ហេតុអ្វីបានជា អាមេរិក តែងតែគាំទ្រអ៊ីស្រាអែល ក្នុងការវាយប្រហារលីបង់?

នៅក្នុងភូមិសាស្ត្រនយោបាយមជ្ឈិមបូព៌ា ទំនាក់ទំនងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល គឺជាសម្ព័ន្ធភាពយោធា និងនយោបាយដ៏រឹងមាំបំផុតមួយ ក្នុងពិភពលោក។ ពេលដែលកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បើកការវាយប្រហារតាមអាកាស ឬប្រតិបត្តិការជើងគោក ចូលទៅក្នុងទឹកដីលីបង់ សហរដ្ឋអាមេរិកតែងតែចេញមុខការពារ និងផ្តល់ជំនួយយោធាដល់អ៊ីស្រាអែលជានិច្ច។ សំណួរដ៏ធំមួយដែលមនុស្សជាច្រើនចង់ដឹងគឺ៖ តើមានមូលហេតុអ្វីខ្លះ នៅពីក្រោយការគាំទ្រមិនចេះរង្គោះរង្គើនេះ?

ផ្អែកលើការវិភាគពីប្រភពព័ត៌មានអន្តរជាតិល្បីៗ និងព្រឹត្តិការណ៍ចុងក្រោយបង្អស់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ នេះ មានកត្តាគន្លឹះចំនួន ៤ ដែលធ្វើឱ្យទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឈរនៅពីក្រោយទីក្រុងទែលអាវីវ (Tel Aviv) ជានិច្ច៖

១. ការកម្ចាត់ឥទ្ធិពលរបស់ «ក្រុមហេសបូឡា» និងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់

មូលហេតុចម្បងបំផុត ដែលអាមេរិកគាំទ្រអ៊ីស្រាអែល គឺដោយសារតែសត្រូវរួម នោះគឺក្រុមប្រដាប់អាវុធ «ហេសបូឡា» (Hezbollah) នៅលីបង់ ដែលជាក្រុមមូស្លីមនិកាយស៊ីអ៊ីត គាំទ្រដោយប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាត់ទុកក្រុមហេសបូឡាជា «អង្គការភេរវកម្ម»។

យោងតាមរបាយការណ៍វិភាគពីមជ្ឈមណ្ឌលអារ៉ាប់នៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន Arab Center Washington DC ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន មើលឃើញការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលលើលីបង់ ថាជាឱកាសមួយ ដើម្បីកាត់បន្ថយ ឬកម្ទេចសមត្ថភាពយោធារបស់ក្រុមហេសបូឡា ក៏ដូចជាកាត់ផ្តាច់ឥទ្ធិពលរបស់អ៊ីរ៉ង់ មិនឱ្យពង្រីកខ្លួនកាន់តែខ្លាំងនៅក្បែរព្រំដែនអ៊ីស្រាអែល។

២. គោលនយោបាយ «សេរីភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាព» របស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ

នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ចុងក្រោយក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ ជំហររបស់អាមេរិកកាន់តែច្បាស់ក្រឡែត។ តាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មាន CNN (ដកស្រង់ដោយ Iran International) ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានបញ្ជាក់ប្រាប់នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល លោក បេនចាមីន ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ (Benjamin Netanyahu) ក្នុងកិច្ចសន្ទនាតាមទូរស័ព្ទថា អាមេរិកគាំទ្រពេញទំហឹងចំពោះ «សេរីភាពក្នុងការធ្វើសកម្មភាពយោធា» (Freedom of Action) របស់អ៊ីស្រាអែល ក្នុងការការពារខ្លួនប្រឆាំងនឹងការគំរាមកំហែងគ្រប់ទម្រង់ រួមទាំងការវាយប្រហារនៅលីបង់ផងដែរ។

ទោះបីជាមានការចរចាសន្តិភាព ឬកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់គ្នារវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ក៏ដោយ ក៏ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន នៅតែបំបែកសំណុំរឿងសង្រ្គាមលីបង់ចេញជាដាច់ដោយឡែក ដោយអនុញ្ញាតឱ្យអ៊ីស្រាអែលបន្តវាយប្រហារ ដរាបណាមានការគំរាមកំហែងពីហេសបូឡា។

៣. ច្បាប់ការពារខ្លួន និងសន្តិសុខជាតិរបស់អ៊ីស្រាអែល

អាមេរិក តែងតែប្រើប្រាស់លេស​ថា អ៊ីស្រាអែលមានសិទ្ធិពេញលេញ ក្នុងការការពារខ្លួនស្របច្បាប់។ ចាប់តាំងពីសង្រ្គាមទ្រង់ទ្រាយធំបានផ្ទុះឡើង កាលពីដើមខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៦ ក្រុមហេសបូឡាបានបាញ់រ៉ុក្កែត និងដ្រូនរាប់ពាន់គ្រឿងចូលទៅក្នុងទឹកដីអ៊ីស្រាអែល។

យោងតាមទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានបារាំង AFP ចុះផ្សាយបន្ត​ដោយ The Guardian ការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលទៅលើភាគខាងត្បូង និងភាគខាងកើតនៃប្រទេសលីបង់ ត្រូវបានអាមេរិកយល់ស្របថា ជាយុទ្ធសាស្ត្របំផ្លាញជម្រក និងឃ្លាំងអាវុធរបស់ក្រុមហេសបូឡា ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងជើងអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះសម្បែងវិញដោយសុវត្ថិភាព។

៤. ផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ចយោធារួមគ្នា

ក្រៅពីហេតុផលសន្តិសុខ អ៊ីស្រាអែល គឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏ស្មោះត្រង់បំផុត និងជា «មូលដ្ឋានទ័ពដ៏​ចាំបាច់» របស់អាមេរិកនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ អ៊ីស្រាអែលជួយការពារផលប្រយោជន៍អាមេរិក ក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្លូវនាវាចរណ៍ពាណិជ្ជកម្ម និងថាមពលដ៏សំខាន់។ ជាថ្នូរមកវិញ អាមេរិកផ្តល់ជំនួយយោធារាប់ពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលថវិកាទាំងនោះក៏ត្រូវបានយកទៅទិញអាវុធ និងបច្ចេកវិទ្យាយោធាពីក្រុមហ៊ុនអាមេរិកវិញផងដែរ បង្កើតបានជាវដ្តផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងយោធាដ៏ស្អិតរមួត។

សរុប​មក ការដែលអាមេរិកតែងតែគាំទ្រអ៊ីស្រាអែល ក្នុងការវាយប្រហារលើលីបង់ មិនមែនជារឿងចៃដន្យឡើយ ប៉ុន្តែវាជាយុទ្ធសាស្ត្រភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏ស៊ីជម្រៅ ក្នុងការកម្ចាត់ក្រុមហេសបូឡា និងឥទ្ធិពលអ៊ីរ៉ង់។ ទោះជាយ៉ាងណា យុទ្ធសាស្ត្រនេះ កំពុងរងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ដោយសារតែវាបានបង្កឱ្យមានវិបត្តិមនុស្សធម៌យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមានប្រជាជនលីបង់ជាង ១ លាននាក់ត្រូវជម្លៀសខ្លួន និងបាត់បង់ជីវិតជាច្រើននាក់៕

អត្ថបទ៖ ឈាង