អាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់ ត្រូវរ៉ូវគ្នា តែអ៊ីស្រាអែលនៅរឹងទទឹង៖ តើសន្តិភាពមជ្ឈិមបូព៌ាអាចទៅរួចទេ?

កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ កំពុងតែប្រឈមមុខនឹងឧបសគ្គដ៏ធំមួយ បន្ទាប់ពីប្រទេសអ៊ីស្រាអែល បានបង្ហាញជំហររឹងរូស ដោយបដិសេធមិនព្រមដកកងទ័ពរបស់ខ្លួនចេញពីទឹកដីលីបង់។ ការវិវត្តន៍ចុងក្រោយនេះ បានធ្វើឱ្យមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងថា អ៊ីស្រាអែលអាចនឹងក្លាយជា «អ្នកបំផ្លាញ» ដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងការទូត ដែលសម្របសម្រួលដោយប្រទេសប៉ាគីស្ថាន និងកាតា។

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន Al Jazeera សហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់បានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌការងារមួយ (MOU) កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមរយៈពេលជាង ១៥សប្តាហ៍។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះ គ្រោងនឹងត្រូវចុះហត្ថលេខាជាផ្លូវការនៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស។ ខ្លឹមសារសំខាន់នៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ រួមមាន ការឈប់បាញ់គ្នានៅគ្រប់រណសិរ្សទាំងអស់ ការបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz ឡើងវិញ និងការដកការបិទផ្លូវទឹកពីសំណាក់កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក។

យ៉ាងណាមិញ អ៊ីស្រាអែលដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏ជិតស្និទ្ធរបស់អាមេរិក និងជាអ្នករួមចំណែកបង្កើតសង្គ្រាមនេះឡើង បែរជាមិនត្រូវបានដាក់បញ្ចូលឱ្យទៅជាភាគីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះឡើយ។ យោងតាមរបាយការណ៍ពីវិទ្យុជាតិអាមេរិក NPR នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក Benjamin Netanyahu បានសម្តែងការមិនពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះការពិតដែលថាកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ មិនមានគម្រោងច្បាស់លាស់ ក្នុងការកម្ទេចសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ ដែលលោកចាត់ទុកថាជាបេសកកម្មស្មើ​ជីវិតរបស់លោកនោះទេ។

អ្វីដែលជាចំណុចក្តៅបំផុតនៅពេលនេះ គឺបញ្ហានៅក្នុងប្រទេសលីបង់។ ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ បានប្រកាសយ៉ាងច្បាស់ថា ខ្លួននឹងមិនចាត់ទុកថា សង្គ្រាមបានបញ្ចប់ឡើយ ប្រសិនបើអ៊ីស្រាអែលមិនដកទ័ពចេញ។ យោងតាមសម្តីរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអ៊ីរ៉ង់ លោក Abbas Araghchi ដែលត្រូវបានដកស្រង់ដោយសារព័ត៌មាន The Guardian បានបញ្ជាក់ថា៖ «បើគ្មានការដកកងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែលចេញពីទឹកដី ដែលពួកគេបានកាន់កាប់ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមនេះទេ សង្គ្រាមមិនទាន់ចប់ជាស្ថាពរនោះឡើយ»។

ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល លោក Israel Katz បានប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងរក្សាកងទ័ព នៅក្នុងប្រទេសលីបង់បន្តទៀត ដើម្បីកម្ទេចក្រុមហេសបូឡា ដែល​ជា​ដៃជើង​របស់​អ៊ីរ៉ង់។ ជំហរមិនចុះសម្រុងគ្នានេះ អាចបង្កផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានជាច្រើនដល់កិច្ចព្រមព្រៀងអាមេរិក-អ៊ីរ៉ង់ ដូចជា៖

• ការបដិសេធអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងពីសំណាក់អ៊ីរ៉ង់៖ ប្រសិនបើអ៊ីស្រាអែលនៅតែបន្តវាយប្រហារលីបង់ ក្រុមហេសបូឡា និងអ៊ីរ៉ង់ អាចនឹងប្រើប្រាស់បញ្ហានេះជាលេស ដើម្បីមិនព្រមបើកច្រកសមុទ្រ Hormuz ឬបន្តការវាយប្រហារតបតវិញ ដែលធ្វើឱ្យកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពរលាយដូចអំបិលត្រូវទឹក។
• ភាពប្រេះឆារវាងអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល៖ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានរិះគន់លោក Netanyahu ចំៗនៅចំពោះមុខថ្នាក់ដឹកនាំ G7 ថាត្រូវតែមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ជាងនេះនៅក្នុងប្រទេសលីបង់ និងបានហៅការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់អ៊ីស្រាអែលនៅទីក្រុងបេរូតថាជាទង្វើ «ដ៏សាហាវឃោរឃៅ»។ ការចចេសរបស់អ៊ីស្រាអែល កំពុងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងជាមួយវ៉ាស៊ីនតោន មានភាពតានតឹងខ្លាំង។
• សម្ពាធនយោបាយផ្ទៃក្នុងអ៊ីស្រាអែល៖ ប្រជាជន និងអ្នកនយោបាយអ៊ីស្រាអែលជាច្រើន កំពុងខឹងសម្បារនឹងលោក Netanyahu ដោយចោទប្រកាន់លោកថាបានបណ្តោយឱ្យអាមេរិកផាត់អ៊ីស្រាអែលចេញពីកិច្ចចរចា និងធ្វើឱ្យអ៊ីរ៉ង់ទទួលបានផលចំណេញរាប់ពាន់លានដុល្លារពីការលើកលែងទណ្ឌកម្ម។

ជារួម ទោះបីជាសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ចង់បញ្ចប់សង្គ្រាម និងស្តារសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកឡើងវិញយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែដរាបណា «ភ្លើងសង្គ្រាម» រវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមប្រូកស៊ី (Proxy) របស់អ៊ីរ៉ង់នៅលីបង់ និងហ្គាហ្សាមិនទាន់រលត់ ហើយអ៊ីស្រាអែលនៅតែរឹងរូសមិនព្រមដកទ័ព កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពដែលគ្រោងចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃសុក្រខាងមុខនេះ អាចនឹងក្លាយជាគ្រាន់តែជាក្រដាសមួយសន្លឹក ដែលមិនអាចធានាសន្តិភាពពិតប្រាកដបានឡើយ៕

អត្ថបទ៖ ឈាង