តើច្បាប់ Sharia ដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់ក្រុមតាលីបង់ គឺជាអ្វី?

ក្រុមតាលីបង់បានកាន់កាប់ប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន បន្ទាប់ពីការចាកចេញរបស់កងកម្លាំងអាមេរិកនិងសម្ព័ន្ធមិត្ត។

ក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធឥស្លាមនិយមមួយនេះ បាននិយាយថា ពួកគេនឹងគ្រប់គ្រងប្រទេស ដោយយោងតាមច្បាប់ Sharia ឬច្បាប់ឥស្លាម។

តើច្បាប់ Sharia គឺជាអ្វី?

Sharia គឺជាប្រព័ន្ធច្បាប់របស់សាសនាឥស្លាម។

វាត្រូវបានដកស្រង់ចេញពីគម្ពី Quran ដែលជាគម្ពីបរិសុទ្ធរបស់សាសនាឥស្លាម ក៏ដូចជានិកាយ Sunnah និង Hadith ផងដែរ។ គម្ពីនេះលើកឡើងអំពីការប្រព្រឹត្ដ និងបន្ទូលរបស់ព្យាការី Muhammad។

នៅក្នុងភាសាអារ៉ាប់ Sharia មានន័យថា “ផ្លូវច្បាស់ល្អឆ្ពោះទៅរកទឹក”។

Sharia ដើរតួជាក្រមសីលធម៌សម្រាប់ការរស់នៅ ដែលប្រជាជនមូស្លីមទាំងអស់ គួរតែប្រកាន់ខ្ជាប់ រួមទាំងការអធិស្ឋាន ការតមអាហារនិងការផ្តល់អំណោយដល់ជនក្រីក្រផងដែរ។

វាមានគោលបំណងជួយអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម ឲ្យយល់ពីរបៀបដែលពួកគេគួរតែដឹកនាំ គ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃជីវិតរបស់ពួកគេតាមបំណងប្រាថ្នារបស់ព្រះ។

តើនេះមានន័យយ៉ាងដូចម្តេចក្នុងការអនុវត្ត?

Sharia អាចជូនដំណឹងអំពីគ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់ជនមូស្លីម។

ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមឆ្ងល់ថាត្រូវធ្វើអ្វីបើសហការីរបស់ពួកគេអញ្ជើញពួកគេទៅហាងស្រាបន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការងារ ពួកគេអាចទៅរកអ្នកប្រាជ្ញ Sharia ដើម្បីទទួលបានដំបូន្មានដើម្បីធានាថា ពួកគេធ្វើសកម្មភាពក្នុងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់នៃសាសនារបស់ពួកគេ។

ផ្នែកផ្សេងទៀតនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃដែលជនមូស្លីមអាចទៅរកអ្នកប្រាជ្ញ Sharia ដើម្បីទទួលបានដំបូន្មាន រួមមានច្បាប់គ្រួសារ ហិរញ្ញវត្ថុនិងអាជីវកម្ម។

តើសេចក្តីសម្រេចត្រូវធ្វើឡើងយ៉ាងដូចម្តេច?

ដូចប្រព័ន្ធច្បាប់នានាដែរ Sharia មានភាពស្មុគស្មាញហើយការអនុវត្តរបស់វាពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើគុណភាពនិងការបណ្តុះបណ្តាលអ្នកជំនាញ។ 

អ្នកច្បាប់ឥស្លាម បានចេញសេចក្តីណែនាំនិងសេចក្តីសម្រេច។ ការណែនាំដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសេចក្តីសម្រេចតាមផ្លូវច្បាប់ផ្លូវការ ត្រូវបានគេហៅថា fatwa។

មានសាលាច្បាប់ឥស្លាមខុសៗគ្នាចំនួនប្រាំ។ មានសាលា Sunni ចំនួនបួនគឺ Hanbali, Maliki, Shafi’i និង Hanafi និងសាលា Shia មួយឈ្មោះ Jaafari។

សាលាទាំង ៥ មានភាពខុសប្លែកគ្នាពីរបៀបដែលពួកគេបកស្រាយអត្ថបទទាក់ទងច្បាប់ Sharia។

ការបកស្រាយច្បាប់ឥស្លាម ក៏ត្រូវបានផ្អែកលើវប្បធម៌និងទំនៀមទម្លាប់ក្នុងតំបន់ផងដែរ ដែលនេះមានន័យថា Sharia អាចមានភាពខុសប្លែកគ្នានៅតាមកន្លែង។

តើការដាក់ទណ្ឌកម្មតឹងរ៉ឹងមានអ្វីខ្លះ?

អ្នកប្រាជ្ញឥស្លាមនិយាយថា Sharia ភាគច្រើនជាក្រមសីលធម៌និងអំពីការថ្វាយបង្គំនិងសប្បុរសធម៌ ប៉ុន្តែផ្នែកមួយនៃវា គឺទាក់ទងនឹងឧក្រិដ្ឋកម្ម។

ច្បាប់ Sharia បែងចែកបទល្មើសជាពីរប្រភេទធំ ៗ គឺបទល្មើស “hadd” ដែលជាឧក្រិដ្ឋកម្មធ្ងន់ធ្ងរ អាចទទួលទណ្ឌកម្មដោយមិនចាំបាច់មានការកាត់ក្តីនិងឧក្រិដ្ឋកម្ម “tazir” ដែលការដាក់ទណ្ឌកម្ម ត្រូវទុកឲ្យតាមឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់ចៅក្រម។

បទល្មើស hadd រួមមានការលួច ដែលស្ថិតក្រោមការបកស្រាយយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុតរបស់ច្បាប់ Sharia ហើយអាចត្រូវផ្តន្ទាទោសដោយការកាត់ដៃជនល្មើសជាដើម៕

ប្រែសម្រួល៖ Vann Vann

ប្រភព៖ BBC

ចុចអាន៖ វីដេអូខ្លោចចិត្ត! ម្តាយអាហ្វហ្គានីស្ថាន បោះកូនៗលើបន្លាលួស ឲ្យទាហាន ជួយយកទៅកន្លែងសុវត្ថិភាព