លោក ​ Arnaud Darc ៖ ហេតុអ្វីបានជាថៃបង្កើនភាពតានតឹង? ​ហេតុអ្វី បាន​ជាកម្ពុជាគួររក្សាតុល្យភាពរបស់ខ្លួន?

​ខណៈកម្ពុជាប្រឈមមុខនឹង​កំណើនរលកនៃការបិទព្រំដែន ការរារាំងការនាំចូល និងការកាត់ផ្ដាច់អគ្គិសនីពីសំណាក់ប្រទេសថៃ សំណួរដ៏សំខាន់ដែលសាមញ្ញនោះគឺ៖ ហេតុអ្វីក៏ឥឡូវនេះ?

​ទិដ្ឋភាពនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់​ថៃនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៥ មានភាពស្មុគ្រស្មាញជាងអ្វីដែល​គេមើលឃើញ​។ ពិតណាស់ រដ្ឋាភិបាលគឺជារដ្ឋាភិបាល​ស៊ីវិល។ វាត្រូវ ដែលសម្ព័ន្ធនយោបាយចម្រុះ នៅតែមាន​សម្លេងភាគច្រើន ដោយ​មាន​សមាជិកសភា ២៦១ នាក់ ទល់នឹង​សមាជិកសភាបក្សប្រឆាំង ២៣៤ ​នាក់​។ ប៉ុន្តែនៅពីក្រោយតួលេខទាំងនោះ វា(ប្រៀបដូច) ជាចង្ក្រានសម្ពាធអគ្គិសនីមួយ​៖ សម្ព័ន្ធមិត្តដែលគ្មាន​ទំនុកចិត្ត មហិច្ឆតាសេដ្ឋកិច្ចដែល​ជាប់គាំង និង​ការប៉ះទង្គិចក្នុងស្ថាប័ន។

គោលនយោបាយជំរុញសេដ្ឋកិច្ច «កាបូបឌីជីថល» របស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ដែលផ្ដល់លុយ ១០ ០០០ បាត ទៅកាន់ពលរដ្ឋ​ម្នាក់​ៗ  បាន​ចែកទៅដល់​មនុស្សត្រឹមតែ ១៤,៥ លាន​នាក់ប៉ុណ្ណោះ មកទល់ពេលនេះ។ ដំណាក់កាលចែកប្រាក់នេះ ត្រូវបាន​ពន្យារពេលជាបន្តបន្ទាប់ ប៉ុន្តែមិនលុបចោលទេ ដោយសារតែឧបសគ្គថវិការ។ ឥឡូវនេះ ការខកចិត្តជាសាធារណៈបានកើនឡើង ហើយ​មន្ទិលផ្សេងៗ​លើភាពជឿជាក់របស់សារពើពន្ធក៏បាន​កើនឡើងដែរ។

ទន្ទឹមនឹង​នោះ ការ​ព្យាករ​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ប្រទេស​ថៃមានការ​ប្រែប្រួល។ ធនាគារពិភពលោក បាន​ព្យាករ ២,៩ ភាគរយ សម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចថៃឆ្នាំ ២០២៥ (ការព្យាករចុងក្រោយបំផុត​ត្រូវបានបន្ទាបមកត្រឹម ១,៨ ភាគរយ)។ ​ប៉ុន្តែការ​ព្យាករផ្សេងៗទៀត រួមទាំងពីក្រុម​អ្នកស្រាវជ្រាវក្នុងតំបន់ បាន​បង្ហាញថា កំណើនសេដ្ឋកិច្ចថៃអាចធ្លាក់ចុះដល់ ១,៦ ភាគរយ ដោយសារតែបំណុលគ្រួសារ (ជិត ៩០ ភាគរយ នៃផលិតផលសរុបក្នុងស្រុកថៃ) និងកម្សោយនៃការនាំចេញ។ ​ទំនុកចិត្តរបស់វិនិយោគិន នៅតែមានភាពផុយស្រួយ។

ក្នុងបរិយាកាសបែបនេះ កម្ពុជាបាន​ក្លាយជាប្រធានបទនៃកិច្ចសន្ទនាក្នុងស្រុករបស់ថៃ។ នោះមិនមែនដោយសារតែយើងបាន​ផ្លាស់ប្ដូរនោះទេ តែដោយសារ​យើងមានប្រយោជន៍។

ប្រវត្តិសាស្រ្តបានបង្ហាញថា នៅពេល​ការគាំទ្រក្នុងស្រុករដិបរដុប វិបត្តិខាងក្រៅក្លាយជាមានប្រយោជន៍។ ការបង្កើនភាពតានតឹងយ៉ាងរហ័ស ដូចជាការបិទច្រកព្រំដែន ការ​ពង្រឹងទ័ពនៅព្រំដែន និងការកាត់ផ្ដាច់អគ្គិសនី មិនកើតឡើង​ដំណាលគ្នានឹង​ការគំរាមកំហែងរបស់កម្ពុជានោះទេ ប៉ុន្តែវា​ដំណាលគ្នានឹង​កំណើនភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងប្រទេសថៃ​។

ភាពតានតឹងព្រំដែន គឺជាបញ្ហាពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែមាត្រដ្ឋានដែលវាជា​ចំណុចឆ្លើយតបរបស់ថៃទៅនឹង​អ្វីផ្សេងៗគឺជ្រៅជាងនោះទៅទៀត ដែលនោះគឺជា​ចំណង់ផ្លាស់ប្ដូរ​ចំណាប់អារម្មណ៍ជាតិទៅបញ្ហាខាងក្រៅ ដើម្បីកំណត់ជាថ្មីនូវនិន្នាការនយោបាយ។

ពីខាងយើង (កម្ពុជា) យើងត្រូវតែឆ្លើយតប​បែប​ចាស់ទុំ។ អធិបតេយ្យភាព មិនមែនជាការសម្តែងទេ។ ហើយ​ការទូត ក៏​មិន​មែន​ជា​ចំណុច​ខ្សោយ​ដែរ។ វា​ជា​កម្លាំង​តែ​មួយ​គត់​ ដែល​បង្វែរ​កំហឹង​ទៅ​ជា​ដំណោះស្រាយ។

ខ្ញុំបាន​ឃើញ​ពីវដ្តទាំងនេះយូរមកហើយ។ មនុស្ស​ដែល​រង​ទុក្ខ​ច្រើន​បំផុត​ មិន​ដែលជាអ្នក​កាន់​អំណាច​ទេ។ ពួក​គេគឺអ្នកដែលរស់​នៅ​ក្រុង​ប៉ោយ​ប៉ែត អារញ្ញ​ប្រា​ថេត ព្រះ​វិហារ និង​ស៊ីសាកេត ​ដែលមាន​​ជីវភាព​រស់​នៅ​ត្រូវ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ព្រំដែនឆ្លង តែឥឡូវនេះត្រូវបានបិទ។  ​

​

យើងមានកាតព្វកិច្ចយ៉ាងណាឱ្យ​ពួកគេស្ងប់។ រក្សាភាពជាយុទ្ធសាស្រ្ត ហើយចាំថា អំណាចដែលត្រូវការវិបត្តិដើម្បីបន្តជីវិតនោះ មិន​​​ខ្លាំងនោះទេ តែជាកម្សោយត្រដាបត្រដួស។

ចូរយើងធ្វើឱ្យខ្លាំងជាងនោះ!

​លោក  Arnaud Darc ជាអតីតប្រធានសភាពពាណិជ្ជកម្មអឺរ៉ុបប្រចាំនៅកម្ពុជា (EuroCham Cambodia)