ហេតុអ្វីពិភពលោក «បើកភ្នែកម្ខាង បិទភ្នែកម្ខាង» ជុំវិញសកម្មភាពយោធារបស់អ៊ីស្រាអែល នៅ​លីបង់?

សង្គ្រាម និងកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់នៅមជ្ឈិមបូព៌ា បានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកមួយនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៦ នេះ។ បន្ទាប់ពីមានការសម្របសម្រួលយ៉ាង​ខ្លាំង​ពីសហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីស្រាអែលនិងលីបង់ បានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌសន្តិភាពកាលពីខែមិថុនា កន្លងទៅ ដើម្បីបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធគ្នាដ៏រ៉ាំរ៉ៃ។ ថ្វីដ្បិតតែបែប​នេះក្ដី ស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅលើសមរភូមិ​ មិនបានប្រែប្រួលទាំងស្រុងនោះទេ ដោយភាគីទាំងសងខាង ជាពិសេសអ៊ីស្រាអែល រងការចោទប្រកាន់ថាបានបំពានលើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះជាបន្តបន្ទាប់ តាមរយៈការបន្តវាយប្រហារតាមអាកាស និងការប្រកាសមិនដកទ័ពចេញពីតំបន់ភាគខាងត្បូងលីបង់។

សំណួរដែលមហាជនទូទៅតែងតែចោទសួរនោះគឺ៖ «ហេតុអ្វីបានជាគ្មានការដាក់ទោសទណ្ឌ ឬទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរណាមួយលើប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ពីសំណាក់សហគមន៍អន្តរជាតិ?»

ដើម្បីយល់ដឹងពីបញ្ហានេះ យើងត្រូវពិនិត្យមើលលើកត្តាភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងច្បាប់អន្តរជាតិសំខាន់ៗចំនួន៣ ដែលជាខែលការពារអ៊ីស្រាអែល៖

១. លក្ខខណ្ឌ «សិទ្ធិការពារខ្លួន» នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង និងការបដិសេធរបស់ក្រុមហេសបូឡា

យោងតាមរបាយការណ៍លម្អិតស្តីពីកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ចុងក្រោយ​នា​ឆ្នាំ២០២៦នេះ កិច្ចព្រមព្រៀងដែលសម្របសម្រួលដោយអាមេរិក មានចែងនូវខ្នងបង្អែកគតិយុត្តិដ៏សំខាន់មួយ សម្រាប់អ៊ីស្រាអែល គឺ «អ៊ីស្រាអែលរក្សាសិទ្ធិក្នុងការវាយប្រហារស្វ័យការពារ ប្រសិនបើមានការគំរាមកំហែងណាមួយកើតឡើងភ្លាមៗ»។

កន្លងមក មេដឹកនាំក្រុមហេសបូឡា (Hezbollah) លោក Naim Qassem បានប្រកាសទាត់ចោលកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ដោយចាត់ទុកថា វាជាការបង្ខំឲ្យលីបង់ចុះចាញ់ និងបានប្តេជ្ញាបន្តការតស៊ូប្រដាប់អាវុធ ដរាបណាទាហានអ៊ីស្រាអែលនៅតែមានវត្តមានលើទឹកដីលីបង់។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Time។ នៅពេលដែលក្រុមហេសបូឡា (ដែលជាកម្លាំងប្រដាប់អាវុធដ៏មានឥទ្ធិពលនៅលីបង់ ប៉ុន្តែមិនមែនជារដ្ឋាភិបាលផ្លូវការ) បន្តបាញ់រ៉ុក្កែតចូលអ៊ីស្រាអែល នោះអ៊ីស្រាអែលតែងតែប្រើប្រាស់លេសនេះដើម្បីវាយបកវិញ ដោយអាងលើ «សិទ្ធិការពារខ្លួន» ដែលមានចែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង។ ហេតុនេះ ទើបសហគមន៍អន្តរជាតិពិបាក ក្នុងការចោទប្រកាន់អ៊ីស្រាអែលថាជាអ្នកបំពានច្បាប់តែម្ខាងណាស់។

២. អំណាចវេតូរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ

នៅក្នុងឆាកនយោបាយអន្តរជាតិ យន្តការតែមួយគត់ ដែលអាចដាក់ទណ្ឌកម្មផ្លូវការ និងមានប្រសិទ្ធភាពលើប្រទេសមួយបាន គឺត្រូវឆ្លងកាត់ការសម្រេចចិត្តរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNSC)។ ប៉ុន្តែ សហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តដែកថែបរបស់អ៊ីស្រាអែល តែងតែប្រើប្រាស់ «អំណាចវេតូ» ដើម្បីរារាំងរាល់សេចក្តីសម្រេចចិត្តណា ដែលប៉ះពាល់ ឬដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ៊ីស្រាអែល។

លើសពីនេះ យោងតាមប្រភពព័ត៌មានពី Iran International និង CBN News ជម្លោះនៅលីបង់នាឆ្នាំ២០២៦ នេះ មិនមែនជារឿងរវាងអ៊ីស្រាអែល និងលីបង់សុទ្ធសាធនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមស្របគ្នារវាង សហរដ្ឋអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែល ប្រឆាំងនឹងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ (ដែលជាអ្នកកាង​នៅ​ពី​ក្រោយក្រុមហេសបូឡា)។ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងលើការទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលរបស់អ៊ីរ៉ង់នៅតំបន់ឈូងសមុទ្រ និងផ្លូវទឹកអន្តរជាតិ។ ក្នុងកាលៈទេសៈដែលអាមេរិកមើលឃើញថា អ៊ីស្រាអែលកំពុងជួយកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរបស់អ៊ីរ៉ង់ វាមិនអាចទៅរួចឡើយ ដែលរដ្ឋបាលទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន នឹងអនុញ្ញាតឲ្យមានការដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ៊ីស្រាអែល។

៣. ទណ្ឌកម្មស្រាលពេក​ពីអឺរ៉ុប មិនអាចធ្វើអ្វី​រដ្ឋាភិបាលអ៊ីស្រាអែលបាន

ទោះបីជាគ្មានទណ្ឌកម្មទ្រង់ទ្រាយធំពីអង្គការសហប្រជាជាតិក៏ដោយ ក៏មានប្រទេសមួយចំនួន ដូចជា ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហភាពអឺរ៉ុប បានព្យាយាមដាក់ទណ្ឌកម្មជាលក្ខណៈបុគ្គល ឬក្រុមតូចៗ។ យោងតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអង់គ្លេស ដែលដកស្រង់ដោយគេហទំព័ររដ្ឋាភិបាល GOV.UK ភាគីអឺរ៉ុបបានថ្កោលទោសការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលនៅលីបង់ថា «មិនសមាមាត្រ និងធ្វើឲ្យវិបត្តិមនុស្សធម៌កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ»។

អង់គ្លេសថែមទាំងបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើក្រុមជនជាតិជ្វីហ្វជ្រុលនិយមមួយចំនួន និងបានចេញការណែនាំមិនឲ្យអាជីវកម្មអង់គ្លេសទៅរកស៊ីនៅតំបន់មួយ​ចំនួនរបស់​អ៊ីស្រាអែល។ ប៉ុន្តែ ទណ្ឌកម្មទាំងនេះ មានកម្រិតទន់ភ្លន់ពេក និងផ្តោតតែលើបញ្ហាតំបន់ West Bank ប៉ុណ្ណោះ មិនបានប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច ឬកងទ័ពស្នូលរបស់អ៊ីស្រាអែលឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក បេនចាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ នៅតែប្រកាសយ៉ាងរឹងរូសថា កងទ័ពអ៊ីស្រាអែលនឹងបន្តស្ថិតនៅក្នុង «តំបន់សន្តិសុខ» នៅភាគខាងត្បូងលីបង់ រហូតដល់ពួកគេធានាបាននូវសុវត្ថិភាពពេញលេញ សម្រាប់ប្រជាជនខ្លួន ដោយមិនខ្វល់ពីសម្ពាធអន្តរជាតិឡើយ (ប្រភព៖ Iran International)។

ជារួម នៅក្នុងពិភពនយោបាយពិតជាក់ស្តែង ច្បាប់អន្តរជាតិជារឿយៗ ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយអំណាចយោធា និងសម្ព័ន្ធភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។ ដរាបណាសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែផ្តល់ខ្នងបង្អែកផ្នែកការទូត និងយោធា ហើយដរាបណាមានការវាយប្រហារតបតពីក្រុមប្រដាប់អាវុធគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់ នោះអ៊ីស្រាអែលនឹងនៅតែមានលេសស្របច្បាប់ ដើម្បីបន្តប្រតិបត្តិការយោធារបស់ខ្លួន ដោយមិនខ្លាចរងការដាក់ទណ្ឌកម្មខ្លាំងក្លាណាមួយពីពិភពលោកឡើយ៕

អត្ថបទ៖ ឈាង