ព័ត៌មានអន្ដរជាតិ

ការបែកបាក់រវាង អាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុបប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់ពិភពលោក?

បានផុស

៣ ខែ មុន

នៅ

ថ្ងៃសៅរ៍ ១១ មេសា ២០២៦

ដោយ

ភាពប្រេះឆាដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនរវាងរសហរដ្ឋអាមេរិកក្រោមរដ្ឋបាលរបស់ លោក ដូណាល់ ត្រាំ និងសហភាពអឺរ៉ុប (EU) កំពុងរុញច្រានសណ្តាប់ធ្នាប់សកលលោកឲ្យធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិថ្មីមួយ ដែលប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ចជុំវិញពិភពលោកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយពី europa.eu ។

ជាក់ស្ដែង ភាពតានតឹងរបស់មហាអំណាចបស្ចឹមប្រទេសនេះ មិនមែនជារឿងបុគ្គលរវាងមេដឹកនាំឡើយ ប៉ុន្តែវាបានក្លាយជា «ការបែកបាក់ក្នុងតំបន់ និងសកល» ដែលធ្វើឲ្យពិភពលោកកាន់តែមានភាពមិនច្បាស់លាស់ និងប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់។

ការកំណត់អាទិភាពរបស់ភាគីនិមួយៗ ឬហៅថា «បន្ទាត់ក្រហម» និងការបែកបាក់យុទ្ធសាស្ត្រ គឺជា ស្នូលនៃជម្លោះនេះ កើតចេញពីការប្រកាសរបស់លោកត្រាំ នូវគោលនយោបាយ «បន្ទាត់ក្រហមដែលមិនអាចរំលងបាន» នៅច្រកសមុទ្រ Hormuz ដែលជាសរសៃឈាមនាំចេញប្រេងដ៏សំខាន់ ខណៈអាមេរិកជ្រើសរើសការវាយប្រហារដោយយោធា និងការដាក់សម្ពាធកម្រិតអតិបរមា រីឯមេដឹកនាំអឺរ៉ុបវិញបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវ «ជំហរផ្អែកលើគោលការណ៍» ដោយទទូចឲ្យមានការចរចា និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ។

ការខ្វែងគំនិតគ្នានេះបានបង្កើតជា «ការបែកបាក់ក្នុងតំបន់» ដែលរីករាលដាលពីមជ្ឈិមបូព៌ា រហូតដល់ទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។ វិបត្តិសំខាន់ៗតដែលស្តែងឲ្យឃើញ ដូចខាងក្រោមនេះ៖

១. វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងថាមពល៖ តម្លៃប្រេងឆៅបានហក់ឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុត ដែលបង្កឲ្យមានអតិផរណាខ្ពស់នៅតាមបណ្តាប្រទេសជាច្រើន រួមទាំងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។ សង្រ្គាមពាក្យសម្តីរវាងវ៉ាស៊ីនតោន និងព្រុចសែល ក៏បានធ្វើឲ្យទីផ្សារភាគហ៊ុនសកលមានភាពរង្គោះរង្គើ។

២. ភាពជាប់គាំងខាងការទូត៖ នៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ភាពបែកបាក់រវាងមហាអំណាចលោកខាងលិច បានធ្វើឲ្យការសម្រេចចិត្តផ្សេងៗត្រូវគាំង បើកឱកាសឲ្យរុស្ស៊ី និងចិនពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួននៅក្នុងតំបន់ដែលមានជម្លោះ។

៣. ភាពមិនច្បាស់លាស់នៃអនាគតនៃអង្គការណាតូ៖ សម្តីរបស់លោក ត្រាំ ដែលរិះគន់សម្ព័ន្ធមិត្តអឺរ៉ុបថាជា «ខ្លាក្រដាស» និងការគំរាមដកការគាំទ្រសន្តិសុខ បានបង្ខំឲ្យអឺរ៉ុបពន្លឿនការបង្កើតកងទ័ពផ្ទាល់ខ្លួន ដែលជានិមិត្តរូបនៃការបញ្ចប់យុគសម័យមហាសម្ព័ន្ធមិត្តអាត្លង់ទិកដែលធ្លាប់មានតាំងពីក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២។

៤. ផលវិបាកដល់មនុស្សធម៌៖ ស្របពេលដែលមហាអំណាចឈ្លោះគ្នា ពិភពលោកកំពុងសម្លឹងមើលដោយក្តីបារម្ភចំពោះអ្វីដែលអ្នកវិភាគហៅថា «Rage of Terror» ឬភាពវឹកវរនៃអំពើហិង្សា ដែលកំពុងបង្កការស្លាប់បាត់បង់ជីវិតដល់ជនស៊ីវិល និងវិបត្តិជនភៀសខ្លួនថ្មី។

យ៉ាងណាមិញ អ្នកវិភាគនយោបាយអន្តរជាតិជាច្រើនបានលើកឡើងថា ប្រសិនបើអាមេរិក និងអឺរ៉ុបមិនអាចរកឃើញចំណុចរួមណាមួយក្នុងពេលឆាប់ៗនេះទេ ពិភពលោកអាចនឹងត្រូវបែងចែកជាប៉ូលអំណាចច្រើន ដែលធ្វើឲ្យកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសកលលើបញ្ហាអាកាសធាតុ និងពាណិជ្ជកម្មសេរីត្រូវរលាយសាបសូន្យ៕

អត្ថបទ៖ សាង ស្រីល័ក្ខ