៣០០ពាន់លានដុល្លារ៖ តើជាលុយបង្កក លុយសំណងសង្គ្រាម ឬជាអ្វីឲ្យប្រាកដ ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងអាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់?

កិច្ចព្រមព្រៀងបឋមជាប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះយោធា​នៅមជ្ឈិមបូព៌ា បាននិងកំពុងបង្កើតឲ្យមានការជែកដេញដោលគ្នាយ៉ាងក្តៅគគុក ជុំវិញតួលេខទឹកប្រាក់ដ៏មហិមាគឺ «៣០០ពាន់លានដុល្លារ»។ មហាជនជាច្រើនកំពុងចោទសួរថា តើទឹកប្រាក់ដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នេះ ជាលុយអ្វីឲ្យប្រាកដ? តើវាជាលុយ ដែលអាមេរិកបង្កកទុក ជាលុយសំណងការខូចខាតសង្គ្រាម ឬមួយក៏ជាលុយ ដែលអាមេរិកត្រូវ​យកពី​ហោប៉ៅខ្លួនឯងឲ្យទៅអ៊ីរ៉ង់?

យោងតាមអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នា (MoU) ចំនួន ១៤ចំណុចដែលបានលេចធ្លាយ និងត្រូវបានចុះផ្សាយដោយសារព័ត៌មានធំៗដូចជា The Hindu និង The Japan Times ទឹកប្រាក់ ៣០០ពាន់លានដុល្លារនេះ មិនមែនជាលុយសំណងសង្គ្រាម ហើយក៏មិនមែនជាលុយបង្កកទាំងស្រុងនោះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជា «កញ្ចប់ថវិកាសម្រាប់ផែនការស្តារឡើងវិញ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែងរបស់អ៊ីរ៉ង់»។

នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ អ៊ីរ៉ង់បានប្តេជ្ញាថានឹងមិនផលិត ឬអភិវឌ្ឍអាវុធនុយក្លេអ៊ែរឡើយ។ ជាការឆ្លើយតប សហរដ្ឋអាមេរិក និងដៃគូក្នុងតំបន់ បានព្រមព្រៀងគ្នារៀបចំផែនការធានាស្វែងរកកញ្ចប់ហិរញ្ញប្បទានយ៉ាងហោចណាស់ ៣០០ពាន់លានដុល្លារនេះ ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការកសាងសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់ឡើងវិញ បន្ទាប់ពីទណ្ឌកម្មត្រូវបានដកចេញ។

តើរកលុយ ៣០០ពាន់លានដុល្លារនេះពីណាឲ្យអ៊ីរ៉ង់?

សំណួរដ៏ធំបំផុត ដែលកំពុងចោទសួរដោយអ្នកនយោបាយអាមេរិក និងអ្នកវិភាគអន្តរជាតិគឺ តើបានលុយពីណាយកមកបំពេញកញ្ចប់ ៣០០ពាន់លានដុល្លារនេះ?

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសយ៉ាងច្បាស់ៗនៅចំពោះមុខកិច្ចប្រជុំកំពូល G7 ថា សហរដ្ឋអាមេរិក នឹងមិនប្រើប្រាស់លុយពន្ធរបស់ប្រជាជនអាមេរិក សូម្បីតែមួយដុល្លារទៅវិនិយោគ ឬសងជំងឺចិត្តឲ្យប្រទេសអ៊ីរ៉ង់នោះឡើយ។ ដូចគ្នានេះដែរ លោក Jake Sullivan អតីតទីប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិអាមេរិក បានបកស្រាយប្រាប់សារព័ត៌មាន NPR / OPB ថា យន្តការស្វែងរកប្រភពទុននេះ គឺជារឿងថ្មីសន្លាង​មួយ ដែលមិនធ្លាប់មានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ប្រភពថវិកាពិតប្រាកដនៃកញ្ចប់ ៣០០ពាន់លានដុល្លារនេះ នឹងត្រូវប្រមូលចេញពីប្រភពសំខាន់ៗចំនួន ៣ រួមមាន៖

១. មូលនិធិអធិបតេយ្យភាពនៃបណ្តាប្រទេសឈូងសមុទ្រពែរ្ស៖ អាមេរិក កំពុងចរចាជាមួយបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់ ដើម្បីឲ្យចូលរួមបោះទុនវិនិយោគ។

២. លំហូរទុនវិនិយោគពីវិស័យឯកជនអន្តរជាតិ៖ នៅពេលដែលអាមេរិកដកទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចចេញ ក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិធំៗ នឹងអាចចូលទៅវិនិយោគលើវិស័យប្រេង ឧស្ម័ន និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។

៣. ការបើកផ្លូវឲ្យអ៊ីរ៉ង់លក់ប្រេងឡើងវិញ៖ អ៊ីរ៉ង់នឹងអាចរកចំណូលបានដោយខ្លួនឯង តាមរយៈការនាំចេញប្រេងឆៅ និងផលិតផលគីមីឥន្ធនៈដោយសេរី។

ចុះចំណែក «លុយបង្កក» របស់អ៊ីរ៉ង់វិញ នៅឯណា?

ដោយឡែក ចំពោះបញ្ហា «លុយបង្កក» របស់រដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ ដែលកំពុងជាប់គាំងនៅតាមធនាគារនានា ជុំវិញពិភពលោក ដូចជា នៅឥណ្ឌា ចិន អ៊ីរ៉ាក់ និងកាតា គឺជារឿងមួយផ្សេងទៀត។ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Firstpost ទំហំទឹកប្រាក់បង្កកពិតប្រាកដរបស់អ៊ីរ៉ង់ មានតម្លៃចន្លោះពី ២៤ពាន់លាន ទៅជាង ១០០ពាន់លានដុល្លារតែប៉ុណ្ណោះ (មិនមែន ៣០០ពាន់លានដុល្លារទេ)។

នៅក្នុងចំណុចទី១១ នៃសេចក្ដី​ព្រាងកិច្ចព្រមព្រៀង សហរដ្ឋអាមេរិកបានយល់ព្រមអនុញ្ញាត និងផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីបញ្ចេញ​លុយបង្កកទាំងនោះឲ្យអ៊ីរ៉ង់យកទៅប្រើប្រាស់វិញជាបណ្តើរៗ ស្របពេលដែលកិច្ចចរចាឈានទៅរកកិច្ចព្រមព្រៀងចុងក្រោយមានភាពរីកចម្រើនទៅមុខ។

សរុបសេចក្តីមក ទឹកប្រាក់ ៣០០ពាន់លានដុល្លារ នៅក្នុងកិច្ចចរចាអាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់នេះ មិនមែនជាលុយបង្កក ហើយក៏មិនមែនជាលុយដែលអាមេរិកដកកញ្ចប់ថវិកាជាតិទៅសងអ៊ីរ៉ង់នោះដែរ។ វាគ្រាន់តែជា «តួលេខប៉ាន់ស្មាននៃទំហំផែនការហិរញ្ញវត្ថុ និងការវិនិយោគអន្តរជាតិ» ដែលអាមេរិក និងដៃគូសន្យាថានឹងជួយរៀបចំយន្តការបើកផ្លូវឲ្យសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់ងើបឡើងវិញ ក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបោះបង់ចោលកម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែរទាំងស្រុង និងធានាសន្តិសុខនៃការដឹកជញ្ជូនតាមច្រកសមុទ្រ Hormuz តែប៉ុណ្ណោះ៕

អត្ថបទ៖ ឈាង