តើប្រទេសណាខ្លះ ដែលអាចឆ្លងកាត់​ច្រក​សមុទ្រ Hormuz បានក្នុងគ្រាមានសង្គ្រាម?

ខណៈដែលភាពតានតឹងយោធារវាងអ៊ីរ៉ង់ សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល កំពុងឆាបឆេះយ៉ាងខ្លាំងក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក បានប្រែ​ទៅជាតំបន់ដ៏​សែន​គ្រោះថ្នាក់​មួយ។ ច្បាប់អន្តរជាតិចែងថាគ្រប់ជាតិសាសន៍មានសិទ្ធិឆ្លងកាត់ ប៉ុន្តែក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាមជាក់ស្តែងនាពេលនេះ មានតែប្រទេសមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត​ឲ្យ​ឆ្លងកាត់ ក្រោមប្រព័ន្ធ «ជ្រើសរើសមិត្ត» របស់ទីក្រុងតេហេរ៉ង់។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters និង India TV បញ្ជីឈ្មោះប្រទេសដែលទទួលបានសំបុត្រពិសេស​នេះ រួមមាន ចិន រុស្ស៊ី ឥណ្ឌា អ៊ីរ៉ាក់ និងប៉ាគីស្ថាន។ ចំណែកឯជប៉ុន ក៏ទើបតែទទួលបានការសន្យាផ្តល់សុវត្ថិភាពពីអ៊ីរ៉ង់ផងដែរ បន្ទាប់ពីមានការចរចាការទូតយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដើម្បីធានាការនាំចូលប្រេងដែលលើសពី ៩០% របស់ខ្លួនពីតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ នា​ពេល​ថ្មីៗ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក Abbas Araghchi បានប្រកាសយ៉ាងច្បាស់ថា អ៊ីរ៉ង់បានបើកផ្លូវឲ្យតែ «ប្រទេសជាមិត្ត» ប៉ុណ្ណោះដើម្បីប្រើប្រាស់ច្រកសមុទ្រនេះ។

ផ្ទុយទៅវិញ សម្រាប់បណ្តាប្រទេសដែលអ៊ីរ៉ង់ចាត់ទុកថាជា «សត្រូវ» ឬជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ច្រកសមុទ្រនេះត្រូវបានបិទជិតទាំងស្រុង។ របាយការណ៍ពី Lloyd’s List ដែលជាស្ថាប័នតាមដាននាវាចរណ៍ពិភពលោក បានបង្ហាញថា ចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលខែមីនាមក មិនមាននាវាណាហ៊ានប្រើប្រាស់ផ្លូវទឹកធម្មតានោះទេ ដោយសារការភ័យខ្លាចការវាយប្រហារដោយដ្រូន មីស៊ីល និងគ្រាប់មីន។ នាវាដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត​ឲ្យ​ឆ្លងកាត់ ត្រូវតែអនុវត្តតាមប្រព័ន្ធថ្មីមួយដែលអ៊ីរ៉ង់បង្កើតឡើង គឺ «ច្រករបៀង​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រង» ដែលតម្រូវ​​ឲ្យ​មានការចុះឈ្មោះជាមុន សុំលេខកូដអនុញ្ញាត និងពេលខ្លះត្រូវមានការអមដំណើរដោយនាវាចម្បាំងនៃកងឆ្មាំបដិវត្តន៍ឥស្លាម (IRGC) ទៀតផង។

ស្ថានការណ៍នេះបានបង្ក​ឲ្យ​មានការតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។ តាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមដែលដកស្រង់ដោយ GOV.UK កាលពីថ្ងៃទី១៩​ខែមីនា ប្រទេសជាង២០ រួមមាន អង់គ្លេស បារាំង អាល្លឺម៉ង់ អ៊ីតាលី កាណាដា និងកូរ៉េខាងត្បូង បានថ្កោលទោសការបិទច្រកសមុទ្រនេះថាជាការរំលោភច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្រុមប្រទេសទាំងនេះបានចាត់ទុកសកម្មភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់ថាជា «ការឡោមព័ទ្ធសេដ្ឋកិច្ចសកល» ដែលធ្វើ​ឲ្យនាវិកជាង ២០ ០០០នាក់ត្រូវជាប់គាំងនៅលើនាវាដឹកទំនិញរាប់ពាន់គ្រឿងនៅខាងក្រៅច្រកសមុទ្រ។

ក្នុងខណៈ​ពេល​ដែលពិភពលោកកំពុងតាមដានមើលថាតើអាមេរិកនឹងប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាដើម្បីបើកទ្វារ​ផ្លូវទឹកនេះឡើងវិញឬយ៉ាងណា តម្លៃប្រេងឆៅពិភពលោកបានហក់ឡើងជាង ៤០% រួចទៅហើយ។ ច្រកសមុទ្រ Hormuz នាពេលនេះ មិនមែនគ្រាន់តែជាផ្លូវទឹកសម្រាប់ដឹកជញ្ជូនទំនិញទៀតឡើយ ប៉ុន្តែវាបានក្លាយជាអាវុធនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត ដែលអាចកំណត់ថាប្រទេសណាខ្លះនឹងមានថាមពលប្រើប្រាស់ និងប្រទេសណាខ្លះត្រូវប្រឈមនឹងវិបត្តិងងឹតសូន្យសុង៕

អត្ថបទ៖ ឈាង