បទវិចារណកថា ៖ ពលកម្មកែប្រែ និងការកសាងជាតិ «ឧត្តមប្រយោជន៍នៃរបត់ថ្មី ក្នុងប្រព័ន្ធពន្ធនាគារកម្ពុជា»

លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា នៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា មើលឃើញថា ការសម្រេចចិត្តនាពេលថ្មីៗនេះ របស់អគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធនាគារនៃក្រសួងមហាផ្ទៃ ក្នុងការបញ្ជូនទណ្ឌិតជាយុវជនពាក់ព័ន្ធករណីក្មេងទំនើង ចំនួន ៧៩០នាក់ ទៅកាន់តំបន់ព្រំដែន ដើម្បីចូលរួមក្នុងសកម្មភាពអភិវឌ្ឍន៍ និងពលកម្មកែប្រែ គឺជាជំហានប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដ៏មានសារៈសំខាន់។
របត់ថ្មីនេះ មិនត្រឹមតែជាយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងផ្ទៃក្នុងរបស់រដ្ឋបាលពន្ធនាគារប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការបើកទំព័រថ្មីមួយនៃការផ្តល់ឱកាស ធម្មានុរូបភាព និងការរួមចំណែកដ៏សំខាន់របស់ពលរដ្ឋដែលធ្លាប់មានកំហុស មកកាន់មាតុភូមិវិញ។

ដើម្បីយល់ច្បាស់ពីតម្លៃពិតប្រាកដនៃទស្សនទាននេះ លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង ក៏បានលើកឡើងនូវកត្តាមួយចំនួន ដើម្បីអាចពិនិត្យទៅលើទិដ្ឋភាពគតិយុត្ត សង្គម និងសិទ្ធិមនុស្ស ដូចតទៅ៖

១. ធម្មានុរូបភាព ភាពចាំបាច់ និងភាពសមហេតុផល
រាល់ការគ្រប់គ្រងសង្គម តែងទាមទារនូវតុល្យភាពរវាងការអនុវត្តច្បាប់ និងការដោះស្រាយបញ្ហាចម្រុះ។ បញ្ហាចង្អៀតណែនក្នុងពន្ធនាគារ គឺជាប្រធានបទដ៏ស្រួចស្រាល់មួយ។ ដូច្នេះការបង្វែរកម្លាំងទណ្ឌិតដែលជិតផុតកំណត់សាលក្រម ឬមានលក្ខខណ្ឌកែប្រែល្អឱ្យទៅបំពេញការងារអភិវឌ្ឍន៍នៅតំបន់ព្រំដែន គឺជាដំណោះស្រាយមួយប្រកបដោយភាពឆ្លាតវៃ និងសមហេតុផលបំផុត។ វាមិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយសម្ពាធនៅក្នុងមណ្ឌលអប់រំកែប្រែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបានបំប្លែង «ការឃុំឃាំងអសកម្ម» ឱ្យទៅជា «កម្លាំងចលករសកម្ម» ក្នុងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការការពារបូរណភាពទឹកដី តាមរយៈការអភិវឌ្ឍចម្រុះ។

២. អនុលោមភាពតាមច្បាប់ជាតិ និងគោលការណ៍សិទ្ធិមនុស្ស
សេរីភាពខាងរាងកាយ អាចត្រូវបានកម្រិតដោយអំណាចតុលាការ ប៉ុន្តែសេចក្តីថ្លៃថ្នូរជាមនុស្ស និងសិទ្ធិក្នុងការទទួលបានការអប់រំកែប្រែ មិនត្រូវត្រូវបានបំភ្លេចឡើយ។ យោងតាមច្បាប់ស្តីពីពន្ធនាគារ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា គោលបំណងចម្បងនៃទណ្ឌកម្ម គឺការធ្វើសមាហរណកម្មទណ្ឌិតឡើងវិញទៅក្នុងសង្គម។

ដូចនេះ ការបញ្ជូនទណ្ឌិតវ័យក្មេងទាំងនេះ ទៅបំពេញការងារនៅតំបន់ព្រំដែន គឺអនុលោមទៅតាមស្តង់ដារសិទ្ធិមនុស្ស និងច្បាប់ជាតិ តាមរយៈ៖
• ការទទួលបានបរិយាកាសបើកទូលាយ ៖ ការផ្លាស់ប្តូរពីបន្ទប់ឃុំឃាំងដ៏ចង្អៀត មកកាន់លំហអាកាសធម្មជាតិ ដែលជួយដល់សុខភាពផ្លូវកាយនិងផ្លូវចិត្ត។
• ការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញពិតប្រាកដ ៖ ជំនាញកសិកម្ម យន្តការ និងការសាងសង់(ចាក់គម្របលេណដ្ឋាន) គឺជាទុនជីវិតដ៏រឹងមាំសម្រាប់ពួកគេនៅថ្ងៃអនាគត។
• ការរក្សាសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ៖ ពលកម្មនេះមិនមែនជាការធ្វើទារុណកម្មទេ ប៉ុន្តែជាពលកម្មដែលមានតម្លៃ តម្លាភាព និងត្រូវបានការពារដោយគោលការណ៍ច្បាប់ច្បាស់លាស់។

៣. ភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានឹងបទដ្ឋានអន្តរជាតិ និងបទពិសោធក្នុងតំបន់
តាមទិដ្ឋភាពច្បាប់អន្តរជាតិ «វិធានអប្បបរមាស្ដង់ដាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់ការអនុវត្តចំពោះទណ្ឌិត» (Nelson Mandela Rules) បានអនុញ្ញាត និងលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការរៀបចំកម្មវិធីពលកម្មដែលមានប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនឱ្យទណ្ឌិតវិលត្រឡប់ទៅរកសហគមន៍វិញ។

ជាក់ស្តែង នៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន គំរូនៃការបង្កើត «ពន្ធនាគារបើកទូលាយ» (Open Prison) ឬ «មណ្ឌលកសិឧស្សាហកម្មសម្រាប់ទណ្ឌិត» ត្រូវបានអនុវត្តដោយជោគជ័យជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ ដូចជា៖
• ប្រទេសថៃ ៖ មានគម្រោងភ្នំរ៉េប (Khao Phrik) ដែលបំប្លែងទណ្ឌិតឱ្យទៅជាអ្នកជំនាញកសិកម្ម និងទេសចរណ៍។
• ប្រទេសម៉ាទ្បេស៊ី និង សិង្ហបុរី ៖ ក៏មានកម្មវិធីស្រដៀងគ្នា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យទណ្ឌិតបំពេញការងារខាងក្រៅ ក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃទោសទណ្ឌ ដើម្បីកសាងទំនុកចិត្តសង្គម។

បើតាមទស្សនៈរួម ការបង្វែរដានពីជនរងទណ្ឌកម្ម មកជា «កម្លាំងស្ថាបនាព្រំដែន» គឺជាសិល្បៈនៃការអប់រំកែប្រែដ៏មានតម្លៃបំផុត។

បើតាមសេចក្តីសន្និដ្ឋានរបស់ លោកបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង សេចក្តីសម្រេចចិត្តនេះ មិនមែនជាការដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែមនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា «លិខិតបញ្ជាក់នៃការទុកចិត្ត» ដែលរដ្ឋបាលពន្ធនាគារនិងសង្គមជាតិ បានប្រគល់ជូនទៅដល់ ទណ្ឌិតទាំងជិតទាំង ៧៩០នាក់នោះ។ នេះជាឱកាសមាសដែលពួកគេអាចបង្ហាញថា ស្នាមប្រឡាក់ពីអតីតកាល មិនអាចមករារាំងពួកគេក្នុងការក្លាយជា «វីរជនកសាងព្រំដែន» នៅថ្ងៃនេះឡើយ។

អាស្រ័យហេតុនេះ លោកបណ្ឌិតយល់ថា យើងគួររួមគ្នាអបអរសាទរ និងផ្តល់កម្លាំងចិត្តដល់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ព្រមទាំងទណ្ឌិតវ័យក្មេងទាំងអស់ ដែលកំពុងបំពេញបេសកកម្មនេះ។ ឯញើសឈាម និងកម្លាំងកាយចិត្តដែលពួកគេបានបង្ហូរនៅលើទឹកដីព្រំដែន នឹងក្លាយជាគ្រឹះដ៏រឹងមាំសម្រាប់ការពារជាតិផង និងជាស្ពានមាសនាំពួកគេត្រឡប់មកជួបជុំគ្រួសារវិញ ដោយភាពហ្មត់ចត់ កិត្តិយស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរជាពលរដ្ឋពេញលេញ៕