១៨ឆ្នាំប្រាសាទព្រះវិហារចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ព្រះមហាក្សត្រសរសើរស្មារតីជាតិខ្មែរការពារសម្បត្តិវប្បធម៌នេះ ក្រោយពីជម្លោះព្រំដែន

ព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា បានចេញព្រះរាជសារចូលរួមអបអរសាទរខួប១៨ឆ្នាំនៃការចុះប្រាសាទព្រះវិហាររបស់កម្ពុជាក្នុងបញ្ជីបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោក ហើយបានកោតសរសើរចំពោះស្មារតីរួមគ្នារបស់រដ្ឋនិងរាស្ត្រ ក្នុងកិច្ចការពារ និងថែរក្សាប្រាសាទបុរាណនេះ ដែលជាសម្បត្តិវប្បធម៌ជាតិផង និងជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកផង អំឡុងជម្លោះព្រំដែនកាលពីឆ្នាំ២០២៥។

ប្រាសាទព្រះវិហារកម្ពុជា ត្រូវបានសម្រេចចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ ដោយអង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) ហើយគិតមកដល់ពេលនេះមានរយៈពេល១៨ឆ្នាំ។

ព្រះករុណាព្រះមហាក្សត្រតាមរយៈព្រះរាជសារនៅថ្ងៃទី៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានសម្តែងនូវហឫទ័យសោមនស្សរីករាយ និងអបអរសាទរនៅក្នុងឱកាសខួបជាប្រវត្តិសាស្ត្រ១៨ឆ្នាំនៃការចុះប្រាសាទព្រះវិហារក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ដែលការចុះបញ្ជីនេះ ព្រះរាជា មានព្រះរាជបន្ទូលថា «ជួយថែរក្សា និងអភិរក្សប្រាសាទព្រះវិហារឱ្យបានស្ថិតស្ថេរគង់វង្សជារៀងរហូតនៅលើទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា»។

ព្រះករុណាព្រះមហាក្សត្រ ក៏បានរំលឹកចំពោះព្រះរាជតម្រិះរបស់ព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ ដែលព្រះអង្គបានយកព្រះទ័យទុកដាក់ជានិច្ចកាលក្នុងការថែរក្សាសម្បត្តិវប្បធម៌ជាតិក្នុងមួយព្រះជន្មព្រះអង្គ។

គួរឱ្យដឹងថា ការសម្រេចរបស់អង្គការយូណេស្កូ គឺជាជោគជ័យដ៏ធំធេងមួយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ជាអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី បន្ទាប់ពីការទាមទារសិទ្ធិក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រាសាទព្រះវិហារឡើងវិញពីប្រទេសថៃកាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ ក្រោមព្រះរាជបូជនីយកិច្ចដ៏ឧត្តុងឧត្តមរបស់ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ នរោត្តម សីហន។

កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) បានសម្រេច និងប្រកាសជាផ្លូវការថាប្រាសាទព្រះវិហារ គឺស្ថិតនៅក្នុងទឹកដី និងស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា មិនមែនជារបស់ថៃឡើយ ពោលគឺប្រកាសប្រគល់ភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើប្រាសាទព្រះវិហារ។

ជម្លោះ​ព្រំដែន​ក្បែរ​តំបន់​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​នេះ ក៏​បាន​កើត​ឡើង នៅ​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០០៨ ក្រោយ​ពេល​ទាហាន​ថៃបាន​ចូល​ឈ្លាន​ពាន​ទឹក​ដី​ខ្មែរ ដែលជម្លោះជាថ្មីពេលនោះបន្ទាប់​ពី​អង្គការ​យូណេស្កូបាន​ដាក់​​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារទៅ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក។ ជម្លោះប្រដាប់អាវុធរវាងកងទ័ព​កម្ពុជា-ថៃ បាន​​ផ្ទុះឡើងជា​ច្រើន​លើក បណ្ដាល​ឱ្យមាន​អ្នក​ស្លាប់ និង​របួស​ទាំង​សងខាង។

ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ជម្លោះព្រំដែនរវាងថៃ និងកម្ពុជា ក៏បានផ្ទុះឡើងជាថ្មីម្ដងទៀត ហើយប្រាសាទព្រះវិហារ ក៏បានក្លាយជាគោលដៅនៃការវាយប្រហារដោយយោធាថៃ។ សង្គ្រាមថៃ​-កម្ពុជាចំនួន២លើកកន្លងទៅថ្មីៗនេះ ប្រាសាទព្រះវិហារដែលស្ថិតនៅជួរភ្នំដងរែក ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ នៃដែនអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជា ត្រូវបានរងការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងកម្រោលដោយអាវុធធន់ធ្ងន់គ្រប់ប្រភេទរបស់យោធាថៃ។

ព្រះករុណាព្រះមហាក្សត្រ ក៏បានគូសរំលេចពីបញ្ហាជម្លោះនេះនៅក្នុងព្រះរាជសារផងដែរ។ ព្រះករុណាមានព្រះរាជបន្ទូលថា ក្រោយពីទទួលរងនូវការរំលោភបំពាន និងការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើបូរណភាពទឹកដីពីសំណាក់បរទេស ព្រះអង្គសូមកោតសរសើរនិងអរគុណចំពោះប្រជាជាតិកម្ពុជាទាំងអស់ក្រោមកដឹកនាំរបស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន និងសម្តេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត ជាប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការការពារ និងថែរក្សាប្រាសាទព្រះវិហារ។

ព្រះរាជសាររបស់ព្រះរាជា ក៏បានលើកពីយុទ្ធសាស្ត្ររួមបញ្ចូលគ្នារវាងមនសិការស្នេហាជាតិ និងផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីធានានូវសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌដូនតាមួយនេះ ស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជាជានិរន្តរ៍ ក្រោយពីជម្លោះតាមព្រំដែន៕

ដោយ៖ ធឿន វ៉ាន់សុង