ចុះ​បញ្ជី​ម៉ាកការពារត្រឹមត្រូវ អាច​ឈាន​ទៅ​លក់​ហ្វ្រេនឆាយ​ (franchise) បន្ត បាន​លុយ​រាប់​លាន​ដុល្លារ

នៅ​ក្នុង​វេទិកា​គយ ​និង​សម្ព័ន្ធ​សមាគម​សហគ្រាស​ធុន​តូច​ និង​មធ្យមកម្ពុជា (FASMEC) មន្រ្តី​ជំនាញ​នៅ​នាយកដ្ឋាន​កម្មសិទ្ធិ​បញ្ញា​នៃ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​បាន​ពន្យល់​ពី​ដំណើរការ​ចុះ​បញ្ជី​ម៉ាក និង​ប្រយោជន៍​ដែល​ទទួល​បាន​ពី​ការ​ចុះ​បញ្ជី​ម៉ាក​ និង​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់​ផ្សេងៗ។

នៅ​ក្នុង​បទ​បង្ហាញ​រយៈពេល​ប្រមាណ ៣០ នាទី មន្រ្តីជំនាញ​បាន​លើកឡើង​ពី​​ចំណុច​គន្លឹះ​សំខាន់ៗ​ចំនួន ៨ ពាក់ព័ន្ធ​ការ​ចុះ​បញ្ជី​ម៉ាក​ ដើម្បី​អ្នកចូលរួមបាន​សិក្សា​ស្វែង​យល់។

ក្នុង​បទ​បង្ហាញ​ដែលមានអ្នកចូលរួមប្រមាណ ៤០០ នាក់ ភាគច្រើនជា​មន្រ្តី​គយ និងម្ចាស់​សហគ្រាស​ផ្សេងៗ​បាន​​លើកពី​ចំណុច​គន្លឹះ​សំខាន់​នៃ​កា​រ​ចុះបញ្ជី​ម៉ាក​មាន​ដូចជា៖

១. ការប្រើប្រាស់ម៉ាក​នៅក្នុងវិស័យ​ពាណិជ្ជកម្ម
២. លក្ខណៈសម្បត្តិរបស់ម៉ាក​ដែលកកើត​ជាម៉ាក​បាន
៣. និយមន័យ​នៃម៉ាក
៤. សិទ្ធិ​របស់ម្ចាស់​ម៉ាក
៥. ការ​ការពារម៉ាក
៦. ការចុះបញ្ជីម៉ាក​តាមប្រព័ន្ធអន្តរជាតិ (ប្រព័ន្ធម៉ាឌ្រីដ)
៧. ក្របខ័ណ្ឌ​ច្បាប់ពាក់ព័ន្ធ
៨. ស្ថាប័ន​អនុវត្តច្បាប់

​លក្ខណៈសម្បត្តិ និងនិយមន័យនៃម៉ាក

​មន្រ្តី​ជំនាញ​បាន​បញ្ជាក់ថា ដើម្បី​អាច​បង្កើត ឬ​ដើរតួ​ជា​ម៉ាក​បាន ត្រូវតែបំពេញ​លក្ខខណ្ឌ​សំខាន់ៗ​ដូចជា៖

-មើល​ឃើញ​នឹង​ភ្នែក៖ ច្បាប់​នៅក្នុង​ប្រទេសកម្ពុជា​បច្ចុប្បន្ន តម្រូវ​ឱ្យ​ម៉ាក​នោះ​អាច​មើល​ឃើញ​នឹង​ភ្នែក​បាន (ចំណែក​ឯ​ម៉ាក​ជា​សំឡេង ឬ​ម៉ាក​ជា​ក្លិន មិន​ទាន់​មានចែង​ក្នុងច្បាប់​បច្ចុប្បន្ននៅឡើយទេ ប៉ុន្តែ​អាច​នឹង​មាន​នៅពេល​អនាគត)។
-ភាពញែកដាច់​ពីគ្នា៖ ម៉ាក​ត្រូវតែមាន​លក្ខណៈខុសប្លែក​ពីគេ មិន​ជាន់គ្នា ឬស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែល​នាំ​ឱ្យ​មាន​ការភាន់ច្រឡំ​ជាមួយម៉ាកដទៃ។
-មិនមាន​វិវាទ​នឹងគ្នា៖ មិនមាន​ការឈ្លោះប្រកែក ឬជម្លោះរវាងក្រុមហ៊ុន និងក្រុមហ៊ុន ឬភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​។

ទម្រង់ផ្សេងៗនៃម៉ាក៖

ម៉ាកអាចមានទម្រង់ជា អក្សរ, ពាក្យ, លេខ, រូបភាព (Logo/Device), ពណ៌, ពាក្យស្លោក, ទម្រង់ 3D (ដូចជា​ទម្រង់​ដប ឬប្រអប់), និងហត្ថលេខា។

នីតិវិធីនៃការចុះបញ្ជី និងការការពារម៉ាក

​-រយៈពេលចុះបញ្ជី៖ ជាទូទៅ ការចុះបញ្ជីម៉ាក​ប្រើពេលប្រហែលពី ៥ ទៅ ៧ ខែ អាចទៅដាក់ពាក្យផ្ទាល់នៅក្រសួង ឬ​តាម​ប្រព័ន្ធអនឡាញ (Online)។
-រយៈពេលការពារ៖ ម៉ាក​ដែល​បាន​ចុះបញ្ជី​រួច ទទួល​បាន​ការ​ការពារ​រយៈពេល ១០ ឆ្នាំ គិត​ចាប់​ពីថ្ងៃ​ដាក់​ពាក្យ​ស្នើ​សុំ។
-ការបន្តសុពលភាព (Renewal)៖ ម្ចាស់ម៉ាកមានរយៈពេលអនុគ្រោះ ៦ ខែ ក្នុងការដាក់​ពាក្យ​បន្ត​សុពលភាព ប្រសិន​បើហួស​កំណត់។
-កាតព្វកិច្ច​រយៈពេល ៥ ឆ្នាំ៖ ក្នុង​ចន្លោះ​ពេល ៥ ឆ្នាំ​ក្រោយការចុះបញ្ជី ម្ចាស់ម៉ាក​ត្រូវមក​បំពេញ​សេចក្តីប្រកាស​ប្រើប្រាស់ ឬមិនប្រើប្រាស់ម៉ាក (Affidavit of Use or Non-Use) ដើម្បីរក្សា​ម៉ាកនោះ​កុំ​ឱ្យ​លុប​ចេញ​ពី​បញ្ជី។
-ការប្តឹងជំទាស់៖ ក្រោយការផ្សព្វផ្សាយក្នុងព្រឹត្តិបត្រផ្លូវការ (Official Gazette) ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​មាន​សិទ្ធិ​ប្តឹង​ជំទាស់​ក្នុង​រយៈពេល ៩០ ថ្ងៃ។

​មន្រ្តី​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​បាន​ពន្យល់​ថា ការ​ចុះ​បញ្ជីម៉ាក​បែងចែក​ជា​ពីរ​ចំណុច​ធំៗ គឺ​ម៉ាក​ក្នុង​ស្រុក និង​ម៉ាក​ក្រៅ​ស្រុក។

សម្រាប់​ការ​ចុះ​បញ្ជី​ម៉ាក​ក្នុង​ស្រុក សម្រាប់​រូបវន្តបុគ្គល​ត្រូវ​ការតែ​អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ (ថតចម្លង) ប៉ុណ្ណោះ​។ ដោយ​ឡែក​សម្រាប់​នីតិបុគ្គល ត្រូវការ​ឯកសារ​ក្រុមហ៊ុន​និង​លិខិត​បញ្ជាក់​ពី​នាយកដ្ឋាន​ចុះបញ្ជី​ពាណិជ្ជកម្ម​នៃ​ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។

សម្រាប់​ការ​ដាក់ពាក្យ​ ម្ចាស់ម៉ាកអាចមកដាក់ពាក្យផ្ទាល់នៅនាយកដ្ឋានកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ឬ​អាច​ជួល​ភ្នាក់​ងារ​តំណាង​ឱ្យជួយរៀបចំ​ដាក់ពាក្យជំនួស​បាន ប្រសិន​បើមិន​ចង់រវល់ ឬ​មិនច្បាស់​លាស់​ពី​ការ​ងារ​នេះ។

​

ពាក់ព័ន្ធ​ការ​ចុះ​បញ្ជី​ម៉ាក​ក្រៅ​ស្រុក​វិញ ម្ចាស់​ម៉ាក​មានជម្រើស ២។ ជម្រើសទី១ អាច​ ដាក់​ពាក្យ​មក​នាយកដ្ឋាន​កម្មសិទ្ធិបញ្ញា​នៃ​ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម​ផ្ទាល់ តាមរយៈ​ភ្នាក់ងារ​តំណាង​ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម និង​ត្រូវមានលិខិតប្រគល់សិទ្ធិ (POA) ទើបអាចដាក់ពាក្យបាន។

​ជម្រើស​ទី២ ដាក់​ពាក្យ​តាម​រយៈអង្គការ WIPO (World Intellectual Property Organization) ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ប្រទេសស្វីស តាម​ប្រព័ន្ធម៉ាឌ្រីត (Madrid System) ដែលជាប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីអន្តរជាតិ។

លោក​លើក​ឧទាហរណ៍​ដំណើរការ​ដូច្នេះ​ថា ប្រសិន​បើ​ជា​ម៉ាក​បារាំង ចង់​ការពារ​នៅ​ប្រទេស​​កម្ពុជា​ម្ចាស់ម៉ាក​មិនបាច់មកដាក់ពាក្យផ្ទាល់នៅប្រទេសកម្ពុជា​នោះទេ គឺត្រូវឆ្លង​កាត់​ប្រទេស​ដើម​កំណើត​មុនគេ (Office of Origin) ដើម្បីចេញជាការ​ចុះបញ្ជីមូលដ្ឋាន (Basic Registration) រួច​ទើប​ឆ្លង​ទៅ WIPO ហើយ WIPO នឹងប​ញ្ជូនឯកសារបន្តមកប្រទេស​ដែល​ម្ចាស់​ម៉ាក​ចង់​ការពារ​នោះ។

ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធក្នុងការដោះស្រាយវិវាទ

​ប្រសិន​បើមាន​វិវាទ ឬការរំលោភបំពានលើម៉ាកសញ្ញា ភាគីពាក់ព័ន្ធអាចស្វែងរកកិច្ចអន្តរាគមន៍ពី៖

​-នាយកដ្ឋានកម្មសិទ្ធិបញ្ញា នៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម (ជួយសម្រុះសម្រួល)
-អគ្គនាយកដ្ឋានការពារអ្នកប្រើប្រាស់ កិច្ចការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ (ក.ប.ប.)
-អគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា (ពាក់ព័ន្ធនឹងការនាំចូល)
-នគរបាលប្រឆាំងបទល្មើសសេដ្ឋកិច្ច
-មជ្ឈមណ្ឌលជាតិផ្នែកសម្រុះសម្រួលដោះស្រាយវិវាទ (ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ)
-​ប្រព័ន្ធតុលាការ (ជាដំណោះស្រាយចុងក្រោយបង្អស់)

​​សិទ្ធិរបស់ម្ចាស់​ម៉ាក​ក្រោយ​ចុះបញ្ជីរួចរាល់ ម្ចាស់​ម៉ាក​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​ដូចជា៖

​-សិទ្ធិ​ផ្តាច់មុខ​ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់​ម៉ាក
-សិទ្ធិក្នុងការផ្តល់​អាជ្ញាប័ណ្ណ (Licensing) លក់ ឬផ្ទេរកម្មសិទ្ធិទៅឱ្យភាគីដទៃ (ដូចជា​ការធ្វើ​ហ្វ្រេនឆាយ Franchise)។
-សិទ្ធិក្នុង​ការចាត់​វិធានការ​ប្រឆាំង​នឹងអ្នករំលោភ​បំពាន​ម៉ាក ឬ​អ្នកក្លែងបន្លំ​ម៉ាក​សញ្ញា​របស់​ខ្លួន
​-សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​រារាំង​ការនាំចូល​ទំនិញ​ដែល​ពាក់ម៉ាក​ក្លែងបន្លំ (ដែល​ក្នុង​នោះ​អគ្គនាយកដ្ឋាន​គយ និង​រដ្ឋាករ​ដើរ​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់)
​-សិទ្ធិ​ប្រគល់​សិទ្ធិ​ដាច់មុខ (ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​នាំចូល​ស្របគ្នា Parallel Import)
-ទទួល​បានការ​ចុះ​បញ្ជីមូលដ្ឋាន​ដើម្បី​យក​វិញ្ញាបនបត្រ (Certificate) ទៅ​ដាក់​ពាក្យ​ការពារ​ម៉ាក​សញ្ញា​របស់​ខ្លួន​នៅ​បរទេស​បន្ត​ទៀត ​តាម​រយៈប្រព័ន្ធ WIPO

​

ដើម្បី​អាច​ការពារ​ម៉ាក​បាន មន្រ្តី​ជំនាញ​ក្រសួង​​ពាណិជ្ជកម្ម​បាន​ណែនាំ​ ជំហាន​ដំបូង​បំផុត​គឺ​ត្រូវតែ​ចុះ​បញ្ជី ដើម្បី​ទទួល​បាន​វិញ្ញាបនបត្រ (Certificate) ឬ​ទុតិយតា (Certified Copy)។

បច្ចុប្បន្ន ការ​ផ្តល់​ឯកសារ​គឺធ្វើ​ឡើង​តាម​ប្រព័ន្ធ​អនឡាញ​ដែល​ងាយស្រួល​ខ្លាំង។ បន្ទាប់​ពី​ចុះ​បញ្ជី​ហើយ ម្ចាស់​ម៉ាក​ត្រូវ​មាន​កាតព្វកិច្ច​ថែទាំ និង​គាំពារ​ម៉ាក​របស់​ខ្លួន​តាម​រយៈ៖

​-ការ​ប្រើប្រាស់​ផ្ទាល់៖ ម្ចាស់​ម៉ាក​ផលិត និង​ប្រើប្រាស់​ដោយខ្លួនឯង
-ការ​ប្រើប្រាស់​មិន​ផ្ទាល់៖ ការ​ធ្វើ​អាជ្ញាប័ណ្ណ (License) លក់​សិទ្ធិ ឬ​ការ​ធ្វើ​ហ្វ្រេនឆាយ (Franchise) ឱ្យ​អ្នក​ដទៃ​ធ្វើ​បន្ត
-ការប្រើប្រាស់​ជា​សាធារណៈ៖ ដើម្បី​ឱ្យ​ម៉ាក​នៅតែ​មានតម្លៃ
-ត្រូវ​ប្រើប្រាស់​ឱ្យ​ដូច​ការ​ចុះបញ្ជី៖ ប្រសិន​បើ​ចុះ​បញ្ជី​ម៉ាក​ទម្រង់​បែប​ណា (ឧទាហរណ៍៖ ABC) គឺ​ត្រូវ​ប្រើ​បែប​នោះ។ ប្រសិន​បើ​ទៅ​បន្ថែម​អក្សរ ឬ​រូបភាព​ផ្សេង​ខុស​ពី​វិញ្ញាបនបត្រ វា​អាច​ទៅ​ជាន់​នឹង​ម៉ាក​របស់​អ្នកដទៃ​បង្ក​ជាវិវាទ​ និងមិនអាចជួយ​គាំពារម៉ាក​ដែល​បានចុះបញ្ជី​នោះ​ឡើយ។
-ការប្រើប្រាស់​ពិតប្រាកដ៖ ដូចជា​ការ​ធ្វើតេស្ត​ទីផ្សារ ឬការលក់ដូរពិតប្រាកដ។
-ការប្រើប្រាស់​ឱ្យ​បាន​ត្រឹមត្រូវ៖ ត្រូវផ្សព្វផ្សាយ​ឱ្យអតិថិជន​ហៅម៉ាក​សញ្ញានោះជា “គុណនាម” មិនមែន​ជា “នាម” ឡើយ។

ត្រង់​ចំណុច​នេះ​មន្រ្តី​ជំនាញ​ពន្យល់​ថា ប្រសិនបើ​បណ្តោយ​ឱ្យ​ហៅម៉ាក​នោះ​ជា​ឈ្មោះ​ផលិតផល​ទូទៅ ម៉ាក​នោះ​នឹង​បាត់បង់​ការ​ការពារ (ឧទាហរណ៍៖ ការ​ហៅ​សំដៅ​លើ កាហ្វេ​គីរី, ផ្សារ​ឡាក់គី, កាហ្វេ​ស្ដាបាក់ ជាដើម)។

​

បន្ថែម​ពី​នេះ មន្រ្តី​ជំនាញ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម​ក៏​បាន​ពន្យល់​ពី​ការ​អនុវត្ត​សិទ្ធិ​នៅ​ពេល​មាន​វិវាទប្រសិន​បើ​មានការ​លួច​ចម្លង ឬ​ធ្វើម៉ាក​ស្រដៀង​ ដែល​នាំ​ឱ្យមាន​ការ​ភាន់ច្រឡំ ម្ចាស់​ម៉ាក​ត្រូវ​ចាត់​វិធានការ​ដែល​មាន៖

​-ការ​ឃ្លាំមើល​ជាប្រចាំ៖ ត្រូវ​តាមដាន​មើល​លើ​ទីផ្សារ។
-លិខិត​ព្រមាន៖ ក្នុង​នាម​ជា​ម្ចាស់​ម៉ាក​ស្រប​ច្បាប់ អាច​ធ្វើ​លិខិត​ប្រាប់​ទៅ​អ្នក​រំលោភ​បំពាន​ឱ្យ​បញ្ឈប់​សកម្មភាព។
-វិធានការ​រដ្ឋបាល៖ ដាក់ពាក្យ​បណ្តឹង​ទៅស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ ដើម្បី​ដោះស្រាយ​ក្រៅប្រព័ន្ធតុលាការ។
-ប្រព័ន្ធ​តុលាការ៖ ជា​ជម្រើស​ចុងក្រោយ​បង្អស់ ប្រសិនបើ​ការដោះស្រាយ​តាម​ផ្លូវរដ្ឋបាល ឬការ​សម្រប​សម្រួលមិនទទួលបានលទ្ធផល។

​នៅ​ពេលមានវិវាទ​ម៉ាក​សញ្ញា​កើតឡើង ម្ចាស់​ម៉ាក​អាច​ស្វែងរក​ជំនួយ​ពី​ស្ថាប័ន​មាន​សមត្ថកិច្ច​ក្នុង​នោះ​មាន៖​

-នាយកដ្ឋាន​កម្ម​សិទ្ធិបញ្ញា នៃ​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម៖ ជួយ​ដោះស្រាយ​តាម​លក្ខណៈ​សម្រុះសម្រួល។
-គណៈកម្មាធិការ​ប្រកួតប្រជែង​កម្ពុជា (គ.ប.ក.)៖ ស្ថិត​ក្រោម​ក្រសួង​ពាណិជ្ជកម្ម។
-អគ្គនាយកដ្ឋាន​គយ និង​រដ្ឋាករ​កម្ពុជា៖ ដើរ​តួនាទី​គន្លឹះ​ក្នុង​ការ​ឃាត់​ទំនិញ​នាំចូល​ដែល​រំលោភ​សិទ្ធិ​ដាច់​មុខ។
-នគរបាល​ប្រឆាំងបទល្មើស​សេដ្ឋកិច្ច៖ ចាត់វិធានការ​បង្ក្រាបទំនិញក្លែងបន្លំ។
-មជ្ឈមណ្ឌលជាតិ​ផ្នែកអាជ្ញាកណ្តាល​ពាណិជ្ជកម្ម (NCAC)៖ សម្រាប់​ដោះស្រាយ​សម្រុះសម្រួល​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ។
-សាលាដំបូង/តុលាការ៖ ជាស្ថាប័នចុងក្រោយបង្អស់ ក្នុងករណីមិនអាចសម្រុះសម្រួលគ្នាបាន។

បន្ថែម​ពីនេះ មន្រ្តី​ជំនាញ​ក៏​លើក​ពន្យល់​ពីច្បាប់ និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តពាក់ព័ន្ធការចុះបញ្ជី និងគាំពារម៉ាក ត្រូវអនុលោមតាម៖

​-ច្បាប់ស្តីពីម៉ាក នាមករណ៍ និងអំពើនៃការប្រកួតប្រជែងមិនស្មោះត្រង់
-អនុក្រឹត្យស្តីពីការអនុវត្តច្បាប់ម៉ាក
-ប្រកាសស្តីពីនីតិវិធីនៃការដាក់ពាក្យម៉ាកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ
​-ប្រកាសអន្តរក្រសួង (រវាងក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម និងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ) ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​កម្រៃ​សេវាសាធារណៈ
-ប្រកាសស្តីពីការដាក់ពាក្យតាមប្រព័ន្ធអន្តរជាតិ (ប្រព័ន្ធម៉ាឌ្រីត)