លោក ហ្សង់ ហ្វ្រង់ស័រ តាន់៖ យន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំ ជាផ្លូវដំណោះស្រាយដ៏យុត្តិធម៌មួយសម្រាប់ជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ

លោក ហ្សង់ ហ្វ្រង់ស័រ តាន់ រដ្ឋមន្រ្តីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្រ្តី ទទួលបន្ទុកកិច្ចការបរទេស បានអះអាងថា ការប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំ គឺជាផ្លូវទៅស្វែងរកដំណោះស្រាយដ៏យុត្តិធម៌មួយសម្រាប់ជម្លោះកម្ពុជា-ថៃនៅលើដែនសមុទ្រ។ ការអះអាងនេះ ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់លិខិតទៅភាគីថៃ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីចាប់ផ្តើមដំណើរការយន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំ ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS)។

តាមរយៈហ្វេសប៊ុកនៅរសៀលថ្ងៃទី០៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ លោក ហ្សង់ ហ្វ្រង់ស័រ តាន់ បានអះអាងថា ក្នុងគោលដៅដោះស្រាយជម្លោះពាក់ព័ន្ធនឹងការទាមទារតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នាពីសំណាក់កម្ពុជា និងពីសំណាក់ថៃ កម្ពុជាបានផ្តើម និងកំពុងបន្តប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការយន្តការនៃការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំ(Compulsory Conciliation) ក្រោមUNCLOS តាំងពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ ត្រង់ចំណុចនេះ លោក ហ្សង់ ហ្វ្រង់ស័រ តាន់ បានគូសបញ្ជាក់ជាថ្មីថា៖ «គឺមកពីខាងថៃបានដកខ្លួនជាឯកតោភាគីចេញពីMoU2001 ដែលMoUនេះ គឺជាក្របខណ្ឌទ្វេភាគីតែមួយគត់រវាងកម្ពុជានិងថៃ ក្នុងរយៈពេល២៥ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ កម្ពុជាជឿជាក់ថា យន្តការនៃការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំនេះ គឺជាមាគ៌ាសន្តិវិធីប្រសើរជាងគេបំផុត ដែលនឹងនាំទៅរកដំណោះស្រាយដ៏យុត្តិធម៌មួយ សម្រាប់ភាគីជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ នៅក្នុងបញ្ហាដែនសមុទ្រ»។

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានសម្រេចដាក់លិខិតជាផ្លូវការទៅអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិនៅព្រឹកថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីចាប់ផ្ដើមដំណើរការយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំតាមនីតិសមុទ្រលើតំបន់សមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នារវាងកម្ពុជានិងថៃ។ លិខិតផ្លូវការនេះ ក៏បានបញ្ជូនទៅឱ្យប្រទេសថៃបានដឹងផងដែរ។ សម្ដេចធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ថា ការ អនុវត្តយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ នឹងអនុញ្ញាតឱ្យប្រទេសទាំងពីរបង្ហាញជំហររបស់ខ្លួននៅចំពោះមុខគណៈកម្មការឯករាជ្យមួយដែលសុទ្ធតែជាអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់អន្តរជាតិ។ សម្ដេចធិបតីបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា អធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្រកម្ពុជាត្រូវតែគោរពជាដាច់ខាត។

សម្ដេចធិបតី នាយករដ្ឋមន្រ្តី សង្ឃឹមថា ដំណើរការនេះនឹងបង្ហាញនូវតម្លៃពិតប្រាកដនៃច្បាប់អន្តរជាតិ និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្ដិវិធី។ ការប្រើប្រាស់យន្តការនៃការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំមិនមែនជាការបង្កើនភាពតានតឹងនោះទេ តែជាការខិតខំដោះស្រាយជម្លោះតាមការចរចារបស់ប្រទេសទាំងពីរក្រោមការសម្របសម្រួលពីអ្នកជំនាញអង្គការសហប្រជាជាតិ។ សម្ដេចបានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «ការប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS មិនមែនមានន័យថាកម្ពុជាងាកចេញពីយន្តការនៃការសន្ទនានោះទេតែផ្ទុយទៅវិញកម្ពុជាកំពុងនាំយកការសន្ទនាចូលទៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌអន្តរជាតិដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់និងទទួលស្គាល់ដោយប្រទេសទាំងពីរ»។

រដ្ឋាភិបាលថៃតាមរយៈរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស ភ្លាមៗ បានប្រតិកម្មថា ការសម្រេចរបស់កម្ពុជានេះ នឹងនាំឱ្យមានផលពិបាកក្នុងដំណើរការកសាងទំនុកចិត្តឡើងវិញ និងការចរចាទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងថៃ។ ប៉ុន្តែ ក្រោយមក រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសថៃដដែលនេះ ក៏បានប្រកាសតាមរយៈសារព័ត៌មានថៃតៀមខ្លួនអនុវត្តនូវយន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំក្រោមច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។ ក្នុងអំឡុងពេលនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃ កំពុងស្វះស្វែងរកបេក្ខជន២រូបកូតាខាងថៃ ដើម្បីធ្វើជាសមាជិកគណៈកម្មការសម្របសម្រួលក្នុងយន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំ ខណៈខាងកម្ពុជា បានបញ្ចូនឈ្មោះបេក្ខជន២រូបរួចហើយដែលសុទ្ធតែជាអ្នកជំនាញច្បាប់អន្តរជាតិ និងមានបទពិសោធពេញលេញ៕

អត្ថបទ៖ វណ្ណ សុគន្ធា