បទវិចារណកថា៖រលកកង្វល់របស់ប្រជាពលរដ្ឋនិងខែលយុទ្ធសាស្ត្រ UNCLOS របស់រដ្ឋាភិបាល៖ ការស្វែងរកយុត្តិធម៌លើផ្ទៃទឹករវាងកម្ពុជានិងថៃ

តាំងពីបុរាណកាលមក «ព្រំដែន» មិនមែនគ្រាន់តែជាខ្សែបន្ទាត់នៅលើផែនទីនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាដង្ហើមនិងជាសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ប្រជាជាតិមួយ។ នៅពេលដែលយើងនិយាយអំពី «តំបន់ទាមទារត្រួតស៊ីគ្នានៅសមុទ្រ (Overlapping Claims Area – OCA)» ទំហំប្រមាណ ២៦,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ រវាងកម្ពុជានិងថៃ វាមិនមែនគ្រាន់តែជាការជជែកអំពីតំណក់ប្រេងឬឧស្មឹនធម្មជាតិដែលកប់ក្រោមបាតសមុទ្រនោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាការសាកល្បងនូវមនសិការជាតិ និងគតិបណ្ឌិតនៃការដឹកនាំ ដើម្បីទាមទារផលប្រយោជន៍ និងដើម្បីកំណត់ព្រំដែនទឹកឱ្យបានដាច់ស្រឡះ។

កង្វល់របស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគឺជាកង្វល់ដ៏បរិសុទ្ធ។ វាជាការភ័យព្រួយជាប្រវត្តិសាស្ត្រខ្លាចបាត់បង់ទឹកដី ដែលស្តែងចេញពីស្មារតីស្នេហាជាតិ។ ទស្សនវិជ្ជានៃដឹកនាំរដ្ឋបានបង្រៀនថា៖ «កង្វល់របស់រាស្ត្រ គឺជាកម្លាំងចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាល ហើយការយល់ដឹងរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺជាខែលការពាររាស្ត្រ»។ ដូច្នេះ ភាពមន្ទិលសង្ស័យរបស់ពលរដ្ឋ មិនមែនជាឧបសគ្គទេ ប៉ុន្តែវាជា«ត្រីវិស័យ» រំលឹកដាស់តឿនដល់អ្នកដឹកនាំឱ្យកាន់តែមានភាពហ្មត់ចត់លើការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយប្រទេសជិតខាង។

ផែនការអត្តនោម័តិ និងល្បិចកលវាតទីរបស់ភាគីថៃ
ក្នុងទិដ្ឋភាពប្រវត្តិសាស្ត្រនិងការអនុវត្តច្បាប់សមុទ្រ ភាគីថៃជារឿយៗបានព្យាយាមប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ «គូសវាតទីមុន រួចចរចាតាមក្រោយ» ដោយផ្អែកលើខ្សែបន្ទាត់អត្តនោម័តិដែលខ្វះមូលដ្ឋានច្បាប់អន្តរជាតិត្រឹមត្រូវ។

ល្បិចកលលាក់មុខ៖ ថៃព្យាយាមអូសបន្លាយពេលក្នុងការខណ្ឌចែកព្រំដែនទឹក (Delimitation) ប៉ុន្តែចង់បានការបែងចែកផលប្រយោជន៍ថាមពល (Joint Development) មុន។ នេះជាយុទ្ធសាស្ត្រ «បំភ័ន្តការណ៍ពិត» ដើម្បីលេបត្របាក់យកដែនទឹកកម្ពុជាជាផ្លូវការតាមរយៈការបង្កើតទម្លាប់គតិយុត្តិឬការធ្វើឱ្យមានសុពលភាពជាប្រវត្តិសាស្ត្រ (Historical consolidation)។ ការព្យាយាមគូសខ្សែបន្ទាត់ឆ្កៀលយកកោះគុត (Koh Kood) ឬការគូសបន្ទាត់កាត់ខ្សែបន្ទាត់មូលដ្ឋានឆ្នេរ((Baseline))របស់កម្ពុជា គឺជាការរំលោភលើគោលការណ៍ភូមិសាស្ត្រ និងនីតិវិធីច្បាប់សមុទ្រយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

របត់យុទ្ធសាស្ត្រថ្មី៖ UNCLOS 1982 មិនមែនគ្រាន់តែជាខែល តែជាលំពែងយុត្តិធម៌ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងល្បិចកលមិនស្មោះត្រង់ខាងលើ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានធ្វើការសម្រេចចិត្តជាប្រវត្តិសាស្ត្រនិងម៉ឺងម៉ាត់បំផុត៖ ការប្រកាសប្រើប្រាស់យន្តការអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រឆ្នាំ១៩៨២ (UNCLOS 1982) ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដាច់ខាតក្នុងការដោះស្រាយ។ ការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រពី «ការចរចាបែបនយោបាយទ្វេភាគីធម្មតា» មកជា «ការដោះស្រាយតាមយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិស្ដង់ដារ» គឺជាការបិទផ្លូវមិនឱ្យថៃប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលនៃប្រទេសធំ ឬអំណាចសេដ្ឋកិច្ចមកគាបសង្កត់កម្ពុជាបានទៀតឡើយ។ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌ UNCLOS កម្ពុជាមានអាវុធគតិយុត្តិដ៏រឹងមាំ៖

• គោលការណ៍សមធម៌ (Equitable Principles): ច្បាប់អន្តរជាតិមិនតម្រូវឱ្យគូសបន្ទាត់តាមចិត្តនឹកឃើញរបស់ប្រទេសមានឆ្នេរវែងជាងនោះទេ។ UNCLOS ផ្តល់តម្លៃលើសមធម៌ និងភាពសមាមាត្រ ដើម្បីកុំឱ្យប្រទេសតូចខាតបង់។

• ការត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចរបស់កម្ពុជា៖ កម្ពុជាបានរៀបចំក្រុមអ្នកច្បាប់អន្តរជាតិលំដាប់ខ្ពស់ ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ ផែនទីគតិយុត្តិ និងទិន្នន័យអ៊ីដ្រូក្រាហ្វិក (Hydrographic data) យ៉ាងហ្មត់ចត់បំផុត។ យើងត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេច ទាំងលើផ្លូវចរចាបច្ចេកទេស និងផ្លូវតុលាការអន្តរជាតិ (ប្រសិនបើចាំបាច់)។

ផលប្រយោជន៍ជាក់ស្ដែងដែលកម្ពុជានឹងទទួលបាន
ការឈរលើបុព្វហេតុ UNCLOS នឹងនាំមកនូវផលប្រយោជន៍ជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏មហិមាសម្រាប់កម្ពុជា៖

• ផ្នែកអធិបតេយ្យភាព៖ បញ្ចប់ភាពស្រពិចស្រពិលនៃព្រំដែនទឹក និងបង្កើតខ្សែបន្ទាត់ខណ្ឌចែកផ្លូវការដែលទទួលស្គាល់ដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ ការពារបាននូវបូរណភាពទឹកដីតកូនតចៅទៅមុខ។

• ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនិងថាមពល៖ បើកផ្លូវដោយស្របច្បាប់ក្នុងការទាញយកប្រភពប្រេងកាត និងឧស្ម័នធម្មជាតិរាប់ពាន់លានដុល្លារ ធានាសន្តិសុខថាមពលជាតិ និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។

• ផ្នែកកិត្យានុភាពអន្តរជាតិ៖ បង្ហាញទៅពិភពលោកថា កម្ពុជាជា «រដ្ឋនីតិរដ្ឋ» ដែលគោរពនិងប្រើប្រាស់ច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងជំនាញ មិនមែនដោះស្រាយទំនាស់ដោយកម្លាំងបាយឡើយ។

ការត្រៀមទប់ទល់និងយុទ្ធសាស្ត្ររុញថៃឱ្យទាល់ច្រក
ទៅខាងមុខ ភាគីថៃអាចនឹងប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រពន្យារពេល ឬបង្កើតព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់គេ ដើម្បីគេចវេសពីការដោះស្រាយតាមច្បាប់ UNCLOS។ កម្ពុជាគួរតែត្រៀមយុទ្ធសាស្ត្រទប់ទល់ដូចខាងក្រោម៖

១.ការចងជើងដោយច្បាប់ (Legal Binding): កម្ពុជានឹងរុញឱ្យមានការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានលក្ខណៈចាប់បង្ខំតាមផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិ។ បើថៃបដិសេធមិនព្រមប្រើ UNCLOS ស្មើនឹងថៃបង្ហាញទម្រង់ «ខុសច្បាប់» និង «ភាពទន់ខ្សោយខាងគតិយុត្តិ» ទៅកាន់ពិភពលោក។
២.ការរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ (Strategic Patience): រដ្ឋាភិបាលមិនប្រើប្រាស់នយោបាយជាតិនិយមជ្រុលដូចប្រទេសថៃដើម្បីដុតកំហឹងមហាជននោះទេ ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់ «បច្ចេកទេសនិងច្បាប់» ធ្វើជាក្បាលម៉ាស៊ីនក្នុងការដោះស្រាយ មិនឱនក្បាល តែមិនរករឿងជាមួយប្រទេសជិតខាងឡើយ។

ការសន្និដ្ឋាន ៖    ឆ្លងកាត់ការវិភាគខាងលើ យើងមើលឃើញថា «កង្វល់របស់ពលរដ្ឋ» និង «ជំហររបស់រដ្ឋាភិបាល» មិនមែនជាផ្លូវស្របគ្នាមួយដែលគ្មានថ្ងៃជួបគ្នានោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាសាច់រឿងតែមួយ៖ ពលរដ្ឋជាអ្នកបណ្ដុះព្រលឹងជាតិ រីឯរដ្ឋាភិបាលជាអ្នកប្រើប្រាស់គតិបណ្ឌិត និងខែលច្បាប់អន្តរជាតិដើម្បីការពារព្រលឹងនោះ។ ការដោះស្រាយព្រំដែនទឹកជាមួយថៃតាមរយៈ UNCLOS នឹងមិនមែនជាការសម្របសម្រួលដោយការលះបង់ទឹកដីនោះឡើយ ប៉ុន្តែវានឹងបញ្ចប់ទៅដោយយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដ។ ច្បាប់អន្តរជាតិនឹងក្លាយជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពត្រឹមត្រូវរបស់កម្ពុជា និងលាតត្រដាងនូវរាល់គំនិតខិលខូចទាំងឡាយណាដែលចង់បំពាន។

«សមុទ្រអាចមានព្យុះបោកបក់ និងពោរពេញដោយល្បិចកលមហិច្ឆតា ប៉ុន្តែទូកកម្ពុជាដែលមានរ៉ាដាច្បាប់ UNCLOS ច្បាស់លាស់ និងមានអ្នកបើកបរប្រកបដោយគតិបណ្ឌិតហ្មត់ចត់ នឹងនាំជាតិឆ្លងផុតទៅកាន់ត្រើយសុខសាន្ត និងវិបុលភាពជានិរន្តរ៍។»៕

ដោយបណ្ឌិត ឈត ប៊ុនថង អ្នកជំនាញទស្សនវិជ្ជា និងសមាជិកបម្រុងនៃរាជបណ្ឌិត្យសភាកម្ពុជា