ព័ត៌មានអន្ដរជាតិ

ភ្នំភ្លើងនៅម៉ិកស៊ិក ចាប់ផ្តើមរង្គើ បន្ទាប់ពីគ្មានសកម្មភាពជាង៥០ឆ្នាំ

បានផុស

២ ខែ មុន

នៅ

ថ្ងៃពុធ ១១ កុម្ភៈ ២០២៦

ដោយ

ភ្នំភ្លើងដ៏ធំមួយនៅប្រទេសម៉ិកស៊ិកស្ថិតក្នុងចំណោមភ្នំភ្លើងដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតរបស់ពិភពលោកចាប់ផ្តើមរង្គោះរង្គើ បន្ទាប់ពីស្ងៀមស្ងាត់ គ្មានសកម្មភាពអ្វីអស់រយៈពេលជិតកន្លះសតវត្សរ៍។

យោងតាមការចុះផ្សាយ Express UK នៅថ្ងៃទី១០ខែកុម្ភៈ ភ្នំភ្លើង El Chichon របស់ម៉ិកស៊ិកបានផ្ទុះចុងក្រោយក្នុងឆ្នាំ ១៩៨២ តែការផ្ទុះនេះមិនបង្ហាញពីមហន្តរាយអ្វីឡើយ។ វាជាការផ្ទុះស្ពាន់ធ័រខ្ពស់ និងសារធាតុ magma ដែលសម្បូរទៅដោយជាតិអ៊ីដ្រូអ៊ីត បំផ្លាញលំហកំពូល និងបញ្ចេញកម្អែភ្នំភ្លើង ជាពិសេសហក់ឡើងលើមានកាំ ៨ គីឡូម៉ែត្រ។

ត្រឹមតែជាងមួយសប្តាហ៍ នៅឆ្នាំដដែល ការផ្ទុះភ្នំភ្លើងចំនួនបីបានបន្សល់ទុកនូវ សោកនាដកម្ម មនុស្សស្លាប់ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញ។ មនុស្សរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ ភូមិទាំងមូលរបស់ពួកគេ បានបាត់ពីផែនទី ហើយមនុស្សជាច្រើននាក់ទៀត ភៀសខ្លួន ប្រឈមនឹងភាពអស់សង្ឃឹម ក្នុងការរត់គេចចេញពីគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំនេះ។

លើសពីនេះ ឯកសារស្រាវជ្រាវឆ្នាំ ២០១៧ បានបង្ហាញថាការផ្ទុះមួយរបស់ភ្នំភ្លើង El Chichón នៅសតវត្សទី ៦ អាចជាព្រឹត្តិការណ៍បញ្ចប់ជីវិតមនុស្ស សត្វ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាច្រើន។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថា វាអាចរួមចំណែកដល់ការដួលរលំនៃអរិយធម៌ម៉ាយ៉ាន( Mayan) ដោយទម្លាក់តំបន់នេះទៅជា «យុគងងឹត» ដ៏យូរមួយសតវត្សរ៍។

ឥឡូវនេះនៅឆ្នាំ ២០២៦ អ្នកស្រាវជ្រាវកំពុងតាមដានការផ្ទុះភ្នំភ្លើង បានរកឃើញការផ្លាស់ប្តូរគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ នៅក្រោមផ្ទៃផែនដី និងនៅក្នុងភ្នំភ្លើងវាខ្លួនឯង ជាសញ្ញាចង្អុលទៅការវិលត្រឡប់នៃអាកប្បកិរិយាចាស់ នៃភាពសកម្ម និងគ្រោះថ្នាក់របស់ El Chichón។

យោងតាមសារព័ត៌មានបរិស្ថាន Green Matters អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមកពីសាកលវិទ្យាល័យស្វយ័តជាតិម៉ិកស៊ិក (UNAM) បានតាមដានចលនារបស់ភ្នំភ្លើងនៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៥ ថាមានចលនាជាប់ៗគ្នា នៅក្នុងរណ្ដៅភ្នំភ្លើង El Chichón។

ចំណែក ការស្រាវជ្រាវក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ដោយលោកវេជ្ជបណ្ឌិត Paz បង្ហាញថាអន្តរកម្ម magma-hydrothermal ថ្មីកំពុងកើតឡើង ក្នុងភ្នំភ្លើង El Chichón។ ពាក្យសាមញ្ញ មានន័យថាការកើនឡើងនៃសារធាតុ magma ក្តៅកំពុងប៉ះនឹងទឹកនៅក្រោមផែនដី វាអាចបង្កើតជាចំហាយ សម្ពាធ និងការផ្ទុះ។ អន្តរកម្ម magma-hydrothermal នេះអាចនាំឱ្យមានការផ្ទុះភ្នំភ្លើងធំ។

ទោះបីជាមានការព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងក៏ដោយ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រម៉ិកស៊ិកបាននិយាយថា ការបំភាយឧស្ម័នបែបនេះ គឺជារឿងធម្មតានៅក្នុងប្រព័ន្ធ hydrothermal សកម្ម ហើយគ្មានការរកឃើញណា បញ្ជាក់ថាការផ្ទុះនឹងជិតមកដល់នោះទេ។

យ៉ាងណា ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវកំពុងតាមដានជាបន្តបន្ទាប់នូវការផ្លាស់ប្តូរ ដែលរីកដុះដាលនៅក្រោមផ្ទៃនៃភ្នំក្តៅ របស់ប្រទេសម៉ិកស៊ិក ដោយប្រើយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក(Drone) ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាផ្កាយរណប និងឧបករណ៍ផ្សេងទៀតនៅនឹងកន្លែងនោះ។

អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តកំពុងតាមដានរាល់ការផ្លាស់ប្តូរ ទប់ស្កាត់ការកើតឡើងម្តងទៀតនៃគ្រោះមហន្តរាយ ដូចឆ្នាំ ១៩៨២ ដោយធានាឱ្យទាន់ពេលវេលា ចំពោះសុវត្ថិភាពសាធារណជន។

ចំណែកមន្ត្រីជំនាញបញ្ជាក់ថា ពេលនេះមិនមានអ្វីនាំឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាសាធារណៈឡើយ។ យ៉ាងណាសកម្មភាពជាថ្មីរបស់យើង គឺអាចផ្លាស់ប្តូរវាបាន។ ប៉ុន្តែភ្នំភ្លើងវានៅស្ងៀម កម្រអសកម្មណាស់ បើទោះបីជាវាស្ងប់ស្ងាត់គួរឱ្យសង្ស័យជិត ៥០ ឆ្នាំក៏ដោយ៕

ប្រែសម្រួល៖ ណឺ មិនា