តើលិខិតឆ្លងដែនកម្ពុជា មានប៉ុន្មានប្រភេទ? ហើយខុសគ្នាត្រង់ណា?  

តាមច្បាប់អន្តរជាតិ មនុស្សគ្រប់រូបដែលចង់ធ្វើដំណើរឆ្លងដែនពីប្រទេសមួយទៅកាន់ប្រទេសមួយ បើទោះបីជាក្នុងរូបភាព ណាក៏ដោយ គឺអ្នកទាំងនោះ ត្រូវតែមានលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តមួយចំនួនសម្រាប់សម្គាល់អត្តសញ្ញាណ ក៏ដូចជា ដើម្បីអាចមានសិទ្ធិឆ្លងដែនបានដោយស្របច្បាប់ទៅក្រៅប្រទេស។ នៅក្នុងនោះ លិខិតឆ្លងដែន គឺជាឯកសារគតិយុត្តអន្តរជាតិមួយសម្រាប់បញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណបុគ្គលនៅពេលធ្វើដំណើរឆ្លងដែនទៅកាន់ប្រទេសមួយ។ សម្រាប់នៅកម្ពុជា លិខិត​ឆ្លងដែននេះ គឺត្រូវបានបែងចែកជា ៣ប្រភេទ គឺ ១.លិខិតឆ្លងដែនការទូត ២.លិខិតឆ្លងដែនផ្លូវការសម្រាប់មន្ត្រីរាជការ និង៣.លិខិតឆ្លងដែនធម្មតា។

កាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០២០ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន បានស្នើសុំឲ្យរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីកំណត់ការផ្ដល់ជូន និងការប្រើប្រាស់លិខិតឆ្លងដែនការទូតដល់ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់ និងមន្ត្រីការទូតរបស់កម្ពុជា។ លិខិតឆ្លងដែនការទូត គឺសម្រាប់ថ្វាយ និងផ្ដល់ជូនដល់ស្ថាប័នព្រះមហា​ក្សត្រ ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ស្ថាប័នព្រឹទ្ធសភា រដ្ឋសភា រាជរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នតុលាការ មន្ត្រីការទូត ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់នៃកងយោ ធពលខេមរភូមិន្ទ អគ្គស្នងការដ្ឋាននគរបាល និងមន្ត្រីសង្ឃដែលមានងារជាសម្ដេច រួមទាំងមន្ត្រីរាជការកម្ពុជាទៅតាមលំដាប់នៃឋានន្តរស័ក្តិ និងមុខតំណែងមួយចំនួនទៀតផងដែរ។

សុពលភាពនៃលិខិតឆ្លងដែនការទូតមានរយៈពេលមិនលើសពី ៥ឆ្នាំឡើយ ហើយមិនអាចបន្តសុពលភាពបានទេ។ មន្ត្រីការទូតដែលចប់បេសកកម្មការងារ មន្ត្រីអស់ឋានៈ ឬមុខតំណែង មន្ត្រីចូលនិវត្តន៍ មន្ត្រីដែលមានពិរុទ្ធហើយត្រូវបានព្យួរក្របខណ្ឌ និងមន្ត្រីឈប់សម្រាកយូរគ្មានបៀវត្សចាប់ពី ៦ខែឡើង គឺមិនមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់លិខិតឆ្លដែនការទូតនេះទៀតទេ។

ចំពោះប្រភេទលិខិតឆ្លងដែនផ្លូវការ គឺសម្រាប់ផ្ដល់ជូនតែមន្ត្រីរាជការកម្ពុជា ដែលត្រូវចេញទៅបំពេញបេសកកម្មការងារផ្លូវការនៅក្រៅប្រទេសប៉ុណ្ណោះ។ មន្ត្រីទាំងនោះ រួមមានជាអាទិ៍ សមាជិក គ.ជ.ប ទីប្រឹក្សា ឬ ជំនួយការ ដែលមានឋានៈស្មើប្រធាននាយកដ្ឋានឡើង មន្ត្រីរាជការចាប់ពីមុខតំណែងអនុប្រធានការិយាល័យឡើង ខណៈមន្ត្រីយោធា និងនគរបាលជាតិ គឺចាប់ពីឋានន្តរស័ក្តិវរសេនីយ៍ត្រីឡើង និងចៅក្រម ព្រះរាជអាជ្ញា ព្រះរាជអាជ្ញារងនៃស្ថាប័នតុលាការ ជាដើម។ សុពលភាពនៃលិខិតឆ្លងដែនផ្លូវការសម្រាប់មន្ត្រីរាជការនេះ មានរយៈពេលមិនលើសពី ៥ឆ្នាំឡើយ ហើយមិនអាចបន្តសុពលភាពបានទេ។ ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិអន្តរជាតិ គឺជាអ្នកទទួលខុសត្រូវក្នុងការចេញ ឬដកហូត ឬ បដិសេធ លើលិខិតឆ្លងដែនការទូត និងលិខិតឆ្លងដែនផ្លូវការសម្រាប់មន្ត្រីរាជការ។

ដោយឡែក លិខិតឆ្លងដែនធម្មតាកម្ពុជា ជាឯកសារបញ្ជាក់ថា ជនដែលកាន់លិខិតឆ្លងដែននោះ ជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ដែលមានសិទ្ធិសុំទិដ្ឋាការឆ្លងដែនបាន និងជាឯកសារច្បាប់តែមួយគត់ដែលអនុញ្ញាតឲ្យពលរដ្ឋកម្ពុជា អាចប្រើប្រាស់សម្រាប់ធ្វើដំណើរឆ្លងដែនទៅក្រៅប្រទេស។  ក្រសួងមហាផ្ទៃ ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវក្នុងការចេញលិខិតឆ្លងដែនធម្មតាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទូទៅ ដែលមាននាយកដ្ឋានលិខិតឆ្លងដែននៃអគ្គនាយកដ្ឋានអត្តសញ្ញាណកម្ម ជាសេនាធិការលើការងារនេះ៕

ដោយ ៖ ធឿន វ៉ាន់សុង