ព័ត៌មានជាតិ

បុរាណដ្ឋាននៅតំបន់អង្គររកឃើញមានជាង ១ ម៉ឺនទីតាំង មានទាំង ប្រាសាទ ស្ពាន និងភូមិករបុរាណ

បានផុស

៣៤ វិនាទី មុន

នៅ

ថ្ងៃសៅរ៍ ៤ កក្កដា ២០២៦

ដោយ

នៅតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរដែលមានវិសាលភាពគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីទំហំ ៤០១ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ អាជ្ញាធរបានស្រាវជ្រាវរកឃើញបុរាណដ្ឋានប្រមាណ ១០ ១៨៨ ទីតាំង។ បុរាណទាំងនោះមានប្រាសាទ ស្ពាន ផ្លូវ គោក (ភូមិករ) និងត្រពាំង។

សូមចុច Subscribe Channel Telegram កម្ពុជាថ្មី ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានថ្មីៗទាន់ចិត្ត

លោក យិត ចាន់ដារដ្ឋ អគ្គនាយករងអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានពន្យល់ពីបុរាណដ្ឋាននៅក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ។

អ្វីទៅជាបុរាណដ្ឋាន ?

បុរាណដ្ឋានសំដៅលើទីតាំង ឬស្ថានីយបុរាណ ដែលជាមរតក ឬស្នាដៃ ឬ សមិទ្ធផលរបស់បុព្វបុរសក្នុងសម័យអតីតកាល ដែលបានបន្សល់ទុកមកដល់បច្ចុប្បន្ន ដូចជាទីតាំងគោរព បូជាសាសនា ទីតាំងរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈសង្គម ទីតាំងមនុស្សរស់នៅ ទីតាំងផលិតវត្ថុប្រើប្រាស់ ទីតាំងបញ្ចុះសព និងទីតាំងផលិតផលកសិកម្មជាដើម។

ស្លាកស្នាមស្តីពីសំណល់មនុស្សរស់នៅ សកម្មភាពមនុស្ស និងស្នាដៃមនុស្សក្នុងសម័យអតីតកាលជាភស្តុតាងជាក់ស្តែង ឬ ជាព័ត៌មានដ៏សំខាន់ដែលបានចារឹក ឬកត់ត្រានូវប្រវត្តិនៃការវិវត្តសង្គម ជីវភាពមនុស្ស សង្គមសេដ្ឋកិច្ច ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី សាសនា និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសង្គម។

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាធារណៈបុរាណ សំដៅទៅលើសំណល់ស្លាកស្នាមដែលមាននៅសល់ដល់ពេលបច្ចុប្បន្នដូចជា ប្រាសាទ មន្ទីរពេទ្យ សាលាសំណាក់ ភូមិបុរាណ ខ្សែផ្លូវ ស្ពាន ប្រព័ន្ធទឹក (ទំនប់/ប្រឡាយ) សំណង់រក្សាទឹកបុរាណ (កញ្ជន់ ខ្នារ ត្រពាំង ស្រះ ល្បើក រហាល បារាយណ៍ រលំ ឆោក បឹងបុរាណ អាង គូ អណ្តូង)។

មន្រ្តីអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានបែងចែកបុរាណដ្ឋាននៅតំបន់អង្គរមានដូចជា៖

១. ប្រាសាទ

ជាទូទៅសំណង់ប្រាសាទខ្មែរបុរាណភាគច្រើនសាងឡើងដោយសម្ភារៈ ថ្មភក់ ថ្មបាយក្រៀម ឈើ និងឥដ្ឋ (ដីឥដ្ឋ និងខ្សាច់) ដែលមាន ឬគ្មានកំពែង កសិន្ធុព័ទ្ធជុំវិញ និងមានទឹកនៅខាងមុខ ដូចជា រហាល ឬស្រះទឹក ទន្លេអុំ និងបារាយណ៍។ ឧទាហរណ៍៖ ដូចជាប្រាសាទធំ (កោះកេរ) ប្រាសាទព្រះខ័ន ប្រាសាទបន្ទាយក្តី ប្រាសាទចៅស្រីវិបុល ប្រាសាទភ្នំជីសូរ្យ ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារជាដើម។

ក្រៅពីនោះក៏មានប្រាសាទមួយចំនួន ដែលសង់ឡើងបែរមុខទៅទិសខាងលិច (ប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រាសាទវត្តអធ្វា)។ ប្រាសាទខ្លះសង់បែរមុខទៅទិសខាងជើង (ប្រាសាទព្រះវិហារ)។ រីឯ ប្រាសាទមួយចំនួនទៀតកសាងឡើងដោយគ្មានកសិន្ទព័ទ្ធជុំវិញ (ប្រាសាទចៅសាយទេវតា ប្រាសាទធម្មនន្ធជាដើម) ហើយប្រាសាទខ្លះទៀតគឺមានស្រះទឹក បារាយណ៍ ឬរហាល នៅពីខាងជើងក៏មានដូចជាប្រាសាទបន្ទាយស្រី ប្រាសាទបឹង ប្រាសាទគោកប៉ាទ្រី ប្រាសាទរាជជន្ទល់ ប្រាសាទភិមានអាកាសជាដើម។

២. ផ្លូវបុរាណ

ស្លាកស្នាមផ្លូវបុរាណ គឺជាភស្តុតាយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់បង្ហាញឱ្យឃើញថាចក្រភពខ្មែរ ពិតជាមានភាពរីកចម្រើនខ្លាំងមែន ហើយផ្លូវត្រូវបានចែកជា ២ ប្រភេទ គឺមួយ ផ្លូវធំៗទាំងប្រាំដែលមានភ្ជាប់ពីក្រុងអង្គរទៅក្រុងរណបផ្សេងៗដូចជាទៅវត្តភូ (ប្រទេសឡាវបច្ចុប្បន្ន) ដែលមានលក្ខណៈប្រទាក់ក្រឡាគ្នាខ្វែងខ្វាត់។

ផ្លូវទាំងពីប្រភេទនេះ ធ្វើអំពីដីលើកបង្ហាប់ជាស្រទាប់ៗខ្ពស់ផុតពីដីធម្មជាតិ ដើម្បីការពារទឹកលិចនៅរដូវវស្សា អាចមានប្រឡាយនៅសង្ខាងផ្លូវ ឬនៅម្ខាងផ្លូវទៅតាមភាពចាំបាច់របស់ស្ថានដី ងាយសម្គាល់ដោយសារមានទិសដៅភ្ជាប់ពីទីតាំងមួយទៅមួយ ហើយស្ទើរតែគ្រប់ផ្លូវទាំងអស់បានកត់ត្រានៅក្នុងផែនទីបុរាណដ្ឋាន។

៣. ទំនប់បុរាណ

ទំនប់បុរាណ ត្រូវបានសាងសង់ឡើងដើម្បីទប់ទឹកឬពង្វៀងទឹកដើម្បីការពារទឹកជំនន់ ឬបង្វែរទិសទឹក ឬ ការពារតំបន់ណាមួយ ហើយក៏អាចប្រើប្រាស់ជាផ្លូវដែរ។ ការសាងសឹងទំនប់បុរាណធ្វើអំពីដីបង្ហាប់ជាស្រទាប់ៗដូចផ្លូវបុរាណដែរ។

៤.ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកបុរាណ

ព្រែកជីក ប្រឡាយ ទំនប់៖ ជាប្រព័ន្ធផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់ ដែលតភ្ជាប់ពីស្រុកមួយទៅស្រុកមួយ សម្រាប់ដឹកជញ្ជូនទំនិញ សម្ភារៈសំណង់ប្រាសាទ ប្រព័ន្ធបញ្ចូលទឹកសម្រាប់កសិកម្ម រំដោះទឹកជំនន់ ស្ទាក់ទឹក និងការពារការលិចលង់។ ឧទាហរណ៍ ប្រឡាយបុរាណចេញពីរាជធានីអម្រិន្ទបុរៈ (តំបន់បារាយណ៍ទឹកថ្លា) ទៅហរិហរាល័យ (តំបន់រលួស) និងទៅកាន់ឦសានបុរៈ (កំពង់ធំ) និងព្រែកស្រមោចជាដើម។

ប្រឡាយនេះ ចាស់បុរាណបានដឹកដីលើកពូនជាសំណង់ទំនប់នៅសង្ខាង ហើយប្រឡាយខ្លះមានតែទំនប់ម្ខាងទេ។ រចនាសម្ព័ន្ធខ្នងទំនប់នេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាផ្លូវផងដែរ។

៥. សំណងរក្សាទឹកបុរាណ

បារាយណ៍ជាប្រភេទសំណង់រក្សាទឹកដ៏ធំដែលចាស់បុរាណបានលើកពូនជាសំណង់ទំនប់រាងបួនជ្រុង ហើយបារាយណ៍ត្រូវបានសាងសង់សម្រាប់ផ្ទុកទឹករាប់លានម៉ែត្រគូប។

កញ្ជន់ ខ្នារ ត្រពាំង ស្រះ ល្បើក រហាល រលំ ឆោក អាង វាល ឃូ អណ្តូង។ សំណង់រក្សាទឹកនៅតំបន់អង្គរ ភាគច្រើនលើកដីពូន ឬជីកពូនធ្វើជាសំណង់ទំនប់ព័ទ្ធជុំវិញទៅតាមស្ថានភាពសណ្ឋានដី។

សំណង់ទឹកខ្លះមានរចនាសម្ព័ន្ធជាពីរ បី និងបួនជ្រុង។ សំណង់រក្សាទឹកទាំងនេះ គឺជាភស្តុតាងយ៉ាងសំខាន់ ដែលបង្ហាញឱ្យឃើញពីការរៀបចំសហគមន៍នីមួយៗដែលរស់នៅជុំវិញនោះ ហើយក៏ជាភស្តុតាងដ៏សំខាន់នៃការបង្ហាញឱ្យឃើញតំបន់ជាយក្រុងអង្គរនាសម័យចក្រភពខ្មែរផងដែរ។

៦.គោកចាស់ ឬ ភូមិករបុរាណ

ជាទីតាំងមនុស្សរស់នៅនាសម័យបុរាណ ដែលមនុស្សបានបង្កើតរចនាសម្ព័ន្ធភូមិករ ដោយជីកដីលើកពូនដីឱ្យខ្ពស់ផុតពីទឹកសម្រាប់សង់លំនៅដ្ឋាន។ ភូមិករមានរចនាសម្ព័ន្ធភ្ជាប់មកជាមួយសំណង់ទឹកបុរាណ។

៧.ឧស្សាហកម្មបុរាណដ្ឋាន

ទីតាំងឡស្លដែកច្រើនស្ថិតនៅទិសពាយ័ព្យ ទិសខាងជើង និងឦសានតំបន់អង្គរ ហើយស្ថិតនៅជិត ប្រភពរ៉ែដែក។ ទីតាំងនេះជាកន្លែងផលិតដែក សម្រាប់ផលិតឧបករណ៍កសិកម្ម ឧបករណ៍ប្រមាញ់ ឧបករណ៍សាងសង់ (ប្រាសាទ) ព្រមទាំងអាវុធ។

ទីតាំងយកដីឥដ្ឋមកផលិតសម្ភារៈប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃដូចជាក្អម ឆ្នាំង ចាន ខួច ជាដើម។ ដូចជា ឡផលិតកុលាលភាជន៍ស្ថិតនៅជុំវិញតំបន់អង្គរ ជាពិសេសនៅតាមជើងនិងលើភ្នំគូលែន និងទ័ពជ័យជាដើម។ ទីតាំងនេះជាឡផលិតសម្ភារៈប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃដូចជា ក្បឿង ក្អម ឆ្នាំង ចាន ខួច។

៨.បុរាណដ្ឋានធនធានរ៉ែ

កាដ្ឋានយកថ្មភក់ ថ្មបាយក្រៀម សម្រាប់សាងប្រាសាទ ស្ពាន ថ្នល់ និងសំណង់ផ្សេងៗ។ ការដ្ឋានយកលោហៈធាតុសម្រាប់ផលិតឧបករណ៍កសិកម្ម ឧបករណ៍ប្រមាញ់ ឧបករណ៍សាងសង់ ប្រាសាទ ព្រមទាំងអាវុធ៕

បន្តចុចអាំន៖ ឯកសារបង្ហាញថា ជុំវិញឧទ្យានអង្គរមានប្រាសាទជិត ១០០ សម្រាប់ភ្ញៀវទស្សនា