លោក សុខ រ៉ាដែន៖ កម្ពុជា​​អាច​មាន​សមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់ត្រី៤​ប្រភេទ ដោយមិន​បាច់​នាំ​ចូលពីក្រៅ​​

វិស័យវារីវប្បកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជាបានស្គាល់ការរីកចម្រើនយ៉ាងច្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៨មក វារីវប្បករកម្ពុជាមានការយល់ដឹងកាន់តែច្រើនអំពីបច្ចេកទេសចិញ្ចឹមត្រី និងបានចែករំលែកបទពិសោធន៍គ្នាទៅវិញទៅមកអំពីការចិញ្ចឹមត្រី ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជាត្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចាំបាច់ និងការគាំទ្រជាច្រើនបន្ថែមទៀត ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ជាអតិបរមា ដែលអាចផ្ដត់ផ្គង់តម្រូវការក្នុងស្រុកគ្រប់គ្រាន់ និងអាចឈានទៅដល់ការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។ ដូច្នេះ ដើម្បីយល់ដឹងកាន់តែលំអិតអំពីវឌ្ឍនភាព នៃវិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា កម្ពុជាថ្មីបានធ្វើបទសម្ភាសន៍ពិសេសមួយជាមួយ លោក សុខ រ៉ាដែន ប្រធានសមាគមវារីវប្បករកម្ពុជា ដូចខាងក្រោមនេះ៖

កម្ពុជាថ្មី៖ តើលោ​​ក​មាន​ការ​កត់​សំគាល់​យ៉ាង​ណា ​ចំពោះ​វិស័យ​វារីវប្បកម្ម​នៅកម្ពុជានា​​រយៈពេលប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ?

លោក សុខ រ៉ាដែន៖ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ តាំងពីឆ្នាំ២០១៨មក យើងមើលឃើញពីការរីកចម្រើនយ៉ាងច្រើនគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចំពោះ វិស័យវារីវប្បកម្មនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ វារីវប្បកររបស់យើងមានការយល់ដឹងច្រើនជាងមុនទាំងចំណេះវិជ្ជា និងបទពិសោធន៍ចិញ្ចឹមត្រី ហើយពួកគេបានដកស្រង់បទពិសោធន៍ និងរៀនពីគ្នាទៅវិញទៅមកចំពោះបច្ចេកទេសចិញ្ចឹមត្រី ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ជាអតិបរមា។

កម្ពុជាថ្មី៖ តើក្នុង​មួយឆ្នាំៗ ​ការ​ចិញ្ចឹម​ត្រី​ក្នុងស្រុក​​អាច​ផ្គត់​ផ្គង់តម្រូវការទីផ្សារ​គ្រប់គ្រាន់ដែរទេ?

លោក សុខ រ៉ាដែន៖ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ យើងមានសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការទីផ្សារក្នុងស្រុកគ្រប់គ្រាន់ចំពោះ ប្រភេទត្រីមួយចំនួនដូចជាត្រីប្រា ត្រីអណ្ដែង ត្រីពោរ ត្រីឆ្តោរ ត្រីឡាបយ៉ា និងត្រីក្រាញ់។ ប៉ុន្តែយើងនៅមិនទាន់មានសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការក្នុងស្រុកគ្រប់គ្រាន់ទាំងស្រុងនៅឡើយទេ ចំពោះប្រភេទត្រីផ្សេងៗទៀត។

កម្ពុជាថ្មី​៖ តំបន់ណាខ្លះ​មាន​ចិញ្ចឹម​​ត្រីច្រើន​ជាង​គេ​?​​ ប្រភេទ​ត្រីអ្វី​ខ្លះ​? ជួប​ប្រទះ​បញ្ហា​ប្រឈម​​អ្វីខ្លះ ហើយដោះស្រាយ​បញ្ហា​​ដោយ​វិធីណា?

លោក សុខ រ៉ាដែន៖ តំបន់ដែល​ចិញ្ចឹម​​ត្រីច្រើន​ជាង​គេមាននៅក្នុងខេត្តកណ្ដាល ពោធិ៍សាត់ កំពង់ធំ ព្រៃវែង សៀមរាប កំពង់ចាម និងតាកែវជាដើម ហើយវារីវប្បករយើងភាគច្រើនចិញ្ចឹមត្រីប្រា ត្រីអណ្ដែង ត្រីពោរ និងត្រីឆ្តោរ ដោយសារប្រភេទត្រីទាំងនេះមានការធន់ទៅនឹងធម្មជាតិ ងាយចិញ្ចឹម និងមិនមានហានិភ័យខ្ពស់។ ចំពោះការចិញ្ចឹមត្រីទាំងនេះ យើងជួបបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួនដូចជា បញ្ហាបំរែបំរួលអាកាសធាតុ រដូវប្រាំងរយៈពេលវែង ដែលធ្វើឱ្យទឹកឆាប់រីកស្ងួត និងការជំពាក់បំណុលធនាគារ ដោយសារការលក់ត្រីមិនចេញ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ យើងក៏មានការជួយគាំទ្រពីសំណាក់ក្រសួងកសិកម្ម និងរដ្ឋបាលជលផល ដែលបានអំពាវនាវដល់ប្រជាពលរដ្ឋមកគាំទ្រផលិតផលជលផលក្នុងស្រុកចំពោះត្រីប្រា ត្រីអណ្ដែង ត្រីពោរ និងត្រីឆ្តោរ ដែលយើងផលិតបានចំនួនជាង២ម៉ឺនតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ លើសពីនេះ អាជ្ញាធរយើងបានកម្រិតការនាំចូលត្រីមួយចំនួនដែលយើងផលិតបានច្រើន ពីព្រោះប្រសិនបើមិនកម្រិតការនាំចូលត្រីទាំងនោះទេ វានឹងសម្លាប់វារីវប្បករក្នុងស្រុក ហើយរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងកសិកម្មរបស់យើងបានយល់ច្បាស់អំពីបញ្ហានេះ។

កម្ពុជាថ្មី៖ លោក​អាច​ប៉ាន់​ប្រមាណ​បាន​ទេ ការនាំ​ចូល​​ត្រី​មក​កម្ពុជាគិត​ជាទឹក​​ប្រាក់​ប៉ុន្មាន​លាន​ដុល្លារ? តើគុណ​ភាពត្រី និងតម្លៃ​ធៀប​នឹង​ត្រី​ក្នុងស្រុក ខុសគ្នាដូចម្ដេចខ្លះ​?

លោក សុខ រ៉ាដែន៖ ដោយសារតែសមាគមយើងទើបតែបង្កើតឡើងជាង៦ខែ យើងមិនទាន់បានសិក្សា និងចងក្រងទិន្ន័យឱ្យបានច្បាស់លាស់អំពីចំនួនទឹកប្រាក់នៃការនាំចូលត្រីនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណា យើងនឹងព្យាយាមធ្វើការងារជាមួយរដ្ឋបាលជលផល និងក្រសួងកសិកម្ម ដើម្បីប្រមូលទិន្ន័យនៃការនាំចូលត្រីពីខាងក្រៅ ប៉ុន្តែខ្ញុំអាចប៉ាន់ស្មានបានថា ការនាំចូលត្រីមានទំហំដល់ទៅរាប់រយលានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។

ទាក់ទងនឹងតម្លៃវិញ យើងមានតម្លៃថ្លៃដើមផលិតខ្ពស់ ដោយសារតែយើងពុំទាន់មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីគាំទ្រវិស័យនេះ ដោយយើងមានតែប្រឡាយទឹក តែពុំមានទឹកគ្រប់គ្រាន់។ ម្យ៉ាងទៀត តម្លៃអគ្គីសនីយើងនៅថ្លៃជាងគេនៅឡើយ ហើយយើងមានការនាំចូលច្រើនដូចជា ពូជកូនត្រី ចំណីត្រី​ និងថ្នាំសង្កូវជាដើម ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតរបស់យើងខ្ពស់ជាងគេ។

អំពីគុណភាព ត្រីដែលចិញ្ចឹមក្នុងស្រុកមានគុណភាពល្អ ដោយសារយើងចិញ្ចឹមក្នុងទ្រង់ទ្រាយតូចល្មមជាមួយនឹងបច្ចេកទេសចិញ្ចឹមត្រឹមត្រូវ ចំណែកត្រីដែលនាំចូលវិញ យើងមិនអាចកំណត់ប្រភពឱ្យបានច្បាស់លាស់នោះទេ ពីព្រោះពេលខ្លះគេអាចប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប្យូទិចច្រើនជ្រុល និងសារធាតុគីមីផ្សេងៗទៀត ដែលអាចបង្ករផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់សុខភាពអ្នកបរិភោគ។

កម្ពុជាថ្មី៖ តើត្រីធម្មជាតិផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការទីផ្សារក្នុងស្រុកគ្រប់គ្រាន់ដែរឫទេ?

លោកសុខ រ៉ាដែន៖ ត្រីធម្មជាតិគឺជាត្រីដែលរស់នៅក្នុងបឹង អូរ ត្រពាំង ឫស្រែជាដើម ដែលមិនត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយសារធាតុគីមីពីរោងចក្រ ឫសារធាតុគីមីដែលកសិករប្រើប្រាស់នៅក្នុងស្រែ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នយើងឃើញថាបឹង អូរ ត្រពាំង ឫស្រែមួយចំនួន បានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារធាតុគីមីពីរោងចក្រ ឫពីកសិករដែលបានប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីបាញ់ចូលក្នុងស្រែ។ ដូច្នេះ ត្រីដែលរស់នៅក្នុងបឹង អូរ ត្រពាំង ឫស្រែទាំងនោះមិនមែនជាត្រីធម្មជាតិ១០០ភាគរយទេ។ ប៉ុន្តែ​ត្រីដែលចិញ្ចឹមត្រឹមត្រូវតាមស្ដង់ដារបច្ចេកទេសថ្មី មានទឹកល្អ និងចំណីល្អ វាមានសុវត្ថិភាពជាង និងល្អជាង។ បច្ចុប្បន្ន ត្រីធម្មជាតិមិនអាចផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការទីផ្សារគ្រប់ទេ ដូច្នេះតម្រូវការទីផ្សារត្រូវជំនួសដោយត្រីចិញ្ចឹម។

កម្ពុជាថ្មី៖ ដើម្បីឈាន​ទៅ​​ផ្គត់​ផ្គង់​ត្រី​ក្នុងស្រុក​​​ឱ្យ​បានជាអតិបរិមា តើវិស័យ​វារីវប្បកម្ម​នៅកម្ពុជា​ ចាំ​បាច់​ត្រូវកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និង​​ការ​គាំទ្រ​អ្វីបន្ថែម​​ទៀត?

លោក សុខ រ៉ាដែន៖ ដើម្បីឈាន​ទៅ​​ផ្គត់​ផ្គង់​ត្រី​ក្នុងស្រុក​​​ឱ្យ​បានជាអតិបរិមា វិស័យ​វារីវប្បកម្ម​នៅកម្ពុជា​ចាំ​បាច់​ត្រូវកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដូចជា ការសាងសង់អាងទឹកធំៗទុកប្រើប្រាស់ ដែលយើងអាចយកទឹក មកប្រើប្រាស់បានតាមរយៈការទប់ទឹកទន្លេរសាប ពីព្រោះទឹកជាកត្តាសំខាន់បំផុតក្នុងការចិញ្ចឹមត្រី។ លើសពីនេះ យើងសូមឱ្យមានការបន្ធូបន្ថយ​លើតម្លៃអគ្គីសនី​ និងការគាំទ្រចំពោះការផលិតចំណីត្រីក្នុងស្រុកឱ្យបានច្រើន ហើយម្យ៉ាងទៀតសូមឱ្យការយកពន្ធលើការនាំចូលចំណីត្រីមានកម្រិតទាប ដោយសារការនាំចូលចំណីត្រីធ្វើឱ្យវារីវប្បករយើងចំណាយថ្លៃដើមខ្ពស់។ ចុងក្រោយ នៅពេលយើងមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធល្អ និងគ្រប់គ្រាន់ តម្លៃអគ្គីសនី និងចំណីត្រីទាប យើងមិនត្រឹមតែអាចផលិតត្រីបានច្រើនជាអតិបរមានោះទេ យើងថែមទាំងអាចនាំត្រីចេញទៅលក់លើទីផ្សារអន្តរជាតិទៀតផង។

អត្ថបទ៖ វ៉ាត វិន