ ជនជាតិដើមភាគតិច គ្រឹង រៀបចំឡើងជា ៦ ដំណាក់កាល។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ ដំណាក់កាលទី១ គឺ ពិធីសែនចងដៃពេលព្រឹក នៅផ្ទះកូនកំលោះ ដំណាក់កាលទី ២ ជា ពិធីសែនទទួលកូនកំលោះពេលល្ងាច នៅផ្ទះខាងកូនក្រមុំ ដែល “កម្ពុជាថ្មី” បានផ្សាយកន្លងមកហើយនោះ គឺចូលដល់​ដំណាក់​កាលទី៣ ពិធីសែនធំរៀបការ ដែលមានពិធីនេះខុសប្លែកពីពិធីរៀបមង្គលការនៃជនជាតិខ្មែរ គឺការដុតទៀនដើម្បីដឹងពីខ្សែជីវិតគូរស្វាមីភរិយាថ្មីនៅថ្ងៃអនាគត។

លោក ថុល យុពង្ស ប្រធានការិយាល័យសិប្បកម្ម សូនរូប ទទួលបន្ទុកការងារមរតកវប្បធម៌អរូបី នៃមន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ខេត្តរតនគិរី បានឱ្យ “កម្ពុជាថ្មី” ដឹងថា ពេលព្រឹកបងប្អូន​សាច់ញាតិនៅក្នុងភូមិជួបជុំគ្នានៅរោងភូមិ ដោយមានយកស្រាម្នាក់មួយពងមក ជាមួយផងដែរ ដើម្បីចូលរួមក្នុងពិធីរៀបការនេះ ចំណែកមិត្តភក្តិកូនកំលោះពួកគេនាំគ្នាទៅដងទឹក​មក​ចាក់​ក្នុងពាងស្រា។ បន្ទាប់ពីឪពុក ទាំងសងខាង និងមេអណ្ដើកធ្វើពិធី គៀសមាត់ពាងស្រា គ្រប់ពាងទាំងអស់ រួចហើយ ពួកគេនាំគ្នាផឹកស្រាលេងដើម្បីទទួលភ្ញៀវរហូតដល់ម៉ោង ៦ យប់ ទើបពួកគេទៅរៀបចំធ្វើពិធីសែនធំ រៀបការនៅផ្ទះខាងស្រី។

លោក ថុល យុពង្ស លើកឡើងបន្តថា លំដាប់សម្រាប់សែនព្រេន មានមាន់ ២ ក្បាល និងស្រា ៣ ពាង។ មេអណ្ដើកខាងប្រុស កាប់មាន់ទាំងពីរ មួយស្ញោរទុករៀបចំសែនព្រេន និងមួយទៀតចិញ្ច្រាំធ្វើម្ហូប ចំណែកមេអណ្ដើក​ខាងស្រី ជាអ្នកដាំបាយសម្រាប់ទុកសែន និងធ្វើទៀនក្រមួន។

លោក ថុល យុពង្ស មានប្រសាសន៍បន្តថា៖ “របៀបនៃការសែនព្រេន មេអណ្ដើកយកមាន់ស្ងោរ​មួយ សាច់មាន់ឆ្អិនចិញ្ច្រាំពីរចាន ឃ្លោកទឹកពីរ បាយមួយចាន ទៀនពីរដើមដាក់លើកន្ទេល ហើយឱ្យកូនកំលោះ កូនក្រមុំអង្គុយទល់មុខ​មេអណ្ដើករៀងខ្លួន បន្ទាប់មកមេអណ្តើកទាំងពីរដុត ទៀនដែលតំណាងឱ្យកូនក្រមុំ កូនកំលោះ​ដើម្បី​សម្គាល់មើលពីខ្សែជីវិតក្នុងការរស់នៅរបស់ប្តី​ប្រពន្ធ​ទៅថ្ងៃមុខ។ បើទៀនតំណាងឱ្យខាងប្ដីឆេះលឿនជាង បានន័យថាប្ដីត្រូវស្លាប់ ខាងប្រពន្ធយំ ហើយបើទៀនខាង​ប្រពន្ធ​ឆេះលឿនជាង បានន័យថាប្រពន្ធត្រូវស្លាប់មុនប្ដី ខាងប្ដីយំ តែបើទៀន​ទាំង​ពីរនោះឆេះស្មើគ្នា គេកំណត់ថាល្អធម្មតា”។

ចំពោះ ពិធីបញ្ចុកបាយ លោក សាមៀន ចាម៉ាក់ ចាស់ទុំក្នុងភូមិ និងជាមេអណ្ដើក បានឱ្យដឹងថា មេអណ្ដើកខាងស្រីពូតបាយលាយ នឹងសាច់មាន់ចិញ្ច្រាំរោលភ្លើងទៀនបញ្ចុក​កូនកំលោះចំនួន ពីរដង។ មេអណ្ដើកខាងប្រុសពូតបាយលាយ នឹងសាច់មាន់ចិញ្ច្រាំរោល​ភ្លើងទៀន​បញ្ចុកកូនក្រមុំចំនួន ពីរដង ដោយបញ្ចុកឱ្យព្រមៗគ្នា រួចហើយមេអណ្ដើក​ទាំងពីរ​យក​ឈើដោតបេះដូងមាន់ដាក់លើមាត់ពាងស្រាធ្វើពិធី គៀសមាត់ពាង បន់ស្រន់​ដល់អារក្ស ជីដូនជីតា ដើម្បីសុំសេចក្តីសុខសេចក្តីចម្រើនរកស៊ីមានបាន។

លោក សាមៀន ចាម៉ាក់ មានប្រសាសន៍ថា៖ “លក្ខខណ្ឌពេលផឹកស្រាពាង ពាងទី១ មេអណ្តើកទាំងពីរបឺតស្រាពាងមុខគេ បន្ទាប់មក​កូនកំលោះ កូនក្រមុំ និងឪពុកម្ដាយ សាច់ញាតិទាំងសងខាងបឺតរហូតដល់សាបស្រាទើបបន្តបឺត​ស្រាពាងទី២ទៀត។ ពាងទី២ មេអណ្ដើកទាំងពីរបឺតស្រាពាងមុន បន្ទាប់មកកូនកំលោះ កូនក្រមុំ និងឪពុកម្តាយទាំងសងខាង ព្រមទាំងសាច់ញាតិទាំងអស់ដែលបានចូលរួមបឺតបន្តតាមក្រោយ រហូត សាបស្រាក្នុងពាង”។

លោក សាមៀន ចាម៉ាក់ លើកឡើងបន្តថា៖ “ពេលនេះអ្នកទាំងពីរអាចរួមរស់ជាមួយគ្នាជាប្ដី ប្រពន្ធពេញច្បាប់ទៅតាមលក្ខណៈប្រពៃណី​ហើយ។ ចំណែក ឪពុកម្តាយទាំងសងខាង ព្រមទាំងសាច់ញាតិបងប្អូនអ្នកភូមិ​ពួកគេទៅយក​ស្រាពាងពីរោងភូមិ ដែលបងប្អូនយកមកចូលរួមផឹកបន្តរហូតទៀបភ្លឺបញ្ចប់ពិធីរៀបការ។ ចំពោះភ្លេងសម្រាប់កំដរក្នុងពិធីសែនធំ ក្រុមសិល្បៈវាយគង ៥ ផ្លែ ស្គរធំមួយ រាំច្រៀង លេងកំដរ​ក្នុងពិធី​នោះរហូតដល់ភ្លឺដែរ”។

គួរបញ្ជាក់ថា ប្រពៃណីបងប្អូនជនជាតិដើមភាគតិច គ្រឹង ពេលណាឪពុកម្តាយ​ទាំងសង​ខាង​ទទួលដឹងឮថា កូនប្រុស និងកូនស្រី មានទំនាក់ទំនងត្រឹមចិត្ត និងចិត្ត និងចង់រស់នៅ​ជាមួយ​គ្នាជាប្ដីប្រពន្ធហើយ ឪពុក ម្តាយខាងស្រី​ក៏បង្គាប់​ឱ្យ​កូនប្រុសមកជួយធ្វើការងារមួយចំនួននៅ​ផ្ទះខាងស្រី ដើម្បីសម្គាល់មើលពីអត្តចរិត និងមើលពី​សកម្មភាពការងាររបស់កូនប្រុសនោះ​រយៈពេលប្រហែលមួយឆ្នាំ ចំណែកខាងកូនស្រី ក៏ត្រូវទៅជួយធ្វើការងារខាងប្រុសខ្លះៗវិញដែរ ទើបកំណត់រកពេលវេលារៀបការ នៅរដូវអ្នកភូមិទំនេរ ឬក្រោយបញ្ចប់ប្រមូលផលស្រូវចម្ការ៕

អត្ថបទ៖ ច័ន្ទ វីរៈ

សូមរង់ចាំអានអត្ថបទ៖ “ទំនៀមសែនបញ្ចប់ពិធីរៀបការ នៃជនជាតិដើមភាគតិច គ្រឹង” បន្តទៀត។

ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ៖ ប្ដីប្រពន្ធរស់នៅជាមួយគ្នា ១ ឆ្នាំ មានត្រណមមិនឱ្យមានកូន បើបំពាន មេកន្ទ្រាញនឹងពិន័យ