ព័ត៌មានជាតិ

បទយកការណ៍៖ ប្រាសាទព្រះវិហារសម្បត្តិពិភពលោកដែលខ្មែរប្រឹងថែតែថៃព្យាយាមបំផ្លាញ

បានផុស

១១ ខែ មុន

នៅ

ថ្ងៃសុក្រ ១ សីហា ២០២៥

ដោយ

hun sirivadh

«ខ្ញុំឈឺចាប់ណាស់! ដែលប្រាសាទដូនតាខ្មែរយើងទំរាំធ្វើបានទុកឱ្យកូនចៅថែរក្សា តែបែរជាត្រូវពួកវា(ថៃ)បំផ្លាញត្រឹម១ថ្ងៃ២ថ្ងៃ»។

សូមចុច Subscribe Channel Telegram កម្ពុជាថ្មី ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានថ្មីៗទាន់ចិត្ត

នេះជាការលើកឡើងរបស់លោក ឈុន លី អាយុ៦៨ឆ្នាំ ជាមន្ត្រីអភិរក្សប្រាសាទព្រះវិហារ បន្ទាប់ពីត្រូវបានទាហានកម្ពុជាសង្គ្រោះចេញពីប្រាសាទព្រះវិហារដែលលោកបានត្រូវជាប់គាំងដោយសារការទម្លាក់គ្រាប់បែករបស់ថៃកាលពីថ្ងៃទី២៤និង២៥ខែកក្កដាកន្លងទៅ។ លោកថាលោកមានការសោកស្ដាយជាពន់ពេកចំពោះប្រាសាទព្រះវិហារដែលខ្មែរខំប្រឹងថែរក្សាតែថៃខំប្រឹងបំផ្លាញបែបនេះ។

កងទ័ពថៃបានបើកការវាយប្រហារដោយគ្រាប់ផ្លោងកាំភ្លើងធំ និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីអាកាសដោយយន្តហោះ F16 មកលើប្រាសាទព្រះវិហារនៅថ្ងៃទី២៤-២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ និងបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើរចនាសម្ព័ន្ធផ្ទាល់របស់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកមួយនេះជាការបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើអនុសញ្ញាទីក្រុងឡាអេឆ្នាំ១៩៥៤ ស្ដីពីកិច្ចការពារសម្បត្តិវប្បធម៌នៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធ និងអនុសញ្ញាអង្គការយូណេស្គូឆ្នាំ១៩៧២ ស្ដីពីការការពារបេរិកភណ្ឌវប្បធម៌ និងធម្មជាតិពិភពលោកដែលប្រទេសថៃជារដ្ឋសមាជិកផងដែរ។

អ្នកអភិរក្សប្រាសាទព្រះវិហារបានរៀបរាប់ព្រឹត្តិការណ៍ដែលថៃប្រើកាំភ្លើងធំបាញ់ផ្លោង និងទម្លាក់គ្រាប់បែកនោះជាសកម្មភាពសាហាវ និងតម្រង់មកលើប្រាសាទតែម្ដង។

អ្នកអភិរក្សាប្រាសាទព្រះវិហារលោក អៀម ហ៊ាក អាយុ៥៨ឆ្នាំ៖ «ខ្ញុំកំពុងកាត់ស្មៅពេលក្រុមការងារខ្ញុំធ្វើការដល់ពេលមានសភាពការធ្ងន់ហ្នឹងគេក៏ឱ្យខ្ញុំពន្លត់ម៉ាស៊ីនរត់ឡើងលើ។ តែរត់អត់ទាន់ក៏ផ្ទុះ(ផ្លោងមកប្រាសាទ) រប៉ាត់របាយអស់ អ្នកខ្លះក៏រត់ទៅជ្រកក្រោមប្រាសាទ ខ្លះទៅចូលត្រង់សេជាមួយទាហាន ហើយខ្ញុំរត់ចូលត្រង់សេមិនទាន់ក៏ទៅបាំងនៅប្រាសាទសិនទំរាំរៀងស្ងាត់បានចូលទៅត្រង់សេ។ ខូចថ្មប្រាសាទធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង សោកស្ដាយណាស់បំណាច់ថាខ្ញុំបានថែទាំសម្អាតមកមិនដែលឱ្យរបករបែកអីទេស្រាប់តែឥឡូវវាបែកបាក់អស់ខ្ញុំស្ដាយណាស់!»

អ្នកអភិរក្សប្រាសាទព្រះវិហារលោក សឿត គឹមសុន៖ «គ្រាប់ធ្លាក់រង្គើពេញហ្នឹង! ខ្ញុំសោកស្ដាយណាស់! ខ្ញុំខំថែរក្សាសម្អាតសូម្បីតែកូតបន្ដិចមិនបានផងខ្ញុំស្រលាញ់ប្រាសាទខ្ញុំណាស់។ តែត្រឹមតែ២ថ្ងៃវាបំផ្លាញអស់»។

មន្ត្រីយាមប្រាសាទព្រះវិហារលោក ចាន់ ឆន បានលើកឡើងថាមិនគួរសោះដែលថៃយកទីតាំងប្រាសាទ ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភ័ណ្ឌពិភពលោកជាទីតាំងសមរភូមិសោះ។ លោកបានមើលឃើញការបំផ្លាញជាច្រើនមកលើប្រាសាទដែលមានអាយុជាង១ពាន់ឆ្នាំរបស់កម្ពុជានេះដែលជារឿងគួរឱ្យសោកស្ដាយបំផុត។

លោក ចាន់ ឆន៖ «ច្រើនណាស់! ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ ជាពិសេសគឺទៅលើប្រាសាទតែម្ដង។ នៅលើប្រាសាទហើយកន្លែងដែលប៉ះខ្លាំងនោះគឺទៅលើគោបុរៈទី១ ទី២ ស្ពានហាលមុខទី២ហើយនឹងទី៣ វាមានបែកថ្មបែកចម្លាក់មានច្រើនណាស់»។

របាយការណ៍របស់អាជ្ញាធរព្រះវិហារត្រឹមថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ទ័ពសៀមបានបាញ់ប្រហារលើប្រាសាទព្រះវិហារចំនួន១៩ចំណុច ក្នុងនោះបើតាមរូបភាពគឺគោបុរៈទី១ ទី២ និងទី៣ រងការបាញ់ប្រហារច្រើនជាងគេ។ អាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារបានបង្ហាញការសោកស្ដាយចំពោះសកម្មភាពបំពានច្បាប់ និងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិនានារបស់ថៃដែលថៃខ្លួនឯងក៏ជាសមាជិកមួយផងនោះ។

ក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ អាជ្ញាធរព្រះវិហារបានលើកឡើង៖ «សូមធ្វើការថ្កោលទោសយ៉ាងខ្លាំងក្លាយ៉ាងខ្លាំងក្លាបំផុតចំពោះអំពើឈ្លានពានរបស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃនាថ្ងៃទី២៤-២៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់និងបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើរចនាសម្ព័ន្ធផ្ទាល់របស់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកព្រះវិហារ និងបរិវេណជុំវិញ ដែលជាមរតកវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ថ្លៃថ្លារបស់ប្រជាជនខ្មែរ និងមានតម្លៃលេចធ្លោជាសកលសម្រាប់មនុស្សជាតិ»។

អង្គការ UNESCO ទើបតែបង្ហោះនូវសេចក្ថីថ្លែងការណ៍មួយកាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា ដោយបានជំរុញឱ្យមានការការពារបេតិកភ័ណ្ឌវប្បធម៌ក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជាថៃ ដោយអង្គការមួយបានរម្លឹកដល់ភាគីនៃជម្លោះឱ្យគោរពនូវច្បាប់អន្តរជាតិ ជាពិសេសអនុសញ្ញាទីក្រុងឡាអេឆ្នាំ១៩៦៤ សម្រាប់ការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធ និងអនុសញ្ញាឆ្នាំ១៩៧២ ទាក់ទងនឹងការការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌និងធម្មជាតិពិភពលោក។

ទោះជាយ៉ាងណាពលរដ្ឋខ្មែរចង់ឃើញ UNESCO មានសកម្មភាពច្រើនជាងនេះទៀត។

ប្រាសាទព្រះវិហារ ស្ថិតនៅលើខ្ពងរាបនៃជួរភ្នំដងរែក ដែលមានកម្ពស់៦២៥ម៉ែត្រធៀបនឹងទឹកសមុទ្រ ស្ថិតក្នុងស្រុកជាំក្សាន្ត ខេត្តព្រះវិហារ។ ប្រាសាទនេះបានចាប់ផ្ដើមកសាងក្នុង រជ្ជកាលព្រះបាទយសោវរ្ម័នទី១ (៨៨៩-៩១០គ.ស) និងបញ្ចប់ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទសូរ្យវរ្ម័នទី២ (១១១៣-១១៥០គ.ស) ដើម្បីឧទ្ទិសដល់អាទិទេព ព្រះឥសូរក្នុងសាសនាហិណ្ឌូក្នុងទម្រង់ជាទេពភ្នំសិខរេស្វរ និងភដ្រេស្វរ។ ប្រាសាទព្រះវិហារបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៃអង្គការយូណេស្កូ នៅថ្ងៃទី៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ និងត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារ។

កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ក្រសួងវប្បធម៌បានបញ្ជាក់ថានឹងបញ្ជូនឯកសារពាក់ព័ន្ធការសកម្មភាពនៃការបំផ្លិចបំផ្លាញរបស់ទ័ពថៃលើប្រាសាទព្រះវិហារទៅកាន់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (ICC) និងអង្គការពាក់ព័ន្ធអន្តរជាតិផ្សេងទៀតដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌និងសំណងនៃការខូចខាតនៃប្រាសាទនៃពិភពលោកមួយនេះផងដែរ៕