សន្ធិសញ្ញានុយក្លេអ៊ែរ អាមេរិក-រុស្ស៊ី ជិតផុតកំណត់ កំពុងក្លាយជារឿងស្រពិចស្រពិល

បច្ចប្បន្ននេះ សន្ធិសញ្ញានុយក្លេអ៊ែរចុងក្រោយរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ី គឺ New START គឺនៅសល់តែប៉ុន្មានសប្តាហ៍ទៀតប៉ុណ្ណោះ ដែលនឹងផុតកំណត់នៅថ្ងៃទី ៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ហើយអ្វីដែលនឹងកើតឡើងបន្ទាប់គឺមិនប្រាកដប្រជានូវឡើយទេ។ ប្រទេសទាំងពីរ ក៏កំពុងជាប់គាំងដោយសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ទើបមិនបានធ្វើកិច្ចចរចាណាមួយលើសន្ធិសញ្ញាស្នងតំណែងមួយនេះ។

ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀ ពូទីន បានស្នើឡើងកាលពីខែកញ្ញាថា ភាគីទាំងពីរគួរតែយល់ព្រមរយៈពេល ១២ ខែទៀត ដើម្បីប្រកាន់ខ្ជាប់នូវដែនកំណត់ New START ដែលកំណត់ចំនួនក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ ដែលដាក់ពង្រាយនៅត្រឹម ១,៥៥០ គ្រាប់នៅសងខាង។

យ៉ាងណា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក ដូណាល់ ត្រាំ មិនទាន់បានផ្តល់ការឆ្លើយតបជាផ្លូវការនៅឡើយទេ ហើយអ្នកវិភាគសន្តិសុខលោកខាងលិច មានការខ្វែងគំនិតគ្នាអំពីការផ្តល់ជូនរបស់លោក ពូទីន។ ម៉្យាងវិញទៀត វានឹងទិញពេលវេលាដើម្បីរៀបចំផ្លូវទៅមុខ ខណៈពេលដែលផ្ញើសញ្ញានយោបាយថា ភាគីទាំងពីរចង់រក្សាសំណល់នៃការគ្រប់គ្រងអាវុធ។

មួយទៀត វានឹងអនុញ្ញាតឲ្យរុស្ស៊ីបន្តអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធអាវុធនៅខាងក្រៅវិសាលភាពនៃ New START រួមទាំងមីស៊ីលផ្លោង Burevestnik និងមីស៊ីល torpedo Poseidon របស់ខ្លួន។ អតីតអ្នករៀបចំផែនការការពារជាតិអាមេរិក លោក Greg Weaver បានកត់សម្គាល់នៅក្នុងឯកសារមួយសម្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាអាត្លង់ទិកថា រុស្ស៊ីបានបដិសេធចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៣ ក្នុងការទទួលយកការត្រួតពិនិត្យគ្នាទៅវិញទៅមក ដែលនឹងផ្តល់ឲ្យទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោននូវការធានាថា ទីក្រុងមូស្គូនៅតែគោរពតាមសន្ធិសញ្ញា។

លោក Weaver បានបន្ថែមថា ការយល់ព្រមលើសំណើរបស់លោកពូទីន ក៏នឹងផ្ញើសារទៅកាន់ប្រទេសចិនផងដែរថា អាមេរិក នឹងមិនបង្កើតកងកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែរជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងឃ្លាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដែលកំពុងរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សរបស់ប្រទេសចិននោះទេ។

សញ្ញាទាំងនេះទំនងជានឹងធ្វើឲ្យខូចដល់ទស្សនវិស័យសម្រាប់ការនាំប្រទេសចិន មកកាន់តុចរចាគ្រប់គ្រងអាវុធ ដោយបង្ហាញដល់ចិនថា កងកម្លាំងអាមេរិកនឹងនៅតែមានកម្រិត ដោយមិនគិតពីអ្វីដែលប្រទេសចិនធ្វើនោះទេ។

យោងតាមសហព័ន្ធអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាមេរិក រុស្ស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានប៉ាន់ប្រមាណថា មានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរសរុបចំនួន ៥,៤៥៩និង ៥,១៧៧ រៀងៗខ្លួន។ ក្នុងចំណោមក្បាលគ្រាប់ទាំងនោះ ពួកវាមានចំនួនជិត ៨៧ ភាគរយនៃក្បាលគ្រាប់បែបនេះទាំងអស់នៅទូទាំងពិភពលោក។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រទេសចិនបានពន្លឿនកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន ហើយឥឡូវនេះមានក្បាលគ្រាប់ប្រហែល ៦០០ គ្រាប់។ មន្ទីរបញ្ចកោណប៉ាន់ប្រមាណថា ខ្លួននឹងមានច្រើនជាង ១,០០០ គ្រាប់នៅឆ្នាំ ២០៣០។

ទន្ទឹមពេលដែលលោកត្រាំបាននិយាយថា លោកចង់បន្ត ការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ជាមួយរុស្ស៊ី និងចិន ទីក្រុងប៉េកាំងនិយាយថាវា មិនសមហេតុផល និងមិនប្រាកដនិយម ក្នុងការស្នើសុំឲ្យខ្លួនចូលរួមក្នុងកិច្ចចរចារំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរបីផ្លូវ ជាមួយប្រទេសដែលមានឃ្លាំងអាវុធធំជាងនេះទៅទៀត។

ដោយសារតែភាពស្មុគស្មាញដល់ការរំពឹងទុកសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងអាវុធសកល រុស្ស៊ីនិយាយថា កងកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែររបស់សមាជិកណាតូ គឺចក្រភពអង់គ្លេស និងបារាំងក៏គួរតែចរចាផងដែរ អ្វីមួយដែលប្រទេសទាំងនោះបដិសេធ។

លោក Nikolai ‌Sokov អតីតអ្នកចរចាអាវុធសូវៀត និងរុស្ស៊ី បាននិយាយនៅក្នុងបទសម្ភាសន៍តាមទូរស័ព្ទថា ការព្យាយាមបង្កើតសន្ធិសញ្ញានុយក្លេអ៊ែរពហុភាគីថ្មីនៅក្នុងបរិយាកាសនេះគឺ ស្ទើរតែជាផ្លូវទាល់។ វានឹងចំណាយពេលយូរ។ជម្រើសមួយគឺសម្រាប់រុស្ស៊ី និងសអាមេរិក ដើម្បីស្វែងរកអ្នកស្នងតំណែងរបស់ New START ដែលនឹងរួមបញ្ចូលដែនកំណត់ក្បាលគ្រាប់ដែលអាចបត់បែនបាន ដើម្បីគិតគូរពីការកសាងរបស់ចិន។

លោកបានបញ្ចាក់បន្ថែមទៀតថា ប៉ុន្តែផ្លូវលឿនជាង និងត្រង់ជាងនេះ គឺសម្រាប់ប្រទេសនានាក្នុងការផ្តោតលើជំហាននានា ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យសំខាន់នៃសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរដែលផ្ទុះឡើងដោយចៃដន្យ។ ឧទាហរណ៍ ឥឡូវនេះ មានតែរុស្ស៊ី និងអាមេរិកប៉ុណ្ណោះដែលមានខ្សែទូរស័ព្ទទាន់ហេតុការណ៍ 24/7 សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងវិបត្តិនុយក្លេអ៊ែរ ខណៈពេលដែល គ្មានរដ្ឋធានីអឺរ៉ុបណាមួយឡើយ សូម្បីតែទីស្នាក់ការកណ្តាលណាតូ ក៏មិនអាចទំនាក់ទំនងជាមួយទីក្រុងមូស្គូបានដែរ។ ប្រសិនបើភាគីនានាក្នុងពេលតែមួយ ក៏ចាប់ផ្តើមការចរចាលើការគ្រប់គ្រងអាវុធដែរ នោះនឹងអស្ចារ្យណាស់។ ប៉ុន្តែអ្នកត្រូវយល់ថា សន្ធិសញ្ញាបន្ទាប់នឹងមានភាពស្មុគស្មាញខ្លាំងណាស់​ វានឹងត្រូវការពេលវេលា។ ដូច្នេះអាទិភាពលេខមួយគឺការកាត់បន្ថយហានិភ័យ និងការកសាងទំនុកចិត្ត៕

អត្ថបទ៖ សាង ស្រីល័ក្ខ

ចុចអានខាងក្រោមនេះ៖

អាមេរិក ប្រកាសឲ្យពលរដ្ឋខ្លួនចាកចេញពី អ៊ីរ៉ង់ ជាបន្ទាន់