ទីម័រខាងកើត ក្លាយជាសមាជិកទី១១របស់អាស៊ានបន្ទាប់ពីរង់ចាំរយៈពេល១៤ឆ្នាំ

បន្ទាប់ពីការរង់ចាំរយៈពេល១៤ឆ្នាំ ទីបំផុតប្រទេសទីម័រខាងកើត បានចូលរួមជាផ្លូវការជាមួយសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន) និងបានក្លាយជាសមាជិកទី១១របស់ប្លុកនេះ។ នេះបើយោងតាមការចេញផ្សាយរបស់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters នៅថ្ងៃទី២៦ខែតុលា។

ការប្រកាសជាផ្លូវការនេះធ្វើឡើងក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំកំពូលប្រចាំឆ្នាំរបស់អាស៊ាននៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ដោយមានការចូលរួមអបអរពីមេដឹកនាំទីម័រខាងកើតនិងប្រទេសដទៃទៀតជារដ្ឋសមាជិកផងដែរ។

ប្រទេសទីម័រខាងកើតមានប្រជាជន ១,៤ លាននាក់នេះមានផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបប្រហែល ២ ពាន់លានដុល្លារ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសក្រីក្របំផុតនៅអាស៊ី។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ទីម័រខាងកើតសង្ឃឹមថាការចូលរួមជាមួយអាស៊ាននឹងនាំមកនូវពាណិជ្ជកម្ម ការវិនិយោគ និងការអភិវឌ្ឍកាន់តែច្រើន។ នាយករដ្ឋមន្ត្រីទីម័រខាងកើតលោក Xanana Gusmao បានហៅវាថាជា «ពេលវេលាប្រវត្តិសាស្ត្រ» និងជា «ក្តីសុបិន្តក្លាយជាការពិត» សម្រាប់ប្រទេសរបស់លោក។

រីឯលោកប្រធានាធិបតី Jose Ramos-Horta ដែលស្រមៃថាទីម័រខាងកើតចូលរួមជាមួយអាស៊ានជាលើកដំបូងជិត ៥០ ឆ្នាំមុនក្នុងអំឡុងពេលគ្រប់គ្រងរបស់ព័រទុយហ្គាល់ បាននិយាយថា សមាជិកភាពនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការតស៊ូដ៏យូរអង្វែងរបស់ប្រទេសជាតិលោកដើម្បីសន្តិភាព និងឯករាជ្យភាព។ ទីម័រខាងកើតបានក្លាយជាឯករាជ្យពេញលេញនៅឆ្នាំ ២០០២ បន្ទាប់ពីត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយព័រទុយហ្គាល់ និងក្រោយមកត្រូវបានកាន់កាប់ដោយឥណ្ឌូណេស៊ី។

លោក Ramos-Horta បាននិយាយថាទីម័រខាងកើតចង់ជួយលើកកម្ពស់ស្ថិរភាព និងការសន្ទនាដោយសន្តិវិធីនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយប្រើប្រាស់បទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងការកសាងសន្តិភាព និងការទូត បន្ទាប់ពីអស់ជាច្រើនសតវត្សក្រោមការកាន់កាប់ដ៏លំបាកដោយប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី។ លោក បានបន្ថែមថា ទីម័រខាងកើតមានគោលបំណងចូលរួមចំណែកដល់ស្ថិរភាព និងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដោះស្រាយជម្លោះរបស់អាស៊ាន ដោយទាញយកបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយនឹងការកសាងសន្តិភាព និងការទូតនៅក្នុងតំបន់។

គួរបញ្ជាក់ថាសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៨ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៦៧នៅទីក្រុងបាងកក ដោយប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី ហ្វីលីពីន សិង្ហបុរី និងថៃ ដើម្បីលើកកម្ពស់សន្តិភាព ស្ថិរភាព និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ ប្រទេសប្រ៊ុយណេ វៀតណាម ឡាវ មីយ៉ាន់ម៉ា និងកម្ពុជា បានចូលរួម ដោយពង្រីកក្រុមនេះដល់ ១០ សមាជិក។ នៅឆ្នាំ ២០២៥ នេះទីម័រខាងកើតបានក្លាយជាសមាជិកទី ១១ ដែលបង្ហាញពីវឌ្ឍនភាពជាបន្តបន្ទាប់របស់អាស៊ានឆ្ពោះទៅរកឯកភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍៕

អត្ថបទ៖ ប៊ុន សុភាព