បទវិភាគ៖ តើភាគីថៃអាចលុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០០ ជាឯកតោភាគីបានដែរ ឬទេ?

លោក Anutin Charnvirakul នាយករដ្ឋមន្ត្រីថ្មីរបស់ថៃ បានអះអាងឱ្យដឹងថា រដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់លោក គ្រោងនឹងរៀបចំឱ្យមានការធ្វើប្រជាមតិមួយថាតើគួរលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីការបោះបង្គោលព្រំដែនរវាងថៃ និងកម្ពុជា ឬអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ឆ្នាំ២០០០(MOU 2000) ឬក៏យ៉ាងណា។ មុនការប្រកាសរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ Anutin Charnvirakul នេះ កន្លងមក ក៏មានមជ្ឈដ្ឋានថៃមួយចំនួនក៏បានទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់ខ្លួនលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងMOU 2000នេះផងដែរ ព្រោះពួកគេយល់ថា វាមិនផ្តល់ផលចំណេញ ហើយប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសថៃ។ តើភាគីថៃអាចលុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០០ ជាឯកតោភាគីបានដែរ ឬទេ?

ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហានេះ តាមរយៈហ្វេសប៊ុកកាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ លោកបណ្ឌិត ឥន សុផល សាស្រ្តាចារ្យ និងជាអ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ បានបកស្រាយយ៉ាងដូច្នេះថា៖

១. យោងតាមច្បាប់អន្តរជាតិ (អនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែន ស្តីពីច្បាប់សន្ធិសញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦៩)

• ទោះបីជាMOU មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជា”សន្ធិសញ្ញា”តាមនិយមន័យច្បាស់លាស់ក្តី ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលរដ្ឋអធិប​តេយ្យ​ពីរបានចុះហត្ថលេខា និងអនុវត្តន៍តាមMOU វាត្រូវបានគេចាត់ទុកថា មានសុពលភាពតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ។

• តាមអនុសញ្ញាទីក្រុងវីយែន រដ្ឋមួយមិនអាចដកខ្លួនចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងជាឯកតោភាគីបានឡើយ លុះត្រាតែកិច្ចព្រមព្រៀងឬ MOUនោះ មានចែងអំពីលក្ខខណ្ឌបញ្ចប់សុពលភាព(ប៉ុន្តែ MOUឆ្នាំ២០០០ ពុំបានកំណត់សុពលភាពទេ)។

២. តាមច្បាប់ក្នុងប្រទេសថៃ

• នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋាននយោបាយថៃខ្លះ បានអះអាងថា MOUឆ្នាំ២០០០នេះ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាពជាតិរបស់ថៃ និងបានទាមទារឱ្យលុបចោលជាឯកតោភាគី។

• រដ្ឋាភិបាលថៃ អាចប្រកាសជាឯកតោភាគីមិនទទួលស្គាល់MOUនេះបាន។ ប៉ុន្តែ តាមច្បាប់អន្តរជាតិ ការប្រកាសបែបនេះ មិនអាចបដិសេធកាតព្វកិច្ចរបស់ថៃចំពោះកម្ពុជាបានឡើយ ប្រសិនបើភាគីកម្ពុជាទាមទារអនុវត្តបន្តទៅទៀត។

៣. ជាក់ស្តែងក្នុងការអនុវត្ត

• ប្រសិនបើភាគីថៃដកខ្លួនចេញពីMOUជាឯកតោភាគី ដូច្នេះភាគីកម្ពុជាអាច៖

• ប្តឹងតវ៉ាតាមការទូត និងដាក់បញ្ចូលទៅកាន់UN ឬASEAN។
• ដាក់ពាក្យបណ្តឹងលើបញ្ហានេះទៅតុលាការ ICJ ដូចជា ករណីប្រាសាទព្រះវិហារ (សេចក្តីវិនិច្ឆ័យឆ្នាំ១៩៦២ និងឆ្នាំ២០១៣)។

• ការដកខ្លួនជាឯកតោភាគី នឹងប៉ះពាល់ដល់ឥទ្ធិពល កិត្យានុភាព និងឆន្ទៈអន្តរជាតិរបស់ប្រទេសថៃ ហើយធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីកាន់តែមានភាពតានតឹង។

សន្និដ្ឋាន

តាមច្បាប់អន្តរជាតិ ភាគីថៃមិនអាចលុបចោលMOUឆ្នាំ២០០០ ជាឯកតោភាគីបានទេ លុះត្រាមានការយល់ព្រមពីភាគីកម្ពុជា។ ក្នុងករណី ដែលរដ្ឋាភិបាលថៃនៅតែប្រកាស“បានលុបចោលMOUឆ្នាំ២០០០” នេះ វានឹងមានផលប៉ះពាល់តែផ្នែកនយោបាយផ្ទៃក្នុងប្រទេសថៃតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ មិនអាចលុបបំបាត់កាតព្វកិច្ចតាមច្បាប់អន្តរជាតិបានឡើយ ទោះបីភាគីថៃធ្វើប្រជាមតិ ឬសភាថៃបោះឆ្នោតលុបចោលក៏ដោយ បើពុំមានការយល់ព្រមពីភាគីកម្ពុជា ថៃមិនអាចគេចផុតពីកាតព្វកិច្ចអន្តរជាតិនេះបានឡើយ។

ដៀលខ្មែរថាល្ងង់មួយប្រទេស! ផ្ទុយទៅវិញ ជាតិថៃសូម្បីតែច្បាប់អន្តរជាតិអត់មានអ្នកនយោបាយណាចេះមួយតួពីចុងដល់បាត!

ដោយ៖ លោកបណ្ឌិត ឥន សុផល សាស្រ្តាចារ្យ និងជាអ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយ