ឧបករណ៍ក្រួសបំបែក តាមខ្ពង់រាបនៃទន្លេមេគង្គ៖ ដើមកំណើតនៃយុគថ្មបំបែកចាស់

វប្បធម៌ក្រួស ជាវប្បធម៌ចាស់ជាងគេបំផុតក្នុងបុរេប្រវត្តិសាស្រ្តដែលមានអាយុកាលជាងបីលានឆ្នាំមកឯណោះ ហើយបានរីកសាយពីទ្វីបអាហ្វ្រិក ទៅទ្វីបអាស៊ី និងទ្វីបអឺរ៉ុប។

សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា បានបង្ហាញថា ក្រួសស្ថិតនៅតាមមាត់ស្ទឹង ឬបាតស្ទឹង ជាឧបករណ៍ជំនាន់ដើមដែលមនុស្សក្នុងយុគសម័យបុរេប្រវត្តិបានដំបំបែកឱ្យមានមុខមុតមួយ ឬច្រើនដើម្បីប្រើប្រាស់ជំនួសកាំបិតនាពេលបច្ចុប្បន្នសម្រាប់ កាត់ កោស ចិត ជាដើម។

ដោយឡែកនៅស្រុកខ្មែរឯណេះវិញ មានភូគ្គព្ភវិទូ (ធរណីវិទូ) បារាំងម្នាក់ឈ្មោះ អេដម៉ុង ស៉ូរាំង បានរកឃើញឧបករណ៍ក្រួសនៅក្នុងល្បាក់ដីល្បាប់ចាស់ៗនៃទន្លេធំ នាខេត្តស្ទឹងត្រែង និងខេត្តក្រចេះ ដែលមានដុំថ្មគ្រើមរទុះៗពណ៌ខ្មៅស្រអាប់ហៅថា ថ្មពពុះសំរឹទ្ធ និងបានពណ៌នាលម្អិតជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៦៣។ ថ្មពពុះសំរឹទ្ធ ជា សិលារាវដែលរលាយក្នុងដីដោយកម្តៅរាប់ពាន់អង្សា ហើយខ្ទាតចេញមកលើអាកាសកម្ពស់ច្រើនគីឡូម៉ែត្រជាតំណក់តូច ធំ រាងមូល ឬទ្រវែង នៅពេលមានដុំអាចម៍ផ្កាយបុកទង្គិចលើផែនដី នៃបណ្តាប្រទេសនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

នៅបស្ចឹមប្រទេសអំឡុងសតវត្សរ៍ទី២០ គេដាក់ឈ្មោះថ្មប្រភេទនេះតាមភាសាក្រិចបុរាណថា ”តិកទីត” ដែលពាក្យ ”តិកតូស” មានន័យថា រលាយ។ ដោយសារថ្មនេះហើយទើបអ្នកស្រាវជ្រាវយល់ថា ល្បាក់ដីល្បាប់ទាំងនេះមានអាយុកាលជាងប្រាំបីសែនឆ្នាំ៕