ព្រះថោង នាងនាគ! រឿងព្រេងនៃការកកើតទឹកដី និងដើមកំណើតប្រពៃណីមង្គលការខ្មែរ

នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរឿងព្រេងបុរាណខ្មែរ ដែលត្រូវបាននិទានបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ មានរឿងរ៉ាវដ៏ល្បីល្បាញមួយពាក់ព័ន្ធនឹង ព្រះថោង និង នាងនាគ ដែលទាក់ទងនឹងការកកើតទឹកដីខ្មែរដំូង និងជាដើមកំណើតនៃប្រពៃណីមង្គលការខ្មែរ ដែលនៅតែបន្តរហូតដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន។

យោងតាមសៀវភៅ «ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ» ដែលចងក្រងដោយ រស់ ចន្ត្រាបុត្រ បានរៀបរាប់ថា ព្រះថោង ជាបុត្រទី៤ របស់ស្ដេចមួយព្រះអង្គនៅ នគរឥន្ទព័ទ្ធ។ ថ្ងៃមួយ ព្រះមហាក្សត្របានចាត់តាំងបុត្រ ៤អង្គក្នុងចំណោម ៥អង្គ ឱ្យទៅគ្រប់គ្រងតំបន់ផ្សេងៗគ្នា ដោយព្រះថោងត្រូវទទួលបន្ទុកគ្រប់គ្រងទឹកដីនៅទិសខាងត្បូង ខណៈបុត្រពៅគង់នៅជាមួយព្រះបិតានៅក្នុងបរមរាជវាំង។

ក្រោយមក ក្នុងរាំងមានពិធីទទួលភ្ញៀវរាជការក្រោមវត្តមានបុត្រាពៅ ជាហេតុធ្វើឱ្យ ព្រះថោងយល់ខុសថា ព្រះរាជបិតាបានផ្ទេររាជ្យសម្បត្តិឱ្យប្អូន ក៏កើតក្តីអាក់អន់ចិត្ត និងលែងចូលរួមពិធីនៅក្នុងរាជវាំងតែម្តង។ តែក្រោយមក ទោះព្រះអង្គបានយល់ពីកំហុស ក៏ព្រះមហាក្សត្របានសម្រេចបំបរបង់និរទេស ព្រះថោង ចេញពីនគរ។

បន្ទាប់ពីត្រូវនិរទេស ព្រះថោងបាននាំមន្ត្រីពលរេហ៍ និងប្រជារាស្ត្រជាច្រើនចាកចេញពីនគរ ធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ព្រៃភ្នំ និងទឹកដីជាច្រើនរហូតមកដល់តំបន់ជិតភ្នំដងរែក ហើយបានសំចតនៅកន្លែងមួយដែលក្រោយមកត្រូវបានគេស្គាល់ថា “គោកធ្លក”។ នៅទីនោះ ព្រះអង្គបានបង្កើតនគរថ្មីមួយដែលមានឈ្មោះថា “នគរគោកធ្លក” និងរៀបចំការគ្រប់គ្រងសង្គម កសិកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីអភិវឌ្ឍទឹកដីឱ្យក្លាយជាសហគមន៍រស់នៅរបស់ប្រជាជនជាច្រើន។

វេលាថ្ងៃមួយ ព្រះថោងបាននាំពលរេហ៍ចេញទៅកម្សាន្តតាមឆ្នេរខ្សាច់ រហូតដល់ទួលដំបូកមួយនៅគោកធ្លក។ ព្រោះតែហេវហត់ ព្រះអង្គបានសម្រាកក្រោមដើមធ្លកមួយ លុះពេលភ្ញាក់ឡើងវិញ ក៏ឃើញទឹកឡើងលិចព័ទ្ធជុំវិញទួលនោះទៅហើយ ជាហេតុធ្វើឱ្យព្រះអង្គមិនអាចត្រឡប់ទៅវាំងបាន ត្រូវគង់ចាំរហូតទឹកស្រកវិញ ខណៈគ្រានោះហើយ ជាវាសនាដែលគូគាប់បានជួបគ្នា។

ក្នុងរាត្រីដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ ព្រះនាងធារាវត្ដី បុត្រីស្ដេចនាគ បាននាំបរិវារចេញមកកម្សាន្តលេងនៅលើកោះគោកធ្លក។ ចៃដន្យព្រះថោងបានឃើញព្រះនាង ហើយទ្រង់ទាំងពីរក៏បានសាសងសម្តីគ្នា រហូតកើតមានសេចក្ដីស្នេហាស្មោះស្ម័គ្រនឹងគ្នា។

តាមការសន្យាក្នុង​រវាង ​៧ថ្ងៃ​ ព្រះថោង បានរៀបចំជំនូន និងអណ្ដាប់អណ្ដាការគ្រប់​បែប​យ៉ាង​មក​រង់ចាំ​នៅ​ត្រង់​ទីកន្លែង​ ដដែល។ ឯស្ដេចនាគ និងអគ្គមហេសី ​ក៏មានក្តីពេញចិត្ដ​​ទទួល​ព្រះថោង​ជា​កូនប្រសា​ ​ហើយ​បាន​រៀបចំ​អភិសេក​កូនស្រី​កូនប្រុស​ជា​គូ​ស្វាមីភរិយា​ និងបានប្រើអំណាចបឺតទឹកសមុទ្រចេញ ដើម្បីបង្កើតដីស្ងួតធំទូលាយ ជាចំណងដៃដល់កូនប្រុសកូនស្រី។ ព្រះថោង និងនាងនាគត្រូវបានអភិសេកនៅថ្ងៃ១១កើត ខែពិសាខ ព.ស.២៧៧ ត្រូវនឹងឆ្នាំ២៦៧ មុនគ្រិស្តសករាជ ហើយព្រះថោងក៏បានឡើងគ្រងរាជ្យលើនគរគោកធ្លក ដោយមាន ព្រះនាងធារាវត្ដី ជាព្រះអគ្គមហេសី។

ក្រោយពិធីអភិសេក ពេលជូនដំណើរឪពុកម្តាយក្មេកត្រឡប់ទៅស្ថាននាគ ព្រះថោង បានចាប់តោងស្បៃនាងនាគ និងដើរតាម ខណៈនេះហើយ ជាដើមកំណើតនៃពិធីកូនកំលោះតោងស្បៃកូនក្រមុំ ដែលបន្តរហូតសព្វថ្ងៃ។

គួរជម្រាបថា រឿងព្រេង ព្រះថោង នាងនាគ មិនត្រឹមតែជានិទានតំណាលតគ្នាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីជំនឿ វប្បធម៌ និងអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ ដែលបានបន្តបន្សល់ទុកជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយ៕