ចិន និង​ហ្វីលីពីន ចោទ​ប្រកាន់​គ្នា​ទៅវិញ​ទៅមក​ក្នុង​ការ​ប៉ះទង្គិច​​​លើ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង

ហ្វីលីពីន និងចិនបានចោទប្រកាន់​គ្នា​ចុះ​ឡើង​​អំពី​ចេតនាវាយប្រហារនាវាឆ្មាំសមុទ្រនៅក្នុងដែនទឹកជម្លោះនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង កាលពីថ្ងៃ​៣១​ខែ​សីហា ដែលជាការប៉ះទង្គិចគ្នាចុងក្រោយបង្អស់នៅក្នុងផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់​នេះ។

ការ​ប៉ះ​ទង្គិច​នៅ​​ក្បែរ​តំបន់ Sabina Shoal គឺ​ជាការ​ប្រឈម​មុខ​គ្នា​​រវាង​ចិន​ និង​ហ្វីលីពីន នៅ​ដែន​សមុទ្រ​ជា​លើក​ទី​៥ ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​១​ខែ​កន្លង​ទៅ។

ទីក្រុងប៉េកាំងទាមទារស្ទើរតែទាំងស្រុងនូវ​អធិបតេយ្យភាព​​លើ​សមុទ្រចិនខាងត្បូង តែ​ត្រូវ​បាន​ច្រានចោល​ និង​អះអាង​​ដោយហ្វីលីពីន ព្រុយណេ ម៉ាឡេស៊ី តៃវ៉ាន់ និងវៀតណាម។ ផ្លូវ​ទឹក​នៃ​​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង ដែល​មាន​ទំហំ​ពាណិជ្ជកម្ម​ឆ្លងកាត់​ជារៀងរាល់​ឆ្នាំ​ក្នុង​តម្លៃ​៣​ទ្រីលានដុល្លារ ត្រូវបានគេជឿថាសម្បូរទៅដោយប្រេង ឧស្ម័នធម្មជាតិ និង​មច្ឆា​ជាតិ។

តុលាការអាជ្ញាកណ្តាលអចិន្ត្រៃយ៍ក្នុងឆ្នាំ២០១៦ បានរកឃើញថាការទាមទារដ៏ធំរបស់ប្រទេសចិនមិនមានមូលដ្ឋានផ្លូវច្បាប់​នោះទេ យ៉ាង​ណា សេចក្តីសម្រេច​នេះ​ត្រូវ​បាន​ទីក្រុងប៉េកាំងច្រានចោល។

អ្នកនាំពាក្យឆ្មាំសមុទ្រហ្វីលីពីន​ លោក Jay Tarriela បានបង្ហាញវីដេអូនៃការប្រឈមមុខគ្នាកាលពីថ្ងៃសៅរ៍នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន ដោយនិយាយថា នាវាឆ្មាំសមុទ្រចិនលេខ 5205 «បានវាយប្រហារដោយផ្ទាល់និងដោយចេតនា​លើ​កប៉ាល់ហ្វីលីពីន»។ លោក Tarriela បាន​​បន្ត​ថា ការ​វាយ​ប្រហារ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ខាត​កប៉ាល់​​ Teresa Magbanua ប្រវែង ៩៧ម៉ែត្រ ដែល​ជា​កប៉ាល់​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​​កប៉ាល់​ឆ្មាំ​សមុទ្រ​ដ៏​ធំ​​បំផុត​របស់​ហ្វីលីពីន ប៉ុន្តែ​​ការ​បង្ក​ហេតុ​នេះ​មិន​បាន​ធ្វើ​កង​កម្លាំង​ហ្វីលីពីន​​រង​របួស​ឡើយ។

ចំណែក​លោក Liu Dejun អ្នកនាំពាក្យឆ្មាំ​សមុទ្រចិន បាន​ប្រកាស​នៅក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយថា កប៉ាល់ហ្វីលីពីន​បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​ដោយ​ខុសច្បាប់​នៅ​លើ​ដែន​ទឹក​របស់ខ្លួន ហើយ​បានលើកយុថ្កា និង «បើក​បុកដោយចេតនា» លើ​នាវាចិន។ លោក​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​ហ្វីលីពីន​ដក​ខ្លួន​ជា​បន្ទាន់ បើ​មិន​ចង់​ទទួល​រង​ផល​​ប៉ះពាល់​ណា​មួយ។

លោក Liu បាន​ប្រាប់​ថា៖ «ឆ្មាំសមុទ្រចិននឹងចាត់វិធានការចាំបាច់ ដើម្បីរារាំងសកម្មភាពបង្កហេតុ ភាពរំខាន និងការរំលោភបំពាន ហើយការពារយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នូវអធិបតេយ្យភាពទឹកដី និងសិទ្ធិ ក៏​ដូចជា​ផលប្រយោជន៍ដែនសមុទ្ររបស់ចិន»។

ជា​ការ​ឆ្លើយ​តប លោក Tarriela បាន​ប្រកាស​ថា ទីក្រុងម៉ានីលនឹងមិនដកកប៉ាល់របស់ខ្លួន​ឡើយ «ទោះបីជាមានការយាយី សកម្មភាពគំរាមកំហែង និងសកម្មភាពកើនឡើងរបស់ឆ្មាំសមុទ្រចិន​ក៏​ដោយ»។

ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​អាមេរិក​ប្រចាំ​ហ្វីលីពីន​ បាន​សម្តែង​ការគាំទ្រ​របស់​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​ចំពោះ​ហ្វីលីពីន​ ដែលជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​សន្ធិសញ្ញា​របស់​ខ្លួន។ លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូត MaryKay Carlson បានសរសេរ​នៅ​លើ​​បណ្ដាញ​សង្គម X ថា៖ «សហរដ្ឋអាមេរិកថ្កោលទោសការរំលោភដ៏គ្រោះថ្នាក់ជាច្រើននៃច្បាប់អន្តរជាតិដោយសាធារណៈរដ្ឋប្រជាមានិតចិន រួមទាំងការវាយលុកដោយចេតនានៅថ្ងៃនេះ»។

ហ្វីលីពីន បានដាក់ពង្រាយ​កប៉ាល់កាលពីខែមេសាទៅកាន់តំបន់ Sabina Shoal ដែលមានចម្ងាយ​ប្រហែល​ ១៣៩​គីឡូម៉ែត្រ​ពីឆ្នេរសមុទ្រនៃខេត្ត Palawan របស់​ប្រទេសហ្វីលីពីន។ រដ្ឋាភិបាល​ក្រុងម៉ានីល បានចោទប្រកាន់ទីក្រុងប៉េកាំងថាបានសាងសង់កោះសិប្បនិម្មិត ហើយ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ផ្កាថ្ម​ខ្ទេច​និង​ងាប់​ជាច្រើន។ ប៉ុន្តែ​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​​នេះ​​ត្រូវ​ទីក្រុងប៉េកាំងបដិសេធ។

ក្នុងសប្តាហ៍នេះ ក្រុមប្រឹក្សាដែនសមុទ្រហ្វីលីពីន បានលើក​ឡើង​ថា យន្តហោះចិនបានធ្វើសមយុទ្ធ​​ដែល​មាន​គ្រោះថ្នាក់​មួយ​ ប្រឆាំងនឹងយន្តហោះស៊ីវិល​ ដែលកំពុងធ្វើការល្បាតលើតំបន់ជម្លោះ​ចំនួន​២​គឺតំបន់ Scarborough Shoal និង​តំបន់​ថ្មប៉ប្រះទឹក Subi៕

ដោយ៖ ឈាង