បទវិភាគ៖ តើភាគីថៃអាចលុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០០ ជាឯកតោភាគីបានដែរ ឬទេ?

លោក Anutin Charnvirakul នាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីរបស់ថៃ បានអះអាងឱ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់លោក គ្រោងនឹងរៀបចំឱ្យមានការធ្វើប្រជាមតិមួយថាតើគួរលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីការបោះបង្គោលព្រំដែនរវាងថៃ និងកម្ពុជា ឬអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ឆ្នាំ២០០០(MOU 2000) ឬក៏យ៉ាងណា។ មុនការប្រកាសរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ Anutin Charnvirakul នេះ កន្លងមក ក៏មានមជ្ឈដ្ឋានថៃមួយចំនួនក៏បានទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងMOU 2000នេះផងដែរ ព្រោះពួកគេយល់ថា វាមិនផ្តល់ផលចំណេញ ហើយប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសថៃ។ តើភាគីថៃអាចលុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០០ ជាឯកតោភាគីបានដែរ ឬទេ?

សូមចុច Subscribe Channel Telegram កម្ពុជាថ្មី ដើម្បីទទួលបានព័ត៌មានថ្មីៗទាន់ចិត្ត

ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ តាមរយៈហ្វេសប៊ុកកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ លោកបណ្ឌិត ឥន សុផល សាស្រ្តាចារ្យ និងជាអ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ បានបកស្រាយយ៉ាងដូច្នេះថា៖

១. យោងតាមច្បាប់អន្តរជាតិ (អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែន ស្តីពីច្បាប់សន្ធិសញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៩)

• ទោះបីជាMOU មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជា”សន្ធិសញ្ញា”តាមនិយមន័យច្បាស់លាស់ក្តី ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលរដ្ឋអធិប​តេយ្យ​ពីរបានចុះហត្ថលេខា និងអនុវត្តន៍តាមMOU វាត្រូវបានគេចាត់ទុកថា មានសុពលភាពតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ។

• តាមអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែន រដ្ឋមួយមិនអាចដកខ្លួនចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងជាឯកតោភាគីបានឡើយ លុះត្រាតែកិច្ចព្រមព្រៀងឬ MOUនោះ មានចែងអំពីលក្ខខណ្ឌបញ្ចប់សុពលភាព(ប៉ុន្តែ MOUឆ្នាំ២០០០ ពុំបានកំណត់សុពលភាពទេ)។

២. តាមច្បាប់ក្នុងប្រទេសថៃ

• នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋាននយោបាយថៃខ្លះ បានអះអាងថា MOUឆ្នាំ២០០០នេះ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាពជាតិរបស់ថៃ និងបានទាមទារឱ្យលុបចោលជាឯកតោភាគី។

• រដ្ឋាភិបាលថៃ អាចប្រកាសជាឯកតោភាគីមិនទទួលស្គាល់MOUនេះបាន។ ប៉ុន្តែ តាមច្បាប់អន្តរជាតិ ការប្រកាសបែបនេះ មិនអាចបដិសេធកាតព្វកិច្ចរបស់ថៃចំពោះកម្ពុជាបានឡើយ ប្រសិនបើភាគីកម្ពុជាទាមទារអនុវត្តបន្តទៅទៀត។

៣. ជាក់ស្តែងក្នុងការអនុវត្ត

• ប្រសិនបើភាគីថៃដកខ្លួនចេញពីMOUជាឯកតោភាគី ដូច្នេះភាគីកម្ពុជាអាច៖

• ប្តឹងតវ៉ាតាមការទូត និងដាក់បញ្ចូលទៅកាន់UN ឬASEAN។
• ដាក់ពាក្យបណ្តឹងលើបញ្ហានេះទៅតុលាការ ICJ ដូចជា ករណីប្រាសាទព្រះវិហារ (សេចក្តីវិនិច្ឆ័យឆ្នាំ១៩៦២ និងឆ្នាំ២០១៣)។

• ការដកខ្លួនជាឯកតោភាគី នឹងប៉ះពាល់ដល់ឥទ្ធិពល កិត្យានុភាព និងឆន្ទៈអន្តរជាតិរបស់ប្រទេសថៃ ហើយធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីកាន់តែមានភាពតានតឹង។

សន្និដ្ឋាន

តាមច្បាប់អន្តរជាតិ ភាគីថៃមិនអាចលុបចោលMOUឆ្នាំ២០០០ ជាឯកតោភាគីបានទេ លុះត្រាមានការយល់ព្រមពីភាគីកម្ពុជា។ ក្នុងករណី ដែលរដ្ឋាភិបាលថៃនៅតែប្រកាស“បានលុបចោលMOUឆ្នាំ២០០០” នេះ វានឹងមានផលប៉ះពាល់តែផ្នែកនយោបាយផ្ទៃក្នុងប្រទេសថៃតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ មិនអាចលុបបំបាត់កាតព្វកិច្ចតាមច្បាប់អន្តរជាតិបានឡើយ ទោះបីភាគីថៃធ្វើប្រជាមតិ ឬសភាថៃបោះឆ្នោតលុបចោលក៏ដោយ បើពុំមានការយល់ព្រមពីភាគីកម្ពុជា ថៃមិនអាចគេចផុតពីកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិនេះបានឡើយ។

ដៀលខ្មែរថាល្ងង់មួយប្រទេស! ផ្ទុយទៅវិញ ជាតិថៃសូម្បីតែច្បាប់អន្តរជាតិអត់មានអ្នកនយោបាយណាចេះមួយតួពីចុងដល់បាត!

ដោយ៖ លោកបណ្ឌិត ឥន សុផល សាស្រ្តាចារ្យ និងជាអ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ