យកបទចម្រៀង​ និង​សំឡេង​របស់សិល្បករជំនាន់ដើម ​បង្កើត​ចម្រៀង AI ជា​ឱកាស​ថ្មី ឬ​​ជាការ​រំលោភច្បាប់កម្មសិទ្ធិបញ្ញា និង​ក្រមសីលធម៌​?

ក្នុងបរិបទដែលបច្ចេកវិទ្យា​បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងលឿន មានបុគ្គលមួយចំនួនបានយកសំឡេងសិល្បករជំនាន់ដើម ដូចជា លោក​ ស៊ីន ស៊ីសាមុត និង​អ្នក​ស្រី​ រស់ សេរីសុទ្ធា មកកែច្នៃជាបទចម្រៀង AI ហើយបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម និង YouTube ដើម្បីទាក់ទាញទស្សនិកជន និងរកចំណូលផ្ទាល់​ខ្លួន​។

បញ្ហានេះបានលើកឡើងជា​សំណួរធំមួយថា តើការប្រើប្រាស់សំឡេងសិល្បករ ព្រមទាំង​ទំនុក​ច្រៀង​របស់​សិល្បករជំនាន់ដើមបែបនេះ ជាការបង្កើតឱកាស​ថ្មី ឬជាការរំលោភច្បាប់កម្មសិទ្ធិបញ្ញា និងក្រមសីលធម៌?

ដើម្បីពន្យល់បញ្ហានេះ កម្ពុជាថ្មី បានសម្ភាសជាមួយ លោក កង សំអឿន សាស្ត្រាចារ្យនីតិកម្មសិទ្ធិបញ្ញា នៃសាកលវិទ្យាល័យប៊ែលធីអន្តរជាតិដូចតទៅ៖

១.  តើបច្ចុប្បន្ននេះ លោកសង្កេតឃើញបែបណាក្នុងការប្រើប្រាស់សំឡេង AI បង្កើតជាបទចម្រៀង?

លោក កង សំអឿន៖ សព្វថ្ងៃមិនត្រឹមតែសំឡេងទេដែល AI បង្កើតឡើងក្នុងបទចម្រៀងរួមទាំងរូបភាពនៃតួអង្គសម្តែងផងដែរមានការប្រើប្រាស់យ៉ាងផុលផុស ដែលជានិន្នាការថ្មីកំពុងពេញនិយមក្នុងឧស្សាហកម្មច្នៃប្រតិដ្ឋ និងទាញចំណូលពីទីផ្សារជាពិសេសអនឡាញ។

២.  តើការយកសំឡេងសិល្បៈករជំនាន់ដើមមកច្នៃជាជាសំឡេង AI ប៉ះពាល់ដល់កម្មសិទ្ធិបញ្ញា ក្រមសីលធម៌ និងមរតកដើម ឬជាការរំលោភច្បាប់ដែរឬទេ?

លោក កង សំអឿន៖ បញ្ហានេះយើងអាចនិយាយបានថា៥០ និង៥០ ដោយត្រូវសង្កេតមើលថាការបង្កើតស្នាដៃនោះត្រឹមត្រូវ ឬខុសច្បាប់ ព្រោះកម្មសិទ្ធិបញ្ញាមានតែពាក្យ២គឺ ការអនុញ្ញាត ឬត្រូវហាមឃាត់? និយាយអំពីចំណុចអវិជ្ជមាន ការប្រើប្រាស់សំឡេងរបស់នរណាម្នាក់ដោយមិនមានការអនុញ្ញាតគឺខុសច្បាប់មិនត្រឹមតែការរំលោភលើសិទ្ធិសីលធម៌នៅក្នុងច្បាប់សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធប៉ុណ្ណោះទេ គឺរំលោភលើឯកជនភាពរបស់បុគ្គលដែលមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ជាតិ ឧទាហរណ៍ការប្រើប្រាស់សំឡេងអ្នកដទៃក្នុងន័យទុច្ចរិត ដែលបង្កឱ្យមានការភ័នច្រលំក្នុងសង្គមឬបង្កើតទៅជាព័ត៌មានមិនពិតបំពុលសង្គមជាដើម។ ក្នុងន័យនេះប្រសិនបើយើងយកសំឡេងសិល្បករជំនាន់ដើមមកធ្វើជាស្នាដៃថ្មីដែលបង្កើតឡើងដោយ AI ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីបុគ្គលនោះ ឬទាយាទរបស់គាត់ ច្បាស់ណាស់វាគឺជាការរំលោភសិទ្ធិសីលធម៌ និងឯកជនភាពរបស់ពួកគាត់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ 

៣.  តើច្បាប់សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធនៅកម្ពុជា បច្ចុប្បន្នមានការគ្របដណ្តប់លើបច្ចេកវិទ្យា AI ដល់កម្រិតណា?

លោក កង សំអឿន៖ ច្បាប់សិទ្ធិអ្នកនិពន្ធនៃប្រទេសជាច្រើននៅលើសាកលលោកពុំទាន់មានប្បញ្ញត្តិជាក់ណាមួយគ្របដណ្តប់លើ AI នៅឡើយទេរួមទាំងកម្កុជាផងត្បិតអីច្បាប់យើងអនុម័តក្នុងឆ្នាំ២០០៣មកម្ល៉េះ ប៉ុន្តែគោលការណ៍ទូទៅនៃកម្មសិទ្ធិបញ្ញាគឺការពារស្នាដៃដែលបង្កើតឡើងដោយមនុស្សមិនការពារស្នាដៃបង្កើតឡើងដោយម៉ាស៊ីន ឬបញ្ញាសប្បនិម្មិត AI នោះទេ។

៤.  ក្នុងករណីលួចស្នាដៃអ្នកនិពន្ធ ឬយកបទចម្រៀងដើមមកកែច្នៃដោយ AI តើស្ថាប័នជំនាញគួរមានវិធានការផ្លូវច្បាប់អ្វីខ្លះ?

លោក កង សំអឿន៖ វាអាស្រ័យទៅលើករណីនីមួយៗ ព្រោះការលួច និងការកែច្នៃវាមិនដូចគ្នាទេ ប្រសិនបើការលួចគឺខុសច្បាប់ដែលម្ចាស់សិទ្ធិត្រូវប្តឹងទៅតុលាការដើម្បីដោះស្រាយ។ ការកែច្នៃអាចមានច្រើនរូបភាពតែយើងអាចនិយាយបានថា មានពីរ គឺកែច្នៃដោយស្របច្បាប់ និងមួយទៀតគឺខុសច្បាប់។ ស្របច្បាប់បានន័យថា ប្រសិនបើស្នាដៃនោះនៅមានអាជ្ញាយុកាលការពារមុននឹងកែច្នៃ ឬយកលំនាំតាមត្រូវសុំការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់សិទ្ធិ ប្រសិនបើផុតរយៈពេលការពារហើយគឺក្លាយជាសម្បត្តិសាធារណៈដែលជនទូទៅអាចប្រើប្រាស់ដោយយកលំនាំតាម ឬកែច្នៃបន្ថែមលើស្នាដៃនោះដោយមានបញ្ជាក់អំពីប្រភពស្នាដៃដើម ចំណងជើងនិងឈ្មោះអ្នកនិពន្ធឬសិល្បករដែលជាការបញ្ជាក់អំពីការគោរពសិទ្ធិសីលធម៌។ ការកែច្នៃខុសច្បាប់នោះគឺស្មើនឹងការលួចចម្លងស្នាដៃដែរ ហើយចំពោះវិធានការពីស្ថាប័នជំនាញវិញគឺ ការចាត់វិធានការដោយបង្ខំពោលគឺការអនុវត្តដោយតុលាការថាតើត្រូវអនុវត្តរដ្ឋប្បវេណីឬព្រហ្មទណ្ឌឬអនុវត្តទោសទាំងពីរ និងមួយទៀតគឺវិធានការផ្នែករដ្ឋបាលមានការចេញលិខិតឱ្យបញ្ឈប់ការរំលោភបំពានឬដាក់ពិន័យរដ្ឋបាល និងការសុំទោសជាសាធារណៈជាដើម។

៥.  តើលោកមានទស្សនៈយ៉ាងដូចម្តេចចំពោះការប្រើប្រាស់ AI ក្នុងវិស័យសិល្បៈ-តើវាជាឱកាស ឬជាការគំរាមកំហែង?

លោក កង សំអឿន៖ ខ្ញុំគិតថាអ្វីក៏ដោយគឺតែងតែមានពីរគឺ គុណសម្បត្តិ ឬឱកាស និងគុណវិប្បត្តិឬការគម្រាមកំហែងនេះឯង។ ប្រៀបដូចជាកំបិតមុខពីរដូច្នោះឯង ជាឱកាសបច្ចេកកវិទ្យា AI អាចជួយសម្រួលការងារអ្នកនិពន្ធ និងសិល្បករច្រើនរួមទាំងអ្នករកស៊ីក្នុងវិស័យសិល្បៈដែរ ដូចជាជួយពន្លឿនកិច្ចការតែងនិពន្ធ សម្រួលដល់អាជីវកម្មជាដើម។ល។ ចំពោះការគំរាមវិញគឺការកែច្នៃស្នាដៃដោយខុសច្បាប់ និងដាក់លក់ប្រកួតប្រជែងជាមួយស្នាដៃដើមដែលធ្វើឱ្យបាត់​ចំណូលរបស់ម្ចាស់សិទ្ធិជាដើម។

សរុបមកទាំងឱកាស និងការគំរាមកំហែងពី AI នេះ យើងគួរមានបទប្បញ្ញត្តិច្បាប់ដែលអាចបត់បែនត្រូវតាមបរិបទនៃបច្ចេកវិទ្យាទំនើបនេះ ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រើប្រាស់ AI ក្នុងស្នាដៃសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធត្រឹមកម្រិត AI ធ្វើជាជំនួយក្នុងការបង្កើតស្នាដៃដោយយើងប្រើប្រាស់វាគ្រាន់តែជួយសម្រួលការងារមួយចំនួនដូចជាការស្រាវជ្រាវបឋម ឬការបកប្រែភាសា ដូចជាការស្វែងរកតាម google search or translate ហើយអ្នកនិពន្ធធ្វើការកែសម្រួលលទ្ធផលបកប្រែ ឬអត្ថបទទាំងនោះឡើងវិញជាដើម ដែលជាបច្ចេកទេសហៅថា AI Assisted និងការកម្រិតមិនអនុញ្ញាតឱ្យការពារស្នាដៃដែលបង្កើតឡើងដោយបញ្ញាសប្បនិម្មិតទាំងស្រុង ដែលហៅថា AI Generated នោះឡើយ៕