ការឆ្លងមេរោគគ្រុនឈាម អាចជំរុញឱ្យអ្នកដែលមានផ្ទុកជំងឺឡូប៊ុស ឈានទៅរកការរលាកតម្រងនោមធ្ងន់ធ្ងរ

ការឆ្លងមេរោគគ្រុនឈាម (Dengue infection) អាចជំរុញឱ្យអ្នកជំងឺដែលមានផ្ទុកជំងឺឡូប៊ុស (Lupus) ឈានទៅរកការរលាកតម្រងនោមធ្ងន់ធ្ងរ ឬហៅថា Lupus Nephritis (LN) តាមរយៈយន្តការភាពស៊ាំ (Immunological mechanisms) សំខាន់ៗ។ នេះបើតាមការចែករំលែកនៅលើទំព័រហ្វេប៊ុក ផ្នែកតម្រងនោម នៃមន្ទីរពេទ្យមិត្តភាពកម្ពុជា-ចិន ព្រះកុសមៈ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។

ប្រភពដដែល បានបញ្ជាក់ថា យន្តការភាពស៊ាំសំខាន់ទាំងនោះ រួមមាន 1. ការភាន់ច្រឡំនៃប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ (Molecular Mimicry)៖ អង់ទីគ័រដែលបង្កើតឡើងដើម្បីប្រយុទ្ធនឹងវីរុសគ្រុនឈាម បែរជាទៅវាយប្រហារកោសិកាសរសៃឈាម និងតម្រងនោមខ្លួនឯង ដោយសារវាមានទម្រង់ស្រដៀងគ្នា។ 2. ការកកស្ទះកំទិចភាពស៊ាំ (Immune Complex Deposition)៖ បណ្តុំកំទិចភាពស៊ាំរវាងវីរុស និងអង់ទីគ័រ កើតឡើងច្រើនហួសប្រមាណ ហើយរត់ទៅកកស្ទះ ព្រមទាំងបំផ្លាញកោសិកាចម្រោះរបស់តម្រងនោម។

3. ព្យុះស៊ីតូគីន (Cytokine Storm)៖ ការឆ្លងវីរុសជម្រុញឱ្យរាងកាយបញ្ចេញសារធាតុគីមីរលាក (Cytokines) យ៉ាងខ្លាំងក្លា ដែលធ្វើឱ្យរលាក និងខូចខាតជាលិកាតម្រងនោមស្រួចស្រាវ។ 4. ការខ្វះឈាមទៅចិញ្ចឹមតម្រងនោម៖ គ្រុនឈាមធ្ងន់ធ្ងរធ្វើឱ្យលេចធ្លាយប្លាស្មា និងធ្លាក់ចុះសម្ពាធឈាម (សុក) នាំឱ្យខ្វះឈាមរត់ទៅចិញ្ចឹមតម្រងនោម ដែលធ្វើឱ្យតម្រងនោមចុះខ្សោយភ្លាមៗ។

ចំពោះអ្នកជំងឺ Lupus កត្តាអាយុ (Age factor) ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការប្រឈម និងការវិវត្តទៅរកជំងឺរលាកតម្រងនោម (Lupus Nephritis – LN) នៅពេលមានការឆ្លងមេរោគគ្រុនឈាម ដោយបែងចែកជាពីរក្រុមអាយុធំៗ ទី១. ក្រុមវ័យក្មេង និងវ័យជំទង់ (Children and Young Adults) ក្រុមនេះជាទូទៅមានអាយុក្រោម ៣០ឆ្នាំ (ជាពិសេសកុមារ និងស្ត្រីវ័យបង្កើតកូន)។ សកម្មភាពជំងឺខ្លាំង (Aggressive Disease): យោងតាមទិន្នន័យវេជ្ជសាស្ត្រ អ្នកជំងឺ Lupus វ័យក្មេងមានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការវិវត្តទៅជា Lupus Nephritis ជាងមនុស្សចាស់ (ប្រហែល ៥០-៦០% នៃអ្នកជំងឺវ័យក្មេងជួបបញ្ហាតម្រងនោមនេះ)។

ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំឆ្លើយតបខ្លាំង (Hyperactive Immune Response): នៅពេលក្រុមនេះឆ្លងវីរុសគ្រុនឈាម ប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់ពួកគេឆ្លើយតបខ្លាំងក្លាពេក ដែលងាយនឹងបង្កើតជា “ព្យុះស៊ីតូគីន (Cytokine Storm)” លឿនជាងមនុស្សចាស់ បង្កជាការរលាកតម្រងនោមភ្លាមៗ និងធ្ងន់ធ្ងរ។

ទី២. ក្រុមមនុស្សចាស់ (Older Adults / Late-onset Lupus) ក្រុមនេះជាទូទៅមានអាយុចាប់ពី ៥០ ឆ្នាំឡើងទៅ។ មុខងារតម្រងនោមថយចុះស្រាប់ (Baseline Kidney Reserve): មនុស្សចាស់ជារឿយៗមានមុខងារតម្រងនោមធ្លាក់ចុះបន្តិចម្តងៗតាមអាយុកាល ឬមានជំងឺប្រចាំកាយផ្សេងទៀត (ដូចជា លើសឈាម ឬទឹកនោមផ្អែម)។ ក្រុមនេះងាយរងគ្រោះដោយសារកង្វះជាតិទឹក៖ នៅពេលឆ្លងគ្រុនឈាម មនុស្សចាស់ងាយនឹងខ្សោះជាតិទឹក លេចធ្លាយប្លាស្មា និងធ្លាក់ចុះសម្ពាធឈាមខ្លាំង។ ដោយសារតម្រងនោមរបស់ពួកគេខ្សោយស្រាប់ ការខ្វះឈាមទៅចិញ្ចឹមតម្រងនោមតែបន្តិចបន្តួច អាចជម្រុញឱ្យមានការខូចតម្រងនោមស្រួចស្រាវ (Acute Kidney Injury) ភ្លាមៗ ទោះបីជាការរលាកពី Lupus មិនសូវខ្លាំងដូចក្មេងក៏ដោយ។

ចំណុចដែលត្រូវប្រយ័ត្ន ជំងឺទាំងពីរនេះ មានរោគសញ្ញាស្រដៀងគ្នាខ្លាំង (គ្រុនក្តៅ ឡើងកន្ទួល ធ្លាក់ប្លាកែត) ដែលទាមទារឱ្យមានការពិនិត្យទឹកនោម ឈាម និងអាចឈានដល់ការច្រិបសាច់តម្រងនោម(Kidney biopsy)ពិនិត្យឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីព្យាបាលទាន់ពេលវេលា៕