តើ វ៉េណេស៊ុយអេឡា ប្រែប្រួលអ្វីខ្លះ ក្រោយអស់អំណាចលោក ម៉ាឌូរ៉ូ?

បន្ទាប់ពីការចាប់ខ្លួនលោកនីកូឡាស ម៉ាឌូរ៉ូ កាលពីទី ៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ចាប់តាំងពីប្រតិបត្តិការយោធាដ៏សាហាវរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រធានាធិបតីបណ្ដោះអាសន្នលោកស្រី Delcy Rodriguez ក្លាយជាអ្នកដឹកនាំក្នុងប្រទេសជំនួសលោកម៉ាឌូរ៉ូទាំងស្រុង។ នេះបើយោងតាមការលើកឡើង ពីទីភ្នាក់ងារ straitstimes បានចុះផ្សាយ។

ខាងក្រោមនេះ ជាទិដ្ឋភាពទូទៅនៃអ្វីដែលបានផ្លាស់ប្តូរនៅក្នុងប្រទេសវ៉េណេស៊ុយអេឡា ចាប់តាំងពីអតីតមេដឹកនាំចាកចេញពីអំណាចនៅដើមឆ្នាំ ២០២៦ ដោយផ្អែកលើរបាយការណ៍ និងការវិភាគថ្មីៗអំពីការអភិវឌ្ឍនយោបាយ សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។

ទី១ ភាពជាអ្នកដឹកនាំនយោបាយ និងការផ្លាស់ប្តូរអំណាច

លោកម៉ាឌូរ៉ូ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងដកចេញពីប្រទេសវេណេស៊ុយអេឡា កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៦ ដោយប្រតិបត្តិការរបស់អាមេរិក។ នេះបានសម្គាល់ការបញ្ចប់ភ្លាមៗនៃអំណាចជាង ១២ ឆ្នាំរបស់គាត់។ ក្រោយមក អនុប្រធានាធិបតីលោកស្រី Delcy Rodríguez ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានាធិបតីស្តីទីដោយតុលាការកំពូលក្នុងប្រទេស ដែលដាក់ស្លាកអវត្តមានរបស់លោកម៉ាឌូរ៉ូ ថា «បណ្តោះអាសន្ន»។ បើទោះជាពេលវេលានៃការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីលើកក្រោយនៅតែមិនច្បាស់លាស់។

ឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់មួយចំនួនមកពីរង្វង់របស់លោកម៉ាឌូរ៉ូ (ឧទាហរណ៍ មេដឹកនាំយោធា និងនយោបាយកំពូល) នៅតែស្ថិតក្នុងតំណែងដែលមានឥទ្ធិពល មានន័យថា រចនាសម្ព័ន្ធអំណាចមូលដ្ឋានមិនទាន់ដួលរលំទាំងស្រុងនៅឡើយទេ។

ទី២ ថាមពលនយោបាយថ្មី និងលំហស៊ីវិល

ជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ ការតវ៉ាធំៗ និងបាតុកម្មសាធារណៈបានកើតឡើង ជាពិសេសដោយនិស្សិត និងអ្នកគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំង ដែលទាមទារសេរីភាពនយោបាយ និងការដោះលែងអ្នកទោស។ អ្នកទោសនយោបាយជាច្រើនត្រូវបានដោះលែងចាប់តាំងពីខែមករាមក ទោះបីជាក្រុមសិទ្ធិមនុស្សនិយាយថា មនុស្សរាប់រយនាក់នៅតែជាប់ពន្ធនាគារក៏ដោយ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ សារព័ត៌មាន និងលំហស៊ីវិលនៅតែត្រូវបានរឹតត្បិតតាមវិធីជាច្រើន ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ និងសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិនៅតែជាបញ្ហាដែលមានការជជែកវែកញែក។

ទី៣ ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច និងការផ្លាស់ប្តូរវិស័យប្រេង

សហរដ្ឋអាមេរិកបានបន្ធូរបន្ថយទណ្ឌកម្ម និងអនុញ្ញាតឲ្យក្រុមហ៊ុនប្រេងធំៗ (ដូចជា Chevron, BP, Shell) បន្តប្រតិបត្តិការ និងវិនិយោគលើវិស័យថាមពលក្នុងប្រទេសវ៉េណេស៊ុយអេឡា ក្រោមលក្ខខណ្ឌបទប្បញ្ញត្តិថ្មី។ ការលក់ប្រេងដែលគ្រប់គ្រងដោយអាមេរិកពីវ៉េណេស៊ុយអេឡា បានបង្កើតប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លាររួចហើយ ដែលត្រូវបានត្រួតពិនិត្យដោយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន រហូតដល់រដ្ឋាភិបាលវ៉េណេស៊ុយអេឡាស្របច្បាប់មួយត្រូវបានបង្កើតឡើង។

ទោះបីជាមានចលនាទាំងនេះក៏ដោយ ឧស្សាហកម្មប្រេងក្នុងប្រទេសមួយនេះ នៅតែរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីការវិនិយោគមិនគ្រប់គ្រាន់ និងការគ្រប់គ្រងមិនបានល្អអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ហើយការងើបឡើងវិញពិតប្រាកដនឹងត្រូវការពេលវេលា និងការវិនិយោគ។

ទី៤ ជំនួយ និងការចូលរួមពីអន្តរជាតិ

ការដឹកជញ្ជូនថ្នាំពេទ្យ និងសម្ភារៈសុខាភិបាលរបស់អាមេរិកបានមកដល់ ដែលជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីគាំទ្រដល់ប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពក្នុងប្រទេសដែលកំពុងជួបការលំបាក ជាសញ្ញានៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការការទូតឡើងវិញ។

ទោះជាយ៉ាងណា ប្រជាជនវ៉េណេស៊ុយអេឡាជាច្រើននៅតែភ័យខ្លាចការសងសឹក ឬការគាបសង្កត់ ទោះបីជាវាមិនសូវស្វ័យប្រវត្តិដូចក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោកម៉ាឌូរ៉ូក៏ដោយ។ ជាពិសេស ក្រុមប្រដាប់អាវុធដ៏មានឥទ្ធិពល (colectivos) និងកងកម្លាំងសន្តិសុខ នៅតែមានឥទ្ធិពលនៅក្នុងតំបន់មួយចំនួន ដែលបង្កបញ្ហាប្រឈមជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះស្ថិរភាព។

សរុបមក ប្រទេសវ៉េណេស៊ុយអេឡាបច្ចប្បន្ន កំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូរ៖ មានការបើកចំហនយោបាយ និងការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមជាប្រព័ន្ធ និងបណ្តាញអំណាចចាស់ៗមិនបានបាត់ទៅវិញភ្លាមៗនោះទេ ដោយសារតែលោកម៉ាឌូរ៉ូបានចាកចេញ។ ប្រទេសនេះក៏កំពុងតែប្រឈមមុខនឹងផ្លូវដ៏វែងឆ្ងាយ និងមិនប្រាកដប្រជាឆ្ពោះទៅរកការងើបឡើងវិញនៃប្រជាធិបតេយ្យ និងសេដ្ឋកិច្ចយូរអង្វែង៕

អត្ថបទ៖ សាង ស្រីល័ក្ខ