កម្ពុជា និងរបត់ប្រវត្តិសាស្ត្រ នៃច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS)៖ ការពង្រឹងអធិបតេយ្យ និងសេដ្ឋកិច្ចខៀវ

ក្នុងយុគសម័យដែលភូមិសាស្ត្រនយោបាយសមុទ្រកំពុងមានភាពក្តៅគគុក អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ១៩៨២ ឬហៅកាត់ថា UNCLOS បានក្លាយជា «រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃមហាសមុទ្រ» ដែលមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់កម្ពុជា។ បន្ទាប់ពីបានចុះហត្ថលេខាជាលើកដំបូងតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៣ មក កម្ពុជាបានឈានជើងចូលជាសមាជិកពេញសិទ្ធិ នៃអនុសញ្ញានេះជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៨ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បន្ទាប់ពីមានការអនុម័តជាឯកច្ឆន្ទពីសភាជាតិ។

‎​តើអ្វីទៅជា UNCLOS?

‎​UNCLOS គឺជាក្របខ័ណ្ឌច្បាប់អន្តរជាតិដ៏ទូលំទូលាយបំផុត ដែលកំណត់អំពីសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ប្រទេសនានាក្នុងការប្រើប្រាស់សមុទ្រ និងមហាសមុទ្រ។ វាគ្របដណ្តប់លើ៖

‎​ការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ (សមុទ្រអាណាខេត្ត, តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ EEZ)។

‎​ការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ (ត្រី, ប្រេងកាត និងឧស្ម័ន)។

‎​ការការពារបរិស្ថានសមុទ្រ និងការធ្វើនាវាចរណ៍។

‎​ហេតុអ្វីបានជា UNCLOS សំខាន់បំផុតសម្រាប់កម្ពុជា?

‎​១. ការការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដីសមុទ្រ

‎តាមរយៈ UNCLOS កម្ពុជាមានមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិរឹងមាំក្នុងការកំណត់តំបន់សមុទ្ររបស់ខ្លួន។ នេះគឺជាខែលការពារដ៏សំខាន់ក្នុងការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការរំលោភបំពានណាមួយពីសំណាក់រដ្ឋដទៃ ដែលមិនស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

‎​២. ការដោះស្រាយវិវាទតំបន់សមុទ្រត្រួតគ្នា (OCA)

‎កម្ពុជាមានតំបន់សមុទ្រត្រួតគ្នាជាមួយប្រទេសជិតខាង ជាពិសេសជាមួយប្រទេសថៃនៅក្នុងឈូងសមុទ្រថៃ។ ការក្លាយជាភាគីពេញសិទ្ធិនៃ UNCLOS ផ្តល់ឲ្យ​កម្ពុជានូវយន្តការផ្លូវច្បាប់ក្នុងការចរចាដោយសន្តិវិធី ឬតាមរយៈអាជ្ញាកណ្តាលអន្តរជាតិ ដើម្បីឈានទៅរកការបែងចែកធនធានប្រេងកាត និងឧស្ម័នឲ្យមានតម្លាភាព។

‎​៣. កាលានុវត្តភាពសេដ្ឋកិច្ច (សេដ្ឋកិច្ចខៀវ)

‎UNCLOS អនុញ្ញាតឲ្យកម្ពុជាមានសិទ្ធិផ្តាច់មុខក្នុងការរុករក និងទាញយកផលពីធនធានក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) រហូតដល់ចម្ងាយ ២០០ម៉ាយ។ នេះគឺជាគន្លឹះក្នុងការជម្រុញវិស័យនេសាទ ការទាញយកថាមពលក្រោមបាតសមុទ្រ និងការអភិវឌ្ឍកំពង់ផែសមុទ្រទឹកជ្រៅ។

‎​៤. សម្លេងលើឆាកអន្តរជាតិ

‎ក្នុងនាមជាសមាជិក កម្ពុជាមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតជ្រើសរើសចៅក្រមនៃ តុលាការអន្តរជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (ITLOS) និងចូលរួមក្នុងអាជ្ញាធរបាតសមុទ្រអន្តរជាតិ។ នេះបង្កើនឥទ្ធិពល និងតួនាទីរបស់កម្ពុជានៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌអាស៊ាន និងពិភពលោក។
‎​
ទស្សនៈវិភាគ៖ ជំហរអព្យាក្រឹត និងសន្តិភាព

‎​ការផ្តល់សច្ចាប័នលើ UNCLOS បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចំពោះ «ពហុភាគីនិយម» និង «នីតិរដ្ឋ»។ នៅក្នុងជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង កម្ពុជាតែងតែប្រកាន់ជំហរជំរុញ​ឲ្យគ្រប់ភាគី ដោះស្រាយបញ្ហាតាមរយៈច្បាប់អន្តរជាតិ និងអនុសញ្ញា UNCLOS នេះឯង ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពក្នុងតំបន់។

‎​ជា​រួម កម្ពុជាបានដាក់លិខិតុបករណ៍តម្កល់សច្ចាប័នទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិកាលពីខែកុម្ភៈ ហើយច្បាប់នេះបានចូលជាធរមានពេញលេញសម្រាប់កម្ពុជានៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលជាការបើកទំព័រថ្មីនៃប្រវត្តិសាស្ត្រសមុទ្រកម្ពុជា៕

អត្ថបទ៖ ឈាង