តើបត្យាប័នរវាងកម្ពុជា-វៀតណាម បានផ្ដល់លទ្ធភាពយ៉ាងណាដល់ការចាប់ខ្លួនជនល្មើស?

កាលពីខែមិថុនា កន្លងទៅ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា បានស្នើដល់ភាគីវៀតណាមជួយចាប់ខ្លួនបុគ្គល សម រង្ស៊ី ហើយបញ្ជូនមកឲ្យអាជ្ញាធរកម្ពុជា នៅពេលបុគ្គលរូបនេះចូលទៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។ ការចាប់ខ្លួនបុគ្គល សម រង្ស៊ីនេះ គឺអាចធ្វើទៅបាន ពីព្រោះកម្ពុជា និងវៀតណាម បានអនុម័តលើសន្ធិសញ្ញាស្ដីពីបត្យាប័នជាមួយគ្នានៅក្នុងឆ្នាំ២០១៤។

«បត្យាប័ន» គឺមានន័យថា ​ការសហការគ្នាចាប់បញ្ជូន​បុគ្គលដែលជា​ជនជាប់សង្ស័យ ឬ​ទណ្ឌិត​ណាមួយ ដោយ​រដ្ឋ​ភាគីដែល​ជន​នោះបានគេច​ទៅ ដើម្បីប្រគល់ទៅឲ្យរដ្ឋ​ដែលមាន​សិទ្ធិអំណាច​ខាង​ផ្លូវច្បាប់​ចំពោះ​ជនល្មើស​នោះ​។ ក្នុងទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម គឺនៅឆ្នាំ២០១៤ ភាគីទាំងពីរនេះ បានអនុម័តលើសន្ធិសញ្ញាស្ដីពីបត្យាប័នជាមួយគ្នាដោយបត្យាប័ននេះ មានគោលបំណងលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពរវាងប្រទេសពីរក្នុងការបង្ក្រាបបទល្មើស ដោយឈរលើគោលការណ៍គោរពអធិបតេយ្យភាពគ្នាទៅវិញទៅមក និងផលប្រយោជន៍រួម។

ដោយអនុលោមតាមបទប្បញ្ញត្តិនៃសន្ធិសញ្ញានេះ ភាគីយល់ព្រមធ្វើបត្យាប័នទៅឲ្យភាគីម្ខាងទៀតនូវបុគ្គលទាំងឡាយ ដែលមានវត្តមាននៅលើដែនដីរបស់ខ្លួន តាមរយៈភាគីម្ខាងទៀតស្នើសុំ ដើម្បីធ្វើការចោទប្រកាន់ ជំនុំជម្រះ ឬអនុវត្តទោសចំពោះបទល្មើសដែលអាចធ្វើបត្យាប័នបាន។

មាត្រា២នៃសន្ធិសញ្ញានេះ បានចែងថា «បទល្មើសដែលអាចធ្វើបត្យាប័នបាន សំដៅដល់បទល្មើសដែលត្រូវផ្ដន្ទាទោសតាមច្បាប់ជាធរមាននៃគូភាគី ដោយដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេលយ៉ាងតិច២ឆ្នាំឡើងទៅ ឬទោសដែលធ្ងន់ជាងនេះ»។ ក្នុងករណីបន្ទាន់ សន្ធិសញ្ញាស្ដីពីបត្យាប័នរវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម អនុញ្ញាតឲ្យអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចនៃភាគីធ្វើសំណើអាចស្នើសុំទៅភាគីម្ខាងទៀត ដើម្បីធ្វើការចាប់ខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននូវបុគ្គលដែលភាគីធ្វើសំណើទាមទារ មុនការស្នើសុំធ្វើបត្យាប័នជាផ្លូវការដែលត្រូវធ្វើឡើងតាមរយៈអាជ្ញាធរកណ្ដាល។

សំណើសុំចាប់ខ្លួនបណ្តោះអាសន្ននេះត្រូវធ្វើជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ហើយបញ្ជូនទៅអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចនៃភាគីទទួលសំណើ តាមរយៈបណ្តាញការទូត ឬតាមរយៈអង្គភាពនគរបាលឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (អាំងទែរប៉ូល) ឬតាមមធ្យោបាយណាមួយ រួមទាំងប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិចដែលទទួលស្គាល់ទៅវិញទៅមកដោយភាគីទាំងពីរ។ នៅពេលទទួលបានសំណើសុំ ហើយស្របតាមច្បាប់របស់ខ្លួន ភាគីទទួលសំណើត្រូវចាត់វិធានការចាំបាច់ក្នុងការចាប់ខ្លួនបុគ្គលតាមការស្នើសុំ។

ពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រគល់ខ្លួន ភាគីទទួលសំណើត្រូវជូនព័ត៌មានឲ្យភាគីធ្វើសំណើឲ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបានអំពីការសម្រេចរបស់ខ្លួនលើសំណើសុំធ្វើបត្យាប័ន។ ក្នុងករណីបត្យាប័នត្រូវបានផ្ដល់ឲ្យ គឺភាគីទទួលសំណើត្រូវប្រគល់នូវបុគ្គលដែលស្នើចាប់ខ្លួន ស្របតាមការព្រមព្រៀងគ្នា ហើយភាគីទាំងពីរត្រូវពិគ្រោះយោបល់គ្នា ដើម្បីកំណត់កាលបរិច្ឆេទ និងទីកន្លែងនៃការបញ្ជូនខ្លួនបុគ្គលដែលត្រូវធ្វើបត្យាប័ននោះ៕

ដោយ៖ ធឿន វ៉ាន់សុង