តើពិភពលោកប្រឈមគ្រោះថ្នាក់អ្វីខ្លះ ក្រោយលែងមានសន្ធិសញ្ញានុយក្លេអ៊ែរ​​ «New START»?

នៅថ្ងៃពុធទី៥ខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០២៦ ប្រទេសរុស្ស៊ី ប្រកាសជាផ្លូវការថា សន្ធិសញ្ញាអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ «New START» ជាមួយអាមេរិក បានចប់ជាស្ថាពរហើយ។

ទីបញ្ចប់នៃសន្ធិសញ្ញានេះ ធ្វើឲ្យពិភពលោកព្រួយបារម្ភអំពីការប្រកួតប្រជែងនិងការប្រើប្រាស់សព្វាវុធសាហាវៗ ដោយមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។

New START គឺជាសន្ធិសញ្ញាគ្រប់គ្រងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរចុងក្រោយបង្អស់ដែលនៅសេសសល់រវាងអាមេរិក និងរុស្ស៊ី។ សន្ធិសញ្ញានេះ ដាក់កំហិតឲ្យប្រទេសនីមួយៗមានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរយុទ្ធសាស្ត្រមិនឲ្យលើសពី ១ ៥៥០ គ្រាប់ និងមីស៊ីលឆ្លងទ្វីប (ICBM) មិនឲ្យលើសពី ៧០០ គ្រាប់នោះទេ។

ដូច្នេះ តើពិភពលោកនឹងត្រូវប្រឈមគ្រោះថ្នាក់អ្វីខ្លះ ពេលគ្មាន New START? 

លោក Karim Haggag នាយកវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសន្តិភាពអន្តរជាតិទីក្រុងស្តុកខុល បានសរសេរបទវិភាគដោយលើកឡើងថា ការបញ្ចប់ New START នឹងធ្វើឲ្យពិភពលោកក្លាយជាពិភពដែលគ្មានដែនកំណត់ និងគ្មានតម្លាភាព។

លោកនិយាយថា នឹងមានការប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធថ្មី ពោលគឺចំនួនក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរនឹងកើនឡើង។ ចិនបានបង្កើនក្បាលគ្រាប់ពី ៣០០ ដល់ ៦០០ គ្រាប់ក្នុងរយៈពេល ៥ ឆ្នាំចុងក្រោយ ហើយអាចនឹងមានមីស៊ីល ICBM ស្មើអាមេរិក ឬរុស្ស៊ីនៅត្រឹមឆ្នាំ ២០៣០។

នៅពេលគ្មានការចុះត្រួតពិនិត្យនិងការដោះដូរទិន្នន័យ ប្រទេសនីមួយៗនឹងចាប់ផ្តើមរៀបចំផែនការយោធាផ្អែកលើ «ការស្មានក្នុងសេណារីយ៉ូអាក្រក់បំផុត» ដែលងាយបង្កឲ្យមានការយល់ច្រឡំ និងការផ្ទុះអាវុធដោយអចេតនា។

លើសពីនេះ ប្រទេសទាំងឡាយនឹងលែងជឿលើការរំសាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរទៀតហើយ ដូច្នេះវាអាចជំរុញឲ្យប្រទេសនានាដូចជាជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង ប៉ូឡូញ និងអ៊ុយក្រែន ពិចារណាចង់បានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរផ្ទាល់ខ្លួន។

ម្យ៉ាង ការបាត់បង់ New START មានន័យថា គ្មានការគ្រប់គ្រងលើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរយុទ្ធសាស្ត្រខ្នាតតូចទៀតទេ ទាំងពេលនេះរុស្ស៊ីមានប្រហែល ១ ៤៧៧ គ្រាប់ទៅហើយ ដែលពិតជាគ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់សន្តិសុខអឺរ៉ុប។

ទន្ទឹមនោះ អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ លោក António Guterres ក៏ព្រមានដែរថា នេះគឺជាពេលវេលាដ៏ផុយស្រួយសម្រាប់សន្តិសុខពិភពលោក។ ភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយនាពេលបច្ចុប្បន្ន (ដូចជាជម្លោះនៅអ៊ុយក្រែន) បូករួមនឹងអវត្តមាននៃច្បាប់ទម្លាប់គ្រប់គ្រងអាវុធ ធ្វើឲ្យលទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតមិនធ្លាប់មានក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ។

ចំណែកនិពន្ធនាយកទស្សនាវដ្តី National Defense លោក Igor Korotchenko បានប្រាប់សារព័ត៌មាន Sputnik ថា អាមេរិកនិងរុស្ស៊ី កំពុងប្រឈមមុខនឹងយុគសម័យក្រោយសង្គ្រាមត្រជាក់ ក្រោយការបញ្ចប់ New START។

លោក Korotchenko បានព្រមានអំពីហានិភ័យនានាដូចជា៖ សហរដ្ឋអាមេរិកអាចនឹងដំឡើងក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរឡើងវិញដោយសម្ងាត់ និងយ៉ាងឆាប់រហ័ស លើមីស៊ីលបាលីស្ទីកបាញ់ពីដីគោក និងពីសមុទ្រ ដែលធ្លាប់ត្រូវបានដកចេញក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ហើ​យរុស្ស៊ីក៏អាចពង្រឹងសក្តានុពលនៃការវាយប្រហារតបតវិញ ជាពិសេសតាមរយៈមីស៊ីលចល័តប្រភេទ Yars និងអាចចាប់ផ្តើមការផលិតមីស៊ីលបាញ់ចេញពីផ្លូវរថភ្លើងប្រភេទ Barguzin ឡើងវិញផងដែរ។

លោក Korotchenko ព្រមានទៀតថា ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន អាចនឹងមានគោលដៅសម្រេចឲ្យបាននូវឧត្តមភាពយោធា-បច្ចេកទេសលើរុស្ស៊ីក្នុងផ្នែកអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ តាមរយៈការពង្រីកកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន ឬដោយការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធការពារមីស៊ីលសកលនៅអាមេរិកខាងជើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា៕

អត្ថបទ៖ សុខ សុវណ្ណ

លោកត្រាំ បដិសេធបន្ត​សន្ធិសញ្ញានុយក្លេអ៊ែរចាស់ តែ​ទាមទារឲ្យ​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀងសកលថ្មី