លេចធ្លាយឯកសារសម្ងាត់! យុទ្ធនាការឃោសនាអង់គ្លេស ញុះញង់ឲ្យមានការសម្លាប់រង្គាលនៅឥណ្ឌូណេស៊ី ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០

ភស្តុតាងថ្មីដ៏រន្ធត់បានបង្ហាញថា យុទ្ធនាការឃោសនាដែលរៀបចំឡើងដោយចក្រភពអង់គ្លេស បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការសម្លាប់រង្គាលដ៏ឃោរឃៅបំផុតមួយក្រោយសង្គ្រាមសតវត្សរ៍ទី២០។

មន្រ្តីអង់គ្លេសបានដាក់ពង្រាយការឃោសនាដ៏ខ្មៅងងឹតយ៉ាងសម្ងាត់នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ដើម្បីជំរុញឲ្យប្រជាជនឥណ្ឌូណេស៊ី កាត់ផ្តាច់របប “មហារីកកុម្មុយនិស្ត”។

វាត្រូវបានគេប៉ាន់ប្រមាណថា មនុស្សយ៉ាងតិច៥០ម៉ឺននាក់ ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយគណបក្សកុម្មុយនិស្តឥណ្ឌូណេស៊ី (PKI) ត្រូវបានសម្លាប់នៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៦៥ ដល់ ១៩៦៦។

ថ្មីៗនេះ ឯកសារការិយាល័យការបរទេសបានបង្ហាញថា អ្នកឃោសនាអង់គ្លេស បានញុះញង់ ដោយសម្ងាត់ដល់ពួកកុម្មុយនិស្ត រួមទាំងឧត្តមសេនីយ៍ផងដែរ ឲ្យកម្ចាត់ PKI។ យុទ្ធនាការនៃការសម្លាប់រង្គាលដែលឥឡូវនេះត្រូវបានគេដឹងថារៀបចំឡើងដោយកងទ័ពឥណ្ឌូណេស៊ី គឺត្រូវបាន CIA ពណ៌នាថាជាឃាតកម្មដ៏សាហាវបំផុតមួយប្រចាំសតវត្សរ៍។

នៅពេលការសម្លាប់រង្គាលចាប់ផ្តើមក្នុងខែតុលាឆ្នាំ១៩៦៥ មន្រ្តីអង់គ្លេសបានអំពាវនាវឲ្យ PKI និងអង្គការកុម្មុយនិស្តទាំងអស់ ត្រូវតែកម្ចាត់។ ពួកគេបានព្រមានថា ប្រទេសជាតិនឹងស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់ប្រសិនបើមេដឹកនាំកុម្មុយនិស្តមានចំនួនច្រើន ហើយឋានៈនិងឯកសាររបស់ពួកគេត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យទទួលបាន ដោយគ្មានទោសទណ្ឌ។

ចក្រភពអង់គ្លេសបានចាប់ផ្តើមការឃោសនារបស់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងអរិភាពរបស់ប្រធានាធិបតី Sukarno ចំពោះការបង្កើតអតីតអាណានិគមរបស់ខ្លួន ចូលទៅក្នុងសហព័ន្ធម៉ាឡេដែលចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៦៣ បានបណ្តាលឲ្យមានជម្លោះនិងការលុកលុយប្រដាប់អាវុធឆ្លងដែនដោយកងទ័ពឥណ្ឌូណេស៊ី។

នៅឆ្នាំ១៩៦៥ អ្នកឃោសនាពិសេសមកពីនាយកដ្ឋានស្រាវជ្រាវព័ត៌មានរបស់ការិយាល័យការបរទេស (IRD) ត្រូវបានបញ្ជូនទៅប្រទេសសិង្ហបុរី ដើម្បីផលិតការឃោសនាខ្មៅងងឹត ដើម្បីបំផ្លាញរបបរបស់លោក Sukarno។ PKI គឺជាអ្នកគាំទ្រដ៏រឹងមាំទាំងប្រធានាធិបតីនិងចលនាតស៊ូ។

ក្រុមតូចមួយ បានបង្កើតព្រឹត្តិប័ត្រព័ត៌មាន​ ដែលត្រូវបានផលិតដោយជនជាតិឥណ្ឌូណេស៊ីហើយកំណត់គោលដៅទៅលើបុគ្គលដែលមានឥទ្ធិពលនិងលេចធ្លោរួមទាំងកងទ័ពផងដែរ។ ពួកគេក៏បានផ្គត់ផ្គង់ដល់ស្ថានីយ៍វិទ្យុមួយផងដែរ ដែលចាក់ផ្សាយក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី។

នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ១៩៦៥ ប្រតិបត្តិការនេះបានដំណើរការយ៉ាងពេញទំហឹង ប៉ុន្តែការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារដោយមន្រ្តីកងទ័ពឆ្វេងនិយមនិងដោយភ្នាក់ងារ PKI ដែលកាលនោះឧត្តមសេនីយ៍ចំនួន ៧ រូបត្រូវបានគេធ្វើឃាត គឺបានផ្តល់ឱកាសឲ្យមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងពិតប្រាកដទៅលើព្រឹត្តិការណ៍នានា។

រដ្ឋប្រហារត្រូវបានកម្ទេចយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយប្រធានាធិបតីនាពេលអនាគតរបស់ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ីលោក Suharto ដែលបន្ទាប់មកបានកំណត់អំពីការដណ្តើមអំណាចបន្តិចម្តងៗ ពីលោក Sukarno និងការលុបបំបាត់ PKI។

អ្នកឃោសនាបានអំពាវនាវឲ្យ PKI និងអ្វីៗដែលវាតំណាងឲ្យពួកគេ ត្រូវតែកម្ចាត់ចោលគ្រប់ពេល ហើយផ្តល់ដំបូន្មានដល់អ្នកអានរបស់ខ្លួនថា “ការពន្យាពេលនិងវិធានការពាក់កណ្តាលបេះដូង អាចនាំទៅដល់ការបំផ្លិចបំផ្លាញចុងក្រោយនិងពេញលេញរបស់យើង”។

អាចមានការសង្ស័យតិចតួចដែលថា អ្នកការទូតអង់គ្លេសបានដឹងអំពីអ្វីដែលកំពុងកើតឡើង។ GCHQ មិនត្រឹមតែអាចស្ទាក់ចាប់និងអានរាល់ការទំនាក់ទំនងរបស់រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូណេស៊ីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែស្ថានីយ៍ត្រួតពិនិត្យ Chai Keng របស់ខ្លួននៅសិង្ហបុរី ក៏បានជួយឲ្យអង់គ្លេសអាចតាមដានការវិវត្តនៃអង្គភាពកងទ័ព ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការបង្ក្រាប PKI ផងដែរ៕

ប្រែសម្រួល៖ Vann Vann

ប្រភព៖ Guardian

ចុចអាន៖ ឯកសារសម្ងាត់របស់ FBI បង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរបស់អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត ទៅនឹងការវាយប្រហារ ថ្ងៃ១១ កញ្ញា