មកស្គាល់ពីប្រវត្តិ និងស្នាដៃរបស់កំពូលស្ថាបត្យករល្បីឈ្មោះ លោក លុយ បានហាប់

ស្ថាបត្យករខ្មែរល្បីឈ្មោះមួយរូបដែលមានស្នាដៃអាស្ចារ្យបន្ទាប់ពីកម្ពុជាទទួលបានឯករាជ្យពីបារាំង គឺលោក លុយ បានហាប់ បានចេញប្លង់សាងសង់សំណង់ផ្សេងៗ និងរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកម្ពុជាឱ្យមានរបៀបរៀបរយ ស្រស់ស្អាត ក្រោយពីរួចផុតពីអាណានិគមនិយមបារាំងឆ្នាំ១៩៥៣។

លោក លុយ បានហាប់ កើតនៅឆ្នាំ១៩៣១ ស្ថិតនៅខេត្តកំពង់ចាម។ នៅពេលដែលលោកមានអាយុ១៤ឆ្នាំ ក៏បានមកភ្នំពេញ ដើម្បីបន្តការសិក្សាដោយស្នាក់នៅក្នុងវត្ត។ ជីវិតរស់នៅទីក្រុង ដើម្បីរៀនសូត្រ ចាកឆ្ងាយពីគ្រួសារមិនងាយស្រួលឡើយ លោកស៊ូរស់នៅទីក្រុងដោយគ្មានប្រាក់ជាប់ខ្លួនសូម្បីតែបន្តិច ប៉ុន្តែ ក៏មិនបោះបង់ការសិក្សាចោលដែរ។ លោកខិតខំតស៊ូរៀនសូត្រណាស់ នៅពេលដែលព្រះសង្ឃបិទភ្លើងក្នុងវត្ត លោកបានចេញក្រៅទៅតាមដងផ្លូវ ដើម្បីស្វែងរកអំពូលភ្លើងតាមផ្លូវ រួចអង្គុយរៀននៅក្រោមអំពូលនោះ។

អំឡុងពេលសិក្សានៅភ្នំពេញ លោកបានជួបការលំបាកជាច្រើន ជាពិសេស គឺហិរញ្ញវត្ថុតែម្តងដែលជំរុញឱ្យលោកស្ទើរតែបោះបង់ការសិក្សាចោល ប៉ុន្តែ សំណាងល្អ លោក លុយ បានហាប់ ក៏បានជួបជាមួយលោក ប៉ែន នុត អ្នកនយោបាយមួយរូប។ ក្នុងឱកាសបានជួបនោះ លោក លុយ បានហាប់ បានសុំការងារពីលោក ប៉ែន នុត។ ដោយឃើញពីភាពក្លាហាននេះ លោក ប៉ែន នុត បាននាំលោក លុយ បានហាប់ ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួន និងផ្គត់ផ្គង់ការរៀនសូត្រ ណែនាំបង្ហាញផ្លូវ រហូតដល់លោក ប៉ែន នុត ចែកឋានទៅ។

បន្ទាប់មក នៅឆ្នាំ១៩៤៩ លោក លុយ បានហាប់ បានទៅសិក្សានៅប្រទេសបារាំងឯកទេសស្ថាបត្យកម្ម តាមរយៈអាហារូបករណ៍។ លោកជ្រើសរើសជំនាញនេះ តាមការណែនាំរបស់ លោក វណ្ណ មូលីវណ្ណ ជាស្ថាបត្យករខ្មែរដ៏ឆ្នើមរបស់មួយរូប ដោយកាលនោះ វិស័យស្ថាបត្យកម្មមិនទាន់មានភាពរីកចម្រើនដូចបច្ចុប្បន្នឡើយ។

ក្រោយពីបញ្ចប់ការសិក្សា លោកបានមកកម្ពុជានៅឆ្នាំ ១៩៦០ ដោយផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់ប្រទេសឱ្យមានសោភ័ណភាពគួរឱ្យស្ងើចសរសើរ។ ក្នុងនាមជាស្ថាបត្យករ លោក លុយ បានហាប់ បានកសាងស្នាដៃល្អៗជាច្រើនដូចជា ព្រះរាជដំណាក់របស់ព្រះមហាក្សត្រ សួនច្បារវិមានឯករាជ្យ គេហដ្ឋាន សណ្ឋាគារកាំបូឌីយ៉ាណា អគារស្នាក់នៅ សាលារៀន សាលមហោស្រពចេនឡា និងស្នាដៃជាច្រើនទៀត។

នៅពេលដែលកម្ពុជាធ្លាក់នៅក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ប៉ុល ពត លោក លុយ បានហាប់ បានភៀសខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសបារាំងទាន់ពេលវេលា ហើយវិលចូលមកមាតុភូមិម្តងទៀតនៅឆ្នាំ១៩៨៩ ប៉ុន្តែ លោកមិនបានស្នាក់នៅរហូតឡើយ គឺមកកម្ពុជាយូរៗម្តង ដើម្បីពិនិត្យកាងារលោកប៉ុណ្ណោះ។

អស់រយៈពេលរាប់សិបឆ្នាំ លោក លុយ បានហាប់ បានបន្សល់ទុកស្នាដៃជាច្រើន និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញសម្រាប់កម្ពុជា ដែលជានិមិត្តរូបមួយគួរជាការចងចាំសម្រាប់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ។ ព្រឹទ្ធាចារ្យមហាស្ថាបត្យករ លុយ បានហាប់ បានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃទី២៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣ នៅទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ក្នុងជន្មាយុ ៩២ឆ្នាំ ដោយជរាពាធ។ ដំណឹងដ៏សោកសៅនេះ បានធ្វើឱ្យប្រជាជនខ្មែរទាំងក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុកមានការសោកស្តាយ និងក្តុកក្តួលយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបាត់បង់នេះ។ ទោះបីជាយ៉ាងណា កេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងស្នាដៃរបស់លោកស្ថិតនៅក្នុងការចងចាំរបស់កូនខ្មែរជានិច្ច៕