លោក ឆាំង យុ៖ ​ថៃ​មិន​បាន​ប្តេជ្ញា​គោរព​ច្បាប់​មនុស្សធម៌​អន្តរជាតិ​ឱ្យបាន​ពេញលេញទេ

«រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​មិន​បាន​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​​គោរព​តាម​ច្បាប់​មនុស្សធម៌​អន្តរជាតិ​ឱ្យបាន​ពេញលេញទេ»​។ នេះជាសំណេរលើកឡើងរបស់នាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា លោក ឆាំង យុ ដែលចង់បង្ហាញអំពីការបំពានច្បាប់អន្តរជាតិដោយប្រទេសថៃ តាមរយៈឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម និងប្រឆាំងមនុស្សជាតិនៅតាមតំបន់ព្រំដែនជាមួយប្រទេសកម្ពុជា។

លោក ឆាំង យុ លើកឡើងថា ការបំពានលើអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ គឺជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរ ដែលទាមទារឱ្យមានការស៊ើបអង្កេតយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីអង្គហេតុ និងការពិនិត្យភស្តុតាងដោយប្រុងប្រយ័ត្ន មុនពេលប្រញាប់ឈានទៅរកការសន្និដ្ឋាននិងត្រូវការព័ត៌មានបន្ថែម។ លោកថា«ទោះបីការដែលមិនប្រញាប់ធ្វើសន្និដ្ឋានជាផ្នែកមួយយ៉ាងសំខាន់ក៏ដោយ ផ្អែកលើការយល់ដឹងរបស់យើង នាពេលបច្ចុប្បន្នអំពីស្ថានការណ៍ជាក់ស្តែង មានហេតុផលជាច្រើន ដែលអាចឱ្យជឿជាក់បានថា រដ្ឋាភិបាលថៃមិនបានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការអនុវត្តតាមច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិឱ្យបានពេញលេញទេ»។

បើតាមសំណេរនាថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ លោក ឆាំង យុ បានបន្តលើកបង្ហាញនូវអនុសញ្ញាស្តីពីការមិនអនុវត្តច្បាប់កំណត់ចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម និងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ដែលអនុម័តដោយអង្គការសហប្រជាជាតិនៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦៨ បានកំណត់ថា ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម រួមទាំងការបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៃអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវ មិនមែនជាកម្មវត្ថុនៃការកំណត់ផ្នែកច្បាប់នោះទេ។ ចំពោះការរំលោភលើច្បាប់អន្តរជាតិផ្សេងទៀត ស្ថានភាពកាន់តែពិបាកកំណត់ ហើយវាពិតជាអាស្រ័យលើកាលៈទេសៈនៃការរំលោភបំពានច្បាប់ពាក់ព័ន្ធ និងយន្តការអនុវត្តដែលមានស្រាប់។ វាគឺជាការសំខាន់ដែលត្រូវកត់សម្គាល់ថា ការបំពានច្បាប់អាចត្រូវបានឆ្លើយតប ហើយសំណងអាចទទួលបាន តាមរយៈមធ្យោបាយផ្សេងទៀត ក្រៅពីតុលាការ ទោះបីជាតុលាការ គឺជាជម្រើសដំបូងក្នុងការស្វែងរកយុត្តិធម៌។

លើកឡើងចំពោះការរំលោភព្រំដែន ឬឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិរវាងប្រទេសថៃ និងកម្ពុជា នាយកមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជារូបនេះ បានបញ្ជាក់ថា ទំនងជាត្រូវបានសវនាការដោយតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(សម្រាប់បញ្ហារដ្ឋប្រឆាំងនឹងរដ្ឋ) ឬក៏អាចត្រូវបានសវនាការដោយតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (សម្រាប់ការទទួលខុសត្រូវបុគ្គល) ប្រសិនបើឧក្រិដ្ឋកម្មបានកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឬដោយការបញ្ជូនទៅកាន់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ។

បើទោះជាប្រទេសថៃ មិន​មែន​ជា​សមាជិក​របស់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិនោះក្ដី ប៉ុន្តែលោក ថា ប្រទេសកម្ពុជាវិញជាសមាជិក ហើយការបំពានមកលើសមាជិករបស់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ គឺអាចបង្កើតយុត្តាធិការសម្រាប់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិបាន ប្រសិនបើការបំពាននោះពាក់ព័ន្ធនឹងឧក្រិដ្ឋកម្ម ដែលមានក្នុងលក្ខន្តិកៈទីក្រុងរ៉ូម ពោលគឺឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ អំពើប្រល័យពូជសាសន៍ ឬការឈ្លានពាន។

យុត្តាធិការរបស់តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ គឺផ្អែកលើថាតើឧក្រិដ្ឋកម្មបានកើតឡើងនៅក្នុងទឹកដីរបស់ប្រទេសសមាជិក ឬប្រសិនបើជនល្មើស គឺជាជនជាតិនៃប្រទេសសមាជិក។ សម្រាប់លោក ឆាំង យុ ការដែលភស្ដុតាងមួយចំនួនអាចនឹងត្រូវបានបដិសេធមិនអនុញ្ញាតឱ្យចូលរួមក្នុងការកាត់ក្តី ដោយសារតាមច្បាប់ ឬនីតិភស្ដុតាង តែងតែត្រូវបានកំណត់តាមករណីនីមួយៗ។

ផ្អែកលើទឡ្ហីករណ៍ខាងលើ លោក ឆាំង យុ ថា រដ្ឋាភិបាល​ថៃ​មិន​បាន​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​​គោរព​តាម​ច្បាប់​មនុស្សធម៌​អន្តរជាតិ​ឱ្យបាន​ពេញលេញទេ ហើយលោកចាត់ទុកសកម្មភាពរបស់ថៃ ថា ជាអំពើប្រល័យពូជសាសន៍នៅភ្នំដងរែក៕