តើប្រទេសណាខ្លះ ធ្លាប់រៀបចំការបោះឆ្នោតឡើងវិញ ក្រោយរកឃើញភាពមិនប្រក្រតី?

ពលរដ្ឋថៃកំពុងតវ៉ាទូទាំងប្រទេសឲ្យរាប់សន្លឹកឆ្នោតឡើងវិញ ឬរៀបចំការបោះឆ្នោតសាជាថ្មីតែម្តង ដោយចោទគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតថា ក្លែងបន្លំុសន្លឹកឆ្នោត គ្មានតម្លាភាព និងមិនប្រក្រតី។

យ៉ាងណា ប្រហែលមិនអាចទៅរួចឡើយ ដោយមកទល់ពេលនេះ មិនទាន់មានការឆ្លើយតបឬដោះស្រាយបញ្ហាបាននៅឡើយទេ។

ការបោះឆ្នោតឡើងវិញមិនមែនជារឿងធម្មតានោះទេ ដោយវាត្រូវឆ្លងកាត់ដំណើរការនិងរៀបចំយ៉ាងស្មុគស្មាញ ហើយនៅលើពិភពលោកក៏មានប្រទេសមិនច្រើនដែរ ដែលរៀបចំការបោះឆ្នោតឡើងវិញ ក្រោយរកឃើញភាពមិនប្រក្រតីក្នុងការបោះឆ្នោតលើកទីមួយ។ ដូច្នេះតើមានប្រទេសណាខ្លះទៅ?

🚨ប្រទេសអូទ្រីស – ឆ្នាំ ២០១៦

យោងតាម The Guardian, បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីជុំទី២ តុលាការកំពូលបានសម្រេចឲ្យ រៀបចំការបោះឆ្នោតឡើងវិញ នៅទូទាំងប្រទេស ដោយសាររកឃើញភាពមិនប្រក្រតីក្នុងការរាប់សន្លឹកឆ្នោតតាមប្រៃសណីយ៍ បន្ទាប់ពីមានការប្តឹងតវ៉ាពីបក្សដែលចាញ់។

លទ្ធផលដំបូងបង្ហាញថា លោក Van der Bellen បេក្ខជនឯករាជ្យគាំទ្រដោយគណបក្ស Green បានឈ្នះលោក Norbert Hofer បេក្ខជនមកពីបក្សសេរីភាព (FPÖ) ក្នុងសំឡេងត្រឹមតែ ៣០ ៨៦៣ សំឡេង ប៉ុណ្ណោះ (ឬប្រហែល ៥០.៣% ទល់នឹង ៤៩.៧%) ដែលសំឡេងសម្រេចគឺបានមកពីសន្លឹកឆ្នោតតាមប្រៃសណីយ៍។

យ៉ាងណា បក្ស FPÖ បានប្តឹងតវ៉ា ហើយតុលាការធម្មនុញ្ញអូទ្រីសរកឃើញថា ក្នុងមណ្ឌលបោះឆ្នោតចំនួន ៩៤ ក្នុងចំណោម ១១៧, សន្លឹកឆ្នោតតាមប្រៃសណីយ៍ត្រូវបានគេបើកស្រោមសំបុត្រ និងរាប់មុនម៉ោងដែលច្បាប់អនុញ្ញាត ហើយការរាប់សន្លឹកឆ្នោតខ្លះធ្វើឡើងដោយគ្មានវត្តមានសមាជិកគណៈកម្មការបោះឆ្នោតគ្រប់គ្រាន់ទៀត។

🚨ប្រទេសកេនយ៉ា – ឆ្នាំ ២០១៧

តុលាការកំពូលបានសម្រេចឲ្យការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីជា មោឃៈ ដោយសារការរៀបចំមិនត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់និងមានភាពមិនប្រក្រតី។ ប្រទេសនេះបានរៀបចំការបោះឆ្នោតឡើងវិញក្នុងរយៈពេល ៦០ ថ្ងៃបន្ទាប់។

បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតខែសីហា ឆ្នាំ២០១៧ លទ្ធផលបង្ហាញថា លោក Uhuru Kenyatta ប្រធានាធិបតីចាំផ្ទះ បានទទួលជ័យជម្នះ ប៉ុន្តែមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំង លោក Raila Odinga បានប្តឹងទៅតុលាការកំពូល ហើយតុលាការរកឃើញថា មានបញ្ហាក្នុងប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា ពោលគឺការបញ្ជូនលទ្ធផលបោះឆ្នោតតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកមានភាពមិនប្រក្រតី និងខ្វះតម្លាភាព។

ម្យ៉ាងគណៈកម្មាធិការបោះឆ្នោត (IEBC) មិនបានអនុវត្តតាមនីតិវិធីដែលកំណត់ដោយច្បាប់ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលធ្វើឲ្យលទ្ធផលនោះ គ្មានសុពលភាព។

🚨ប្រទេសម៉ាឡាវី – ឆ្នាំ ២០២០

ប្រធានាធិបតីកាន់អំណាចពេលនោះ គឺលោក Peter Mutharika ត្រូវប្រកាសថាឈ្នះ ប៉ុន្តែតុលាការធម្មនុញ្ញបានលុបចោលលទ្ធផលបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៩វិញ ដោយសារមានការប្រើប្រាស់ «ទឹកលុប» កែសន្លឹកឆ្នោតយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ ការបោះឆ្នោតលើកទី២ ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ បានធ្វើឲ្យបេក្ខជនបក្សប្រឆាំងឈ្នះឆ្នោតវិញ។

🚨ប្រទេសអ៊ុយក្រែន – ឆ្នាំ ២០០៤

ព្រឹត្តិការណ៍នោះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «បដិវត្តន៍ពណ៌ទឹកក្រូច»។ ការបោះឆ្នោតជុំទី២ ត្រូវបានគេចោទថាមានការបន្លំជាប្រព័ន្ធ ហើយក្រោយការតវ៉ាតាមផ្លូវយ៉ាងខ្លាំងក្លា តុលាការកំពូលបានបញ្ជាឲ្យបោះឆ្នោតឡើងវិញ ដែលជាលទ្ធផលធ្វើឲ្យលោក Viktor Yushchenko ទទួលជ័យជម្នះ។

អ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ រួមទាំងប្រជាពលរដ្ឋអ៊ុយក្រែនរាប់លាននាក់ បានរកឃើញព័ស្តុតាងនៃការលួចបន្លំសន្លឹកឆ្នោតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងការបំភិតបំភ័យអ្នកបោះឆ្នោត។

🚨ប្រទេសប៊ូលីវី – ឆ្នាំ ២០១៩

ក្រោយការបោះឆ្នោតដែលសង្ស័យថាមានការបន្លំ និងមានបាតុកម្មហិង្សា, អង្គការរដ្ឋអាមេរិក (OAS) ក៏បានរកឃើញភាពមិនប្រក្រតីធ្ងន់ធ្ងរ។ លោក Evo Morales បានយល់ព្រមរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្មី ប៉ុន្តែលោកត្រូវបង្ខំចិត្តលាលែងពីតំណែង និងចាកចេញពីប្រទេសក្រោមសម្ពាធយោធា៕

អត្ថបទ៖ សុខ សុវណ្ណ

បក្សភឿថៃ អំពាវនាវឲ្យមានការគាំទ្រ ដល់ការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ