ល្អាង​នៅ​ភ្នំ​សំពៅ ដិតដាមប្រវត្តិសាស្រ្ត​ជា​ទីពិឃាដ​មនុស្ស​សម័យ ប៉ុល ពត

ព្រះតេជគុណ អុីវ យក់សឺន មានទីកំណើតនៅក្នុងឃុំភ្នំសំពៅ ស្រុកបាណន់ ខេត្ត​បាត់ដំបង ​​បាន​រៀបរាប់​​ពី​ប្រវត្តិ​ល្អាង​ល្ងោន និងល្អាងតែងខ្លួននៅភ្នំសំពៅ គឺជាទីពិឃាដ​មនុស្ស​ដ៏ឃោរឃៅក្នុងសម័យ ប៉ុល ពត ដែលប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់នោះចងចាំមិនភ្លេច​។

​ព្រះតេជគុណ អុីវ យក់សឺន មាន​សង្ឃដីកា​ថា ភ្នំសំពៅមានល្អាងក្រោមភ្នំច្រើនជាងបណ្តាភ្នំផ្សេងៗតែព្រះអង្គមិនចាំថា ល្អាងដ៏ច្រើននោះមានឈ្មោះអ្វីខ្លះនោះទេ គឺចាំបានខ្លះៗ។ អ្វីដែលព្រះអង្គចាំជាងគេ គឺល្អាងល្ខោន និងល្អាងតែងខ្លួន ដែលជាទីពិឃាដ​​ក្នុង​របប ប៉ុល ពត។

ការដឹងបែបនេះខណះនៅ​ចន្លោះពីឆ្នាំ១៩៨៧ ដល់ ឆ្នាំ១៩៨៩ ព្រះអង្គបានដើររកកាប់អុសដុតនៅលើភ្នំរាល់ថ្ងៃ ហើយកាលណោះ​ព្រះអង្គនៅមានអាយុប្រហែល ១១-១២ ឆ្នាំ ហើយក៏មានពលរដ្ឋ​ម្នាក់ឈ្មោះ “លឿន” ជាអ្នកយាមនៅល្អាង បានប្រាប់ព្រះអង្គថា មានល្អាង ២ ជាទីតាំង​វាយ​សម្លាប់មនុស្ស ចាស់ប្រុសស្រី និងក្មេងសម្លាប់បោះទម្លាក់ចូលល្អាង ក្នុងនោះល្អាងមួយសម្រាប់សម្លាប់មនុស្សចាស់បោះចូល ហើយល្អាងជិតគ្នាមួយទៀតសម្រាប់សម្លាប់ក្មេងបោះចូល។

ព្រះអង្គបញ្ជាក់​ថា ជនរងគ្រោះគឺពួកខ្មែរ​ក្រហម​បាន​ដឹក​យកមកពីចម្ងាយ។ ចំណែកអ្នកនៅក្នុងឃុំភ្នំសំពៅមិនដែលយកទៅសម្លាប់នៅក្នុងល្អាងនោះទេ។ សាក្សី​ដែល​ប្រាប់​ព្រះអង្គ​ក៏បានឈឺស្លាប់យូរឆ្នាំដែរហើយ។

លោកបន្តថា នៅក្នុងសម័យ ប៉ុល ពត ល្អាងតែងខ្លួននេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាកន្លែងសម្លាប់មនុស្សដែលមានបន្សល់ទុកនូវទ្រុងសំណាញ់ដែករក្សាទុកនូវឆ្អឹង លលាដ៍ក្បាលជនរងគ្រោះ និងស្លាកស្នាមជាក់ស្តែងមួយចំនួន ជាពិសេសសម្លៀកបំពាក់ជនរងគ្រោះនៅក្នុងរបបនោះផងដែរ។

ចំណែកល្អាងល្ខោនឬហៅថា (ល្អាងក្បាលខ្មោច) គឺជាល្អាងមួយដ៏ធំទូលាយក្នុងចំណោមល្អាងជាច្រើនទៀតនៅភ្នំសំពៅ។ ល្អាងមួយនេះ បានក្លាយជាទីពិឃាដ​មនុស្ស​ដ៏ឃោឃៅក្នុងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ប៉ុល ពត ដោយ​បានសម្លាប់ទាំងមនុស្សចាស់និងក្មេងរាប់សិបនាក់វាយសម្លាប់ទម្លាក់ពីខាងលើមាត់ល្អាងចុះមកខាងក្រោមយ៉ាងព្រៃផ្សៃ។

ព្រះអង្គបន្ត​ថា បច្ចុប្បន្ន មុននឹងចុះទៅកាន់ល្អាងល្ខោន ភ្ញៀវទេសចរនឹងបានឃើញគំនូរមួយផ្ទាំង ស្ថិតនៅខាងឆ្វេងដៃដែលបង្ហាញពីជនរងគ្រោះនាសម័យ ប៉ុល ពត ដែលត្រូវបានវាយទម្លាក់ពីលើមាត់ល្អាង។

បើភ្ញៀវចុះតាមជណ្តើរស៊ីម៉ង់ត៍នៅខាងឆ្វេងដៃមានជ្រលងថ្មកម្ពស់ប្រហែល ១២ ម៉ែត្រ មានរាងដូចជាអណ្តូង ដែលខ្មែរក្រហម បណ្តើរអ្នកទោសទៅផ្ទៃខាងលើល្អាងដោយមានចងក្រពាត់ស្លាបសេកផង ហើយក៏វាយទម្លាក់ចុះមកខាងក្នុងល្អាងតែម្តង។ ហើយនៅផ្នែកខាងស្តាំដៃ ឃើញមានកន្លែងដាក់ ឆ្អឹង លលាដ៍ក្បាល របស់ជនរងគ្រោះ ត្រូវបានសម្លាប់ដោយពួកខ្មែរក្រហម ដែលត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងទូកញ្ចក់មួយ ជាហេតុនាំឱ្យអ្នកស្រុកនិងភ្ញៀវទេសចរនាំគ្នាហៅល្អាងនេះថា( ល្អាងក្បាលខ្មោច) (Killing Cave)។ ក្នុងនោះដើម្បីឧទ្ទិសកុសលជូនជនរងគ្រោះ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ ក៏មានពុទ្ធសាសនិកខ្មែរបានកសាងរូបសំណាកព្រះពុទ្ធចូលបរិនិព្វានមួយអង្គនៅទីនោះផងដែរ។

លោក ហម អរុណ មន្រ្តី​មន្ទីរទេសចរណ៍​ខេត្ត​បាត់ដំបង​បានប្រាប់​ថា “ល្អាងកង្កែប” គឺជាល្អាងមួយទៀត​ស្ថិតនៅខាងឆ្វេងដៃនៃច្រកចូលខាងមុខល្អាងល្ខោន មានជម្រៅប្រមាណ ២៥ ម៉ែត្រ ដែល​ផ្លូវចូលមាន ៣ គន្លាក់ ហើយល្អាងនេះសម្រាប់សម្លាប់កូនក្មេងណាដែលយំតាមឪពុកម្តាយដែលក្រុម ប៉ុល ពត បានបំបែកចេញពីឪពុកម្តាយ ខណះសកម្មភាពសម្លាប់ក្មេងៗទាំងនោះត្រូវបានចាប់បោកសម្លាប់ដូចសត្វកង្កែប រួចបោះកូនក្មេងចូលទៅក្នុងល្អាង ដែលធ្វើឱ្យក្នុងល្អាងសុទ្ធតែជាឆ្អឹងកូនក្មេង ទើបអ្នកស្រុកហៅល្អាងនេះថា ល្អាងកង្កែប ដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

ភ្នំសំពៅ​បច្ចុប្បន្ន បានប្រែមុខមាត់យ៉ាងល្បីល្បាញលើវិស័យទេសចរណ៍នៅលើទឹកដីខេត្តបាត់ដំបង និងបានក្លាយជារមណីដ្ឋាន​ធម្មជាតិ​យ៉ាងទាក់ទាញជា​ពិសេសភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ។ បច្ចុប្បន្ន តំបន់រមនីយដ្ឋានភ្នំសំពៅ ក៏បានយកជាកំណត់ត្រាក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ថា ជាតំបន់គោលដៅទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រសាសនាប្រចាំខេត្តបាត់ដំបង។

តំបន់រមនីយដ្ឋានភ្នំសំពៅ មានទីតាំងស្ថិត​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវជាតិលេខ៥៧ “អតីត ផ្លូវជាតិ​លេខ​១០”ស្ថិត​ក្នុង​​ឃុំភ្នំសំពៅ ស្រុកបាណន់ ខេត្តបាត់ដំបង ភ្នំ​នេះ​មាន​កំពស់​ប្រមាណ​ ១០០ម៉ែត្រ ចំងាយ ១២គីឡូម៉ែ ត្រ​ពី​​ក្រុងបាត់ដំបង។

បើយោងតាមមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្ត ភ្នំសំពៅមានល្អាង​១២​ ក្នុងនោះរួមមាន ១.ល្អាង​ផ្កាស្លា​,២.ល្អាង​គក់ទ្រូង​,៣.ល្អាង​ខ្យល់​, ៤.ល្អាង​តែងខ្លួន​,៥.ល្អាង​ល្ខោន​,៦.ល្អាង​ជ្រៃ​,៧.ល្អាង​ពេជ្រ​,៨.ល្អាង​ខ្វែង​,៩.ល្អាង​ប្រេង​,១០.ល្អាង​ស្ថានីយឬ​ល្អាង​ធំ​,១១.ល្អាង​ក្បាលខ្មោច,១២.ល្អាង​ប្រចៀវ​។ខណះលោក ហម អរុណ អនុប្រធានមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្តបញ្ជាក់ថា ល្អាងដែលភ្ញៀវចូលទៅ លេងបានក្នុងចំណោមល្អាងទាំង១២រួមមាន ល្អាងផ្កាស្លា ល្អាងខ្យល់ ល្អាងគក់ទ្រូង ល្អាងស្ថានី ល្អាងប្រេង និងល្អាងតែងខ្លួន ហៅ”ល្អាងក្បាលខ្មោច”ជាដើម។

បើយោងតាមមន្ទីរវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បះខេត្ត បានកំណត់យកជាចំណាត់ថ្នាក់ល្អាងនៅភ្នំសំពៅ មានរហូតដល់​១៧ ទីតាំង ក្នុងនោះមាន÷១.ល្អាងប្រចៀវ,២.ល្អាងផ្កាស្លា,៣.ល្អាងគក់ទ្រូង,៤.ល្អាងខ្យល់,៥.ល្អាងតែងខ្លួន,៦.ល្អាងល្ខោន,​៧.ល្អាងកង្កែប, ៨.ល្អាងស្ថានីយ៍ ឬល្អាងធំ,៩.ល្អាងសុំខ្ចីចានឆ្នាំង,១០.ល្អាងស្តេចដំរីស,១១.ល្អាងអាសុប ឬល្អាងផ្កាស្លាពិត,១២.ល្អាងពេជ្រ, ១៣.ល្អាងល្អាងបាតរណ្តៅក្តោងសំពៅ,១៤.ល្អាងជ្រៃ,១៥.ល្អាងខ្វែង,១៦.វត្តគីរីរម្យ និងទី១៧ គឺកំពូលភ្នំសំពៅ៕

អត្ថបទ÷សៅ សារិទ្ធ