កិច្ចប្រជុំអាស៊ាន៖ បញ្ហាមីយ៉ាន់ម៉ា ជម្លោះសមុទ្រចិនខាងត្បូង​ និងរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន ជាបញ្ហាដ៏ក្តៅគគុកជាងគេ

កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត បាន និងកំពុងធ្វើឡើងហើយនៅសណ្ឋាគារសុខា រាជ​ធានីភ្នំពេញ។ កិច្ចប្រជុំទាំងនេះ ធ្វើឡើងពីថ្ងៃទី០៨ ដល់ថ្ងៃទី១៣ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២ ហើយកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗផ្សេងទៀត​ នឹងធ្វើឡើងនៅថ្ងៃសុក្រ និងថ្ងៃសៅរ៍ចុងសប្តាហ៍នេះ។ កិច្ចប្រជុំដែលកម្ពុជា ជាម្ចាស់ផ្ទះនៅពេលនេះ មានបញ្ហាធំៗចំនួន៣​ នឹងត្រូវលើកឡើងទៅជជែកពិភាក្សាគ្នា ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយ។

បញ្ហាធំៗទាំង៣នេះ រួមមាន ទី១. បញ្ហាហិង្សានៅក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា។ បញ្ហាមីយ៉ាន់ម៉ានេះ នៅតែជាបញ្ហាក្តៅ និងជាកង្វល់ដ៏ធំសម្រាប់ប្រទេសដែលជាសមាជិកអាស៊ាន និយាយជារួម និងនិយាយដោយឡែក សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាតែម្តង។ កម្ពុជា ជាប្រធានអាស៊ានដោយមានការឯកភាពគ្នាពីសមាជិកអាស៊ានផ្សេងទៀត គឺមិនបានអញ្ជើញមេដឹកនាំមីយ៉ាន់ម៉ាមកចូលរួមប្រជុំទេ តែបានទុកផ្លូវសម្រាប់បេក្ខភាពមីយ៉ាន់ម៉ាដែលមិនពាក់ព័ន្ធនយោបាយអាចចូលរួមបាន។ ប៉ុន្តែ តាមព័ត៌មានចុងក្រោយ គឺមីយ៉ាន់ម៉ា មិនបញ្ជូនជនស៊ីវិលណាមួយមកចូលរួមនោះទេ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ត្បិតថា មីយ៉ាន់ម៉ា មិនមកចូលរួម ក៏កៅអីមីយ៉ាន់ម៉ាដែលទំនេរនៅតែដាក់នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ានដដែល។

ទី២. បញ្ហាជម្លោះនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង។ នេះ គឺជាបញ្ហាដ៏រ៉ាំរ៉ៃ និងជាកង្វល់ដ៏ធំមួយសម្រាប់ទាំងអាស៊ាន និងកម្ពុជា ជាប្រធានអាស៊ាន។ បញ្ហាជម្លោះនេះ គឺជាការប្រទាញប្រទង់ដណ្តើមដែនកោះ និងដែនទឹកគ្នារវាងមហាយក្សចិន និងប្រទេសសមាជិកអាស៊ានចំនួន៤ គឺព្រុយណេ ម៉ាឡេស៊ី វៀតណាម និង​ហ្វីលីពីន។ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយរកដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជា និងជាប្រធានផ្លាស់វេនអាស៊ាន ធ្លាប់បានលើកឡើងថា សម្តេចចង់ឲ្យក្រមប្រតិបត្តិសមុទ្រចិនខាងត្បូង(COC) ប្រកាសចេញនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាននៅរាជធានីភ្នំពេញ។ ប៉ុន្តែ លោក កៅ គឹមហួន រដ្ឋមន្រ្តីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្រ្តី និងជាអនាគតអគ្គលេខាធិការថ្មីរបស់អាស៊ាន បានអះអាងប្រាប់«កម្ពុជាថ្មី»ថា បញ្ហាក្រមប្រតិបត្តិសមុទ្រចិនខាងត្បូង(COC)នេះ អាចពិបាកបន្តិចក្នុងការសម្រេចបាននៅឆ្នាំនេះ ព្រោះមានបញ្ហាជាច្រើនដែលអាស៊ានត្រូវដោះស្រាយជាចាំបាច់។

ទី៣. បញ្ហាសង្រ្គាមរុស្ស៊ីនៅក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ នេះ ជាបញ្ហាថ្មីបំផុត និងជាកង្វល់ដ៏ធំបំផុតរបស់ពិភពលោក ដូចជា អាស៊ាន។ ពិភពលោក និងប្រទេសសមាជិកអាស៊ានមួយចំនួនធំ មានទាំងកម្ពុជាផង បានចូលរួមបោះឆ្នោតនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ប្រឆាំងនឹងការលើកកងទ័ពទៅវាយលុកអ៊ុយក្រែនពីសំណាក់មហាអំណាចរុស្ស៊ី។ នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតនៅរាជធានីភ្នំពេញ បញ្ហារុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែននេះ ក៏ជាបញ្ហាក្តៅគគុកដែលត្រូវលើកមកជជែកពិភាក្សាគ្នាដែរ។ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអ៊ុយក្រែន លោកDmytro Kuleba បានដល់កម្ពុជាហើយកាលពីយប់ថ្ងៃអង្គារ ហើយនៅព្រឹកថ្ងៃពុធនេះ លោក បានចូលជួបសម្តែងការគួរសម និងពិភាក្សាការងារជាមួយសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន។ លោកDmytro Kuleba បានអរគុណដែលកម្ពុជាតាមរយៈអង្គការសហប្រជាជាតិ បានចូលរួមប្រឆាំងនឹងការវាយលុកអ៊ុយក្រែនពីសំណាក់រុស្ស៊ី។ រីឯ សម្តេចតេជោ នាយករដ្ឋមន្រ្តី ជាថ្មីម្តងទៀត បានអះអាងពីជំហររបស់កម្ពុជាថា គឺប្រឆាំងជានិច្ចនឹងការឈានពានដែនអធិបតេយ្យ ឬការផ្តាច់ទឹកដីពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។​

ក្រៅពីបញ្ហាទាំង៣ធំៗខាងលើនេះ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ក៏បញ្ហាដែលអាស៊ានត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ផងដែរ។ បញ្ហានេះ អាចនិយាយថា មិនមែនជាបញ្ហាថ្មីថ្មោងប៉ុន្មានទេ ព្រោះកន្លងមក មិនថា កិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន កិច្ចប្រជុំថ្នាក់តំបន់ និងកិច្ចប្រជុំថ្នាក់ពិភពលោកឡើយ គឺតែងតែលើកឡើងជានិច្ចពីបញ្ហានេះ ទោះតិច ឬច្រើន។ ប៉ុន្តែ អ្វីជាការកត់សម្គាល់ គឺនៅក្នុងឆ្នាំ២០២២នេះ បញ្ហាគ្រោះធម្មជាតិ បានលេចឡើងខ្លាំង ហើយវាយប្រហារប្រទេសនានានៅទូទាំងពិភពលោក។ បញ្ហាដែលកើតឡើងខ្លាំងជាងគេនោះ គឺជំនន់ទឹកភ្លៀងដែលជន់លិចប្រទេសនានាទាំងតំបន់អាស៊ី និងនៅតំបន់ផ្សេងៗទៀត។ ដូច្នេះហើយ បញ្ហានេះ គឺមិនអាចមើលរំលងបានទេនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន និងកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតនៅពេលនេះ៕

ដោយ៖ វណ្ណ សុគន្ធា