រលក​យក្ស​ស៊ូណាមិ​ដ៏​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​បំផុត​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មនុស្ស​ជាតិ

នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មនុស្សជាតិ​ មាន​ការ​កត់​ត្រា​​នូវ​គ្រោះ​មហន្តរាយ​នៃ​រលកយក្សស៊ូណាមិ​ដ៏សាហាវៗ​ជា​ច្រើន ដោយបានឆក់យកជីវិតមនុស្សរាប់សែននាក់ជុំវិញពិភពលោក។ ចាប់តាំងពីការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃរលកយក្សស៊ូណាមិ​នៅ​មហាសមុទ្រឥណ្ឌាឆ្នាំ​២០០៤ ដល់មហន្តរាយ Tōhoku ឆ្នាំ​២០១១ របស់ប្រទេសជប៉ុន រលកសមុទ្រ​ស៊ូណាមិ​ដ៏មានឥទ្ធិពលទាំងនេះ ដែលបង្កើត​​ឡើងដោយការរញ្ជួយដី បន្ទុះភ្នំភ្លើង ឬការរអិលបាក់ដី បានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាម​ឈឺ​ចាប់​យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ​​ដល់​មនុស្ស​ជាតិ និងបានជំរុញកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាសកលឆ្ពោះទៅរកប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្ន និងការត្រៀមខ្លួននៅតាមឆ្នេរសមុទ្រកាន់តែប្រសើរឡើង។

រលក​យក្ស​ស៊ូណាមិ ដែល​សាហាវ​បំផុត​ទាំង​១០​​របស់​ពិភពលោក មាន​ដូចជា៖

១. រលកយក្សស៊ូណាមិមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ​ឆ្នាំ​២០០៤

កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី២៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៤

ទីតាំង៖ នៅឆ្នេរសមុទ្រស៊ូម៉ាត្រា ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី

ការ​រញ្ជួយដី៖ ៩.១-៩.៣រ៉ិចទ័រ

ចំនួនអ្នកស្លាប់៖ ប្រហែល ២៣០ ០០០​នាក់នៅ​ប្រទេស​ចំនួន​១៤

ផលប៉ះពាល់៖ ការបំផ្លិចបំផ្លាញដ៏ធំនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ស្រីលង្កា ឥណ្ឌា និង​ថៃ ដែល​បានជំរុញ​ឲ្យ​មានកំណែទម្រង់ជាសកលនៅក្នុងប្រព័ន្ធព្រមានពីរលកយក្សស៊ូណាមិ។

២. រលក​យក្ស​ស៊ូណាមិ Tōhoku នៅ​ប្រទេសជប៉ុន ឆ្នាំ​២០១១

កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី១១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១១

ទីតាំង៖ ឆ្នេរភាគឦសាននៃទីក្រុង Honshu ប្រទេសជប៉ុន

ការ​រញ្ជួយដី៖ ៩.០រ៉ិចទ័រ

ចំនួនអ្នកស្លាប់៖ ប្រហែល ២០ ០០០​នាក់

ផលប៉ះពាល់៖ ឧប្បត្តិហេតុនុយក្លេអ៊ែរហ្វូគូស៊ីម៉ា ដែល​ជា​ការ​ខាតបង់​​សេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំបំផុតនៃគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ ប្រហែល ២៣៥​ពាន់លានដុល្លារ។

៣. ររញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិ ព័រទុយហ្គាល់ ឆ្នាំ១៧៥៥

កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៧៥៥

ទីតាំង៖ រដ្ឋធានី​លីសបោន ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់

ការ​រញ្ជួយដី៖ ៨.៥-៩.០​រ៉ិចទ័រ

ចំនួនអ្នកស្លាប់៖ ៤០ ០០០-៥០ ០០០​នាក់

ផលប៉ះពាល់៖ ការបំផ្លិចបំផ្លាញ​ដ៏​ធំ​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​ព័រទុយហ្គាល់។ រលកយក្សស៊ូណាមិបាន​បក់​ទៅដល់អាហ្វ្រិកខាងជើង និងតំបន់ការ៉ាបៀន។

៤. បំផ្ទុះ​ភ្នំភ្លើង Krakatoa និងរលកយក្សស៊ូណាមិ ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ឆ្នាំ​១៨៨៣

កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៨៣

មូលហេតុ៖ ការផ្ទុះភ្នំភ្លើង

ចំនួនអ្នកស្លាប់៖ ប្រហែល ៣៦ ០០០​នាក់

ផល​ប៉ះពាល់៖ បណ្ដាលឲ្យ​​មាន​រលកកម្ពស់ ៤០ម៉ែត្រ បំផ្លាញ​ភូមិ​​​នៅ​តាម​បណ្ដោយ​ឆ្នេរ​​សមុទ្រជាង ១៦០​ភូមិ។ ការ​ផ្ទុះ​នេះ ត្រូវ​បាន​ចាត់ទុក​ជា​សំឡេង​ដែល​លឺ​​ខ្លាំង​ជាង​គេ​​បំផុត​មិន​ធ្លាប់​មាន​នៅ​លើ​ផែនដី។

៥. ការ​រញ្ជួយដី Messina និង​រលកយក្សស៊ូណាមិ​នៅ​អ៊ីតាលី ឆ្នាំ​១៩០៨

កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី ២៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩០៨

ការ​រញ្ជួយដី៖ ៧.១​រ៉ិចទ័រ

ចំនួនអ្នកស្លាប់៖ ប្រហែល ១០០ ០០០​នាក់ (រញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិរួមបញ្ចូលគ្នា)

ផលប៉ះពាល់៖ បំផ្លាញ​ទីក្រុង Messina និង Reggio Calabria។ វា​ត្រូវ​ចាត់ទុក​ជា​​គ្រោះ​មហន្តរាយធម្មជាតិដ៏សាហាវបំផុត​មួយ​ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអឺរ៉ុប។

៦. ការរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិ Arica នៅ​ឈីលី/ប៉េរូ ឆ្នាំ១៨៦៨

កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ១៨៦៨

ការ​រញ្ជួយដី៖ ប្រហែល ៨.៥ ដល់ ៩.០រ៉ិចទ័រ

ចំនួនអ្នកស្លាប់៖ ប្រហែល ២៥ ០០០​នាក់

ផលប៉ះពាល់៖ ទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញនៅអាមេរិកខាងត្បូង; រលកយក្សស៊ូណាមិបានទៅដល់កោះហាវ៉ៃ នូវែលហ្សេឡង់ និងជប៉ុន។

៧. ការរញ្ជួយដី Hoei និងរលកយក្សស៊ូណាមិនៅ​​ជប៉ុន ឆ្នាំ​១៧០៧

កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៧០៧

ការ​រញ្ជួយដី៖ ៨.៦​រ៉ិចទ័រ

ចំនួន​អ្នក​ស្លាប់​៖ ប្រហែល ៣០ ០០០​នាក់

ផលប៉ះពាល់៖ ការ​ផ្ទុះ​ភ្នំភ្លើង Fuji និង​ការរញ្ជួយដីដ៏ធំដែល​បង្ក​​ឡើង​ដោយរលកយក្សស៊ូណាមិ បាន​បំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងវាលស្រែ​ជា​ច្រើន​ហិចតា។

៨. រលក​យក្ស​ស៊ូណាមិ Meiji-Sanriku នៅ​​ជប៉ុន ឆ្នាំ​១៨៩៦

កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨៩៦

ការ​រញ្ជួយ​ដី៖ ៧.៦រ៉ិចទ័រ

កម្ពស់រលក៖ រហូតដល់ ៣៨ម៉ែត្រ

ចំនួនអ្នកស្លាប់៖ ប្រហែល ២២ ០០០​នាក់

ផលប៉ះពាល់៖ ការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ទោះបីជាមានកម្រិតរញ្ជួយកម្រិតមធ្យមក៏ដោយ។

៩. រលក​យក្ស​ស៊ូណាមិ​ប្រទេស​ប៉ាពូអាស៊ី​នូវែលហ្គីណេ ឆ្នាំ​១៩៩៨

កាលបរិច្ឆេទ៖ ថ្ងៃទី១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៨

ទីតាំង: នៅជិត​ទីក្រុង Aitape

ការ​រញ្ជួយដី៖ ៧.០រ៉ិចទ័រ

ចំនួន​អ្នក​ស្លាប់៖ ប្រហែល ២ ២០០​នាក់

ផលប៉ះពាល់៖ បំផ្លាញភូមិជាច្រើនក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានវិនាទី និង​ជំរុញ​ឲ្យ​មានការវាយតម្លៃឡើងវិញនៃយន្តការបង្ការ​រលកយក្សស៊ូណាមិ។

១០. ការរញ្ជួយដី និងរលកយក្សស៊ូណាមិ​នៅស៊ីរី ឆ្នាំ​១១៣៨

កាលបរិច្ឆេទ៖ ខែតុលា ឆ្នាំ​១១៣៨

ការ​រញ្ជួយដី៖ មិន​មាន​កំណត់ត្រា

ចំនួនអ្នកស្លាប់៖ ការប៉ាន់ស្មានមានចាប់ពី ២០ ០០០​នាក់ ទៅ ២៣០ ០០០​នាក់៕

ដោយ៖ ឈាង