​កម្ពុជា​ គួរ​ប្រើប្រាស់​ធនធានមនុស្ស​ប្រកបដោយ​ប្រសិទ្ធភាព

ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសមួយ​ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលកំពុងអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងឆាប់រហ័ស បានជួបប្រទះនឹងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងរយៈពេលពីរជាង​ទសវត្សរ៍​កន្លងមកនេះ។ ដោយមានការជំរុញភាគច្រើនពីផលិតកម្មកាត់ដេរ ទេសចរណ៍ សំណង់ និងកសិកម្ម ឥឡូវនេះ ប្រទេសកម្ពុជា កំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហានៃការផ្លាស់ប្តូរធនធានមនុស្ស​របស់ខ្លួន ដើម្បីគាំទ្រដល់កំណើនប្រកបដោយចីរភាពនិងបរិយាបន្នភាព។

យោងតាមធនាគារពិភពលោក (ឆ្នាំ២០២៣) ជិត ៦០% នៃចំនួនប្រជាជនកម្ពុជាមានអាយុក្រោម៣០ឆ្នាំ តួលេខនេះគឺជា «សក្ដានុពលខាងប្រជាសាស្ត្រ» ដែលអាចជាក្បាលម៉ាស៊ីនដ៏សំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ដើម្បីប្រើប្រាស់សក្តានុពលនេះឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព កម្ពុជា ត្រូវតែធ្វើកំណែទម្រង់ការអប់រំ ដោយបន្កើនការវិនិយោគលើការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ ការពង្រឹងអភិបាលកិច្ចស្ថាប័ន និងការតម្រឹមយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍កម្លាំងពលកម្មរបស់ខ្លួនឱ្យស្របនឹងតម្រូវការទីផ្សារការងារទាំងក្នុងប្រទេស ទាំងក្រៅប្រទេស។

បញ្ហាប្រឈមមុខនឹងធនធានមនុស្សរបស់កម្ពុជា

១.ជំនាញមិនស៊ីគ្នា

បញ្ហា​សំខាន់​បំផុត​មួយ​របស់​កម្ពុជា គឺ​ការ​គ្មាន​ទំនាក់ទំនង​ជិតស្និទរវាង​វិស័យ​អប់រំ និង​តម្រូវការ​ទីផ្សារ​ការងារ។ និស្សិតដែលបាន​បញ្ចប់ការសិក្សាជាច្រើនខ្វះជំនាញអនុវត្តន៍​ជាក់ស្តែង ដែលជាតម្រូវការរបស់និយោជកក្នុងវិស័យដែលមានកំណើនខ្ពស់ ដូចជា វិស័យបច្ចេកវិទ្យា ការថែទាំសុខភាព និងឧស្សាហកម្មបៃតង (ADB, 2021)។ ការសង្កត់ធ្ងន់នៅក្នុងការអប់រំសាធារណៈនៅតែផ្តោតលើការទន្ទេញចាំមាត់ខាងទ្រឹស្ដីជាជាងការគិតហ្មតចត់ ការដោះស្រាយបញ្ហា ឬអក្ខរកម្មឌីជីថល។

២.ការគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ

ការសិក្សាស្រាវជ្រាវមួយបានរកឃើញថា ប្រហែល ៩០% នៃកម្មករកម្ពុជាធ្វើប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យក្រៅផ្លូវការ ដោយមានកម្រិតលទ្ធភាពទាបក្នុងការទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាល ការការពារខាងសង្គម ឬការចល័តការងារ (ILO, 2022)។ កត្តានេះរារាំងដល់ផលិតភាពនិងបន្តធ្វើឱ្យមានវដ្តនៃភាពក្រីក្រ ជាពិសេស ក្នុងចំណោមប្រជាជននិងស្ត្រីជនបទ។

៣.ការវិនិយោគលើធនធានមនុស្សនៅមានកម្រិត

កម្ពុជាចំណាយតិចជាង២% នៃ GDP របស់ខ្លួនលើវិស័យអប់រំ ដែលតួលេខនេះគឺជាអត្រាទាបបំផុតមួយនៅក្នុងចំណោមប្រទេសអាស៊ាន (UNESCO, ២០២២)។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមិនគ្រប់គ្រាន់ គ្រូបង្រៀនមានប្រាក់ខែតិចមិនឆ្លើយតបនឹងជីវិភាព និងការមិនទទួលបានការអប់រំនិងការ​បណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសនិងវិជ្ជាជីវៈគ្រប់គ្រាន់ប្រកបដោយគុណភាព រារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សរបស់កម្ពុជា។

យុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្សឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព

១.កំណែទម្រង់ការអប់រំនិងការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ

កម្ពុជា ចាំបាច់ត្រូវកែទម្រង់ប្រព័ន្ធអប់រំរបស់ខ្លួនដើម្បីសង្កត់ធ្ងន់លើការរៀនផ្អែកលើសមត្ថភាព។ ការធ្វើសមាហរណកម្មជំនាញឌីជីថល សហគ្រិនភាព និងការអប់រំវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា(STEM) ចាប់ពីកម្រិតមធ្យមសិក្សាតទៅ នឹងរៀបចំសិស្សឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើងសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចទំនើប។ លើសពីនេះទៀត  ការបណ្ដុះបណ្ដាលនិងការអប់រំបច្ចេលទេសនិងវិជ្ជាជីវៈ (TVET) ត្រូវតែត្រូវបានពង្រីកនិងធ្វើទំនើបកម្មតាមរយៈការសហការជាមួយដៃគូសាធារណៈនិងឯកជន ដើម្បីតម្រឹមកម្មវិធីសិក្សាជាមួយនឹងតម្រូវការទីផ្សារការងារ (ធនាគារពិភពលោក ឆ្នាំ២០២៣)។ ដើម្បីសម្រេចបំណងនេះត្រូវបង្កើតក្រុមប្រឹក្សាជំនាញជាតិ ដែលរួមមានអ្នកដឹកនាំក្នុងឧស្សាហកម្មន សិប្បកម្ម វិស័យឯកជនដើម្បីសហការបង្កើតកម្មវិធីសិក្សានិងកម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាល TVETឱ្យស៊ីចង្វាក់គ្នា។

២.ការលើកកម្ពស់ការរៀនសូត្រពេញមួយជីវិតនិងការបង្កើនជំនាញ

រាជរដ្ឋាភិបាលគួរតែលើកកម្ពស់ការអប់រំមនុស្សពេញវ័យនិងការសិក្សាពេញមួយជីវិត តាមរយៈមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាសហគមន៍និងវេទិកាអនឡាញ។ នៅពេលដែលស្វ័យប្រវត្តិ-កម្ម និង AI វិវត្តន៍ ការបង្រៀនជំនាញថ្មីៗដល់កម្លាំងពលកម្មដែលមានស្រាប់ ក្លាយជាកត្តាចាំបាច់សម្រាប់ភាពធន់របស់កម្លាំងពលកម្មទាំងនោះ។ដើម្បីសម្រេចបំណងនេះ ចូរចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការអក្ខរកម្មឌីជីថលជាតិ និងការ​ឧបត្ថម្ភធនដល់​កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលតាមអ៊ីនធឺណិតសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម និងកម្មករដែលមានចំណូលទាប។

៣.ការលើកកម្ពស់ប្រព័ន្ធព័ត៌មានទីផ្សារការងារ

កម្ពុជាគួរតែវិនិយោគក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធព័ត៌មានទីផ្សារការងារដ៏រឹងមាំ ដើម្បីតាមដាននិន្នាការការងារ ទិន្នន័យប្រាក់ឈ្នួល និងកង្វះជំនាញ។ កត្តានេះ នឹងជួយអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ អ្នកអប់រំ និងអ្នកស្វែងរកការងារ ធ្វើការសម្រេចចិត្តដែលផ្អែកលើទិន្នន័យទាំងនោះ​។ ដើម្បីសម្រេចបំណងនេះ ចូរសហការជាមួយទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិដើម្បីបង្កើតច្រកព័ត៌មានសំខាន់ៗស្ដីអំពីតម្រូវការងារ ដែលសាធារណជន​អាចចូលប្រើវាបានគ្រប់ពេល ដើម្បីជៀសកង្វះការងារក្នុងប្រទេស តែកម្លាំងពលកម្មហូរចេញទៅក្រៅប្រទេស។

៤.ការកែលម្អលក្ខខណ្ឌការងារនិងការធ្វើឱ្យក្លាយជាផ្លូវការនូវការងារក្រៅផ្លូវការ

ការលើកកម្ពស់លក្ខខណ្ឌការងារឱ្យសមរម្យ ការពង្រឹងច្បាប់ការងារ និងការលើកទឹកចិត្តអាជីវកម្មឱ្យចុះឈ្មោះជាផ្លូវការ អាចបង្កើនសុវត្ថិភាពការងារនិងផលិតភាព។ដើម្បី​សម្រេចបំណងនេះ ចូរផ្តល់ការបន្ធូបន្ថយពន្ធសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម ដែលបង្កើតជាផ្លូវការ និងផ្តល់ការការពារសង្គម[1]ដល់កម្មកររបស់ពួកគេ។

៥.ការផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់ស្ត្រី និងក្រុមដែលត្រូវការការពារ

ស្ត្រី​នៅ​តែ​មាន​តំណាង​តិច​ក្នុង​ការ​ងារ​ជំនាញ។ គោលនយោបាយគួរតែផ្តោតលើការបិទគម្លាតជេឌ័រក្នុងការអប់រំនិងការងារ ជាពិសេស ក្នុងវិស័យ STEM។ ដើម្បីសម្រេចបំណងនេះ ចូរផ្តល់អាហារូបករណ៍និងការបណ្តុះបណ្តាលគោលដៅសម្រាប់ស្ត្រីនិងយុវជននៅតាមជនបទក្នុងវិស័យមិនមែនប្រពៃណី (វិស្វកម្ម សំណង់ ការពន្លត់អគ្គីភ័យ ឬវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ…)។ ក្រៅពីនេះ នៅក្នុងវិស័យសាធារណៈ ធនធានមនុស្សនិងមូលធនមនុស្សដែលកម្ពុជាមាន គួរតែប្រើប្រាស់​ឱ្យ​ចំជំនាញនិងចំគោលដៅ ដោយគ្មានការរើសអើងកូតា ទស្សនៈនិងនិន្នាការនយោបាយ និងបក្សពួកនិយម។ ​

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ប្រជាជនវ័យក្មេងនិងស្វាហាប់របស់កម្ពុជា ផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍នៃការអភិវឌ្ឍដ៏ខ្លាំងក្លា ប្រសិនបើប្រើប្រាស់ពួកគេប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ តាមរយៈការវិនិយោគលើមូលធនមនុស្ស ការធ្វើទំនើបកម្មប្រព័ន្ធអប់រំនិងបណ្តុះបណ្តាល និងការបង្កើតបរិយាកាសគោលនយោបាយការងារល្អដែលជំរុញដោយទិន្នន័យ កម្ពុជាអាចផ្លាស់ប្តូរកម្លាំងពលកម្មរបស់ខ្លួនទៅជាកត្តាជំរុញកំណើនប្រកបដោយចីរភាព។ កិច្ចសហការជាយុទ្ធសាស្ត្ររវាងរដ្ឋាភិបាល វិស័យឯកជន និងដៃគូអន្តរជាតិ ពិតជាមានសារៈសំខាន់ណាស់​នៅក្នុងការផ្លាស់ប្តូរនេះ។ ប្រសិនបើជំហានទាំងនេះត្រូវបាន អនុវត្ត កម្ពុជាអាចផ្លាស់ប្តូរពីសេដ្ឋកិច្ចដែលមានជំនាញទាប ប្រាក់ឈ្នួលទាប ទៅជាប្រទេសមួយដែលរីកចម្រើនលើការច្នៃប្រឌិត ភាពធន់ និងវិបុលភាពរួមគ្នា។ កត្តានោះហើយ​ដែលធនធានមនុស្សនិងមូលធនមនុស្ស​របស់​កម្ពុជាអាចចូលរួមចំណែកសម្រេចច​ក្ខុវិស័យរបស់រាជរដ្ឋាភិបា​លកម្ពុជាអាណត្តិទី៧ ដែលចង់ធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅ​ឆ្នាំ​២០៣០ និងប្រទេសដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់​នៅឆ្នាំ​២០៥០៕

អត្ថបទដោយ៖ បណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជានៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា