អ្នកជំនាញបច្ចេកវិទ្យា សុំឱ្យរួមគ្នាការពារភាសាខ្មែរ កុំឱ្យក្លាយជា “ភាសាបន្ទាប់បន្សំ” ក្នុងសម័យ AI និង Gen Z

អ្នកជំនាញបច្ចេកវិទ្យា ជី សុផាត បានអំពាវនាវឱ្យមានការយកចិត្តទុកដាក់ និងការពារភាសាខ្មែរ ខណៈដែលការរីកចម្រើនយ៉ាងលឿននៃបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងឥទ្ធិពលរបស់ជំនាន់ Gen Z កំពុងផ្លាស់ប្តូររបៀបប្រើប្រាស់ភាសារបស់យុវជនយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងក្លាយជាប្រធានបទដែលកំពុងមានការវែកញែកក្នុងសង្គម។

ស្របពេលនឹងក្តីបារម្ភនេះ លោកក៏ចោទជាសំណួរដែរថា “តើមានពេលខ្លះទេ ដែលយើងមានអារម្មណ៍ថា ភាសាកំណើតរបស់យើងកំពុងចាប់ផ្តើម ទន់ជ្រាយ បន្តិចម្តងៗ?” ខណៈលោកមើលឃើញថា បច្ចុប្បន្នមានភាពផ្ទុយគ្នារវាង ការរីកចម្រើនយ៉ាងលឿននៃ AI ដែលអាចនិយាយបានគ្រប់ភាសា តែម្ខាងទៀត គឺការប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរលាយឡំជាមួយភាសាបរទេស រហូតដល់យើងស្ទើរតែភ្លេចពាក្យខ្មែរដែលពិរោះៗ និងត្រឹមត្រូវ។

លោកថា “យើងចង់ឱ្យ AI យល់ពីយើង និងនិយាយភាសាខ្មែរបានច្បាស់ មិនមែនជាការលាយឡំភាសាទេ។ ភាសាខ្មែរ គឺលើសពីពាក្យសម្តី វាជាដង្ហើមនៃអរិយធម៌”។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ទៀតថា ភាសាខ្មែរ មិនត្រឹមតែជាមធ្យោបាយទំនាក់ទំនងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាអត្តសញ្ញាណជាតិ និងជាមូលដ្ឋានសំខាន់នៃអរិយធម៌។ ឯការបាត់បង់ភាពត្រឹមត្រូវក្នុងការប្រើប្រាស់ភាសា អាចនាំឱ្យបាត់បង់អត្តសញ្ញាណរបស់ជំនាន់ក្រោយក្នុងពិភពឌីជីថល។

គួរឱ្យដឹងដែរថា កាលពីថ្ងៃទី០២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ជី សុផាត បានចូលរួមជាមួយសហគមន៍ Mozilla Cambodia Community និង Cambodian Living Arts ដើម្បីអនុវត្តគម្រោង Mozilla Common Voice ដែលជាគម្រោងសម្រាប់ប្រមូលទិន្នន័យសំឡេង ដើម្បីបង្រៀន AI ឱ្យយល់ និងស្គាល់ភាសាខ្មែរ។

គម្រោងនេះ បានទាក់ទាញការចូលរួមពីមជ្ឈដ្ឋានចម្រុះ រួមមានអ្នកភាសាវិទ្យា សិល្បករ អ្នកនិពន្ធ សិស្សានុសិស្ស និងអ្នកជំនាញបច្ចេកវិទ្យាផងដែរ ដែលមានគោលបំណងរួមគ្នា ក្នុងការការពារ និងលើកកម្ពស់អត្តសញ្ញាណខ្មែរ នៅក្នុងពិភពឌីជីថល។

គម្រោង Common Voice គឺជាគ្រឹះសំខាន់មួយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ AI ដោយអនុញ្ញាតឱ្យសហគមន៍ចូលរួមប្រមូល និងសម្គាល់ទិន្នន័យសំឡេង ដើម្បីឱ្យម៉ាស៊ីនអាចយល់ពីសំឡេង និងបរិបទភាសារបស់មនុស្សពិត។ កម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលនេះ បានផ្តោតលើការសម្គាល់ទិន្នន័យ (Data Annotation) ការបញ្ចូលសម្លេងចម្រុះ និងការចូលរួមពីសហគមន៍ ដើម្បីធានាថា AI នាពេលអនាគត អាចប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងគ្មានការរើសអើង។

ជាមួយនឹងចក្ខុវិស័យនេះ សហគមន៍ Mozilla នៅកម្ពុជា ជឿជាក់ថា កិច្ចសហការនេះ គឺជាជំហានប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់មួយ ក្នុងការធានាថា ភាសាខ្មែរ នឹងមិនត្រូវបានមើលរំលង ឬធ្លាក់ជាភាសាបន្ទាប់បន្សំក្នុងយុគសម័យ AI នោះទេ ហើយនឹងបន្តអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាដែលនិយាយភាសាខ្មែរដោយភាពត្រឹមត្រូវ និងមោទនភាព៕ អត្ថបទ៖ សុធាវី