៣៤ឆ្នាំ៖ សម្ដេច ហ៊ុន សែន រំលឹកពីដំណើរការចរចា មុនឈានដល់ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស

យកឱកាសខួប៣៤ឆ្នាំនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានរំលឹកពីការដំណើរការចរចាជាច្រើនដំណាក់កាល មុនឈានដល់ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនេះ ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា។

គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥នេះ មានរយៈពេល៣៤ឆ្នាំហើយ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដែលបានបដិសន្ធិឡើងនៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១។ សម្ដេចតេជោ បានចេញសារអបអរសាទរខួបលើកទី៣៤ ដែលនាំឱ្យបង្កើតនូវកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនេះ។

កាលពី៣៤ឆ្នាំមុន ពោលគឺនៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១ ភាគីទាំង៤ របស់កម្ពុជា រួមមាន៖ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន តំណាងឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ចលនាតស៊ូហ៊្វុនស៊ិនប៉ិច ដែលតំណាងដោយសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ និងសម្តេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ រណសិរ្សជាតិរំដោះប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ តំណាងដោយលោក សឺន សាន និងក្រុមចលនាកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលតំណាងដោយលោក ខៀវ សំផន បានឈានទៅចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ប្រទេសបារាំង ក្រោមវត្តមានសាក្សីមកពី១៨ប្រទេស រួមទាំងអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ផងដែរ ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា។

ជាហត្ថលេខីមួយរូបនៃកិច្ចព្រមព្រៀងសម្រាប់សន្តិភាពឱ្យកម្ពុជានេះ សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានរំលឹកក្នុងសំណេរលើបណ្ដាញសង្គមនៅថ្ងៃនេះ ថា មុននឹងឈានមកដល់កិច្ចព្រមព្រៀងនាទីក្រុងប៉ារីស ២៣ តុលា គឺសម្តេចតេជោ បានជួបពិភាក្សាដំបូងបំផុតជាមួយអតីតព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ សម្តេចព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ នៅថ្ងៃទី២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៧ នៅ FERE-EN-TARDENOIS នៅប្រទេសបារាំង ដែលការចរចានេះមានសេចក្តីប្រកាសរួមឡាយព្រះហស្តលេខាដោយសម្តេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ និងសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ដែលហៅថា ជំនួបចរចា សីហនុ-ហ៊ុន សែន នៅ FERE-EN-TARDENOIS ថ្ងៃទី២-៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៨៧។

បើតាមសម្ដេចតេជោ បន្ទាប់មក ក៏មានកិច្ចចរចាបន្តរវាងសម្ដេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ និងសម្ដេច លើកទី២ ប្រព្រឹត្តឡើងនៅថ្ងៃទី២០ និងថ្ងៃទី២១ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៨៨ នៅ SAINT-GERMAIN-EN-LAYE ប្រទេសបារាំង និងនៅទីកន្លែងផ្សេងៗមួយចំនួនទៀត។

តែបើទោះបីមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពប៉ារីស ២៣ តុលា ១៩៩១ ក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែសម្ដេចតេជោ ថា សង្គ្រាមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា នៅបន្ត ដែលបង្កដោយភាគីកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ប៉ុលពត)។ ក្នុងន័យនេះ សម្ដេចតេជោ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានគូសរំលេចនូវនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ របស់សម្តេច ដែលបានបញ្ចប់សង្គ្រាមស៊ីវិលទាំងស្រុងនៅឆ្នាំ១៩៩៨ ដែលកម្ពុជាទូទាំងប្រទេសបានស្គាល់នូវសន្តិភាពពេញលេញ និងសម្បូរសប្បាយរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ៕