ទន្លេអាម៉ាហ្សូនកំពុងជួបប្រទះគ្រោះរាំងស្ងួត​ខ្លាំងបំផុត​​ក្នុង​កំណត់​ត្រា​

អាងទន្លេអាម៉ាហ្សូនកំពុងជួបប្រទះគ្រោះរាំងស្ងួតដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក ខណៈកម្រិតទឹកបានធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតទាបជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅទូទាំងតំបន់។ ទន្លេ​អាម៉ាហ្សូន​​ជា​​​ស្ថិតនៅ​ប្រទេស​ប្រេស៊ីល​និង​​មាន​ដៃទន្លេ​​ឆ្លង​កាត់​ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ទៀត​នៅ​​​​​ទ្វីប​​អាមេរិក​​ខាងត្បូង​ជា​​ប្រព័ន្ធ​ទឹកសាប​ដ៏សំខាន់​​​​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​បរិស្ថាន​។​

ទន្លេអាម៉ាហ្សូនទទួលបានកំណត់ត្រាផ្ទុកបរិមាណទឹកដ៏ធំបំផុត។ វាមានប្រភព​​នៅ Peruvian Andes ដែលមានកម្ពស់៥៥៩៨ ម៉ែត្រ​ធៀប​នឹង​នីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ដោយចាប់ផ្តើមពីដៃទន្លេតូចមួយហៅថា Carhuasanta ដែលមានចម្ងាយត្រឹមតែ១៩២គីឡូម៉ែត្រពីមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ វិបត្តិបរិស្ថាននេះកំពុងជះឥទ្ធិពលដល់ការរុករក សត្វព្រៃ និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន ស្រប​ពេល​មាន​ការ​ព្រមាន​ជា​ញឹក​ញាប់​​​​​អំពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ប្រហែលមួយភាគប្រាំមួយនៃទឹកសាបរបស់ពិភពលោកទៅដល់មហាសមុទ្រឆ្លងកាត់តំបន់ដីសណ្តដែលមានទទឹង​៣២០​គីឡូម៉ែត្រ​របស់ទន្លេអាម៉ាហ្សូន ខណៈដែលវាហូរចូលទៅក្នុងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ ទំហំទន្លេប្រែប្រួលទៅតាមរដូវ នៅ​រដូវប្រាំង​វា​មាន​ទទឹង​ពី​៤​ទៅ​៥​គីឡូម៉ែត្រ ប៉ុន្តែ​នៅ​រដូវវស្សា​វា​អាចរីក​ដល់​៥០​គីឡូម៉ែត្រ​ ហើយនៅកម្រិតខ្ពស់​បំផុត ចរន្តទឹកទន្លេអាចឡើងដល់ល្បឿន៧គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង។

Reuters បានរាយការណ៍ថា នៅទីក្រុង Tabatinga របស់ប្រេស៊ីលជាប់ព្រំដែនប្រទេសកូឡុំប៊ី ទន្លេ Solimoes ដែលជាដៃទន្លេដ៏សំខាន់របស់​ទន្លេ​អាម៉ាហ្សូន បានឈានដល់កម្រិតទឹកទាបបំផុតក្នុងកំណត់ត្រា ខណៈខ្សែទឹកខាងក្រោមនៅក្នុង Tefe ​ដែល​ជា​ដែរបស់ទន្លេ Solimoes បានរីងស្ងួតទាំងស្រុង ដោយបានប្រែក្លាយផ្លូវទឹកទៅជា វាល ខ្សាច់ដែលអាចធ្វើរដំណើរថ្មើជើងបាន។

លើសពីនេះស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរបំផុតគឺនៅរដ្ឋ Lake Tefe ជាកន្លែងដែលសត្វផ្សោតទឹកសាបជាង ២០០ក្បាលបានងាប់ក្នុងអំឡុងពេលគ្រោះរាំងស្ងួតកាលពីឆ្នាំមុន។ បឹងឥឡូវនេះបានរីងស្ងួតទាំងស្រុង ដោយបានបាត់បង់​សត្វផ្សោតពណ៌ផ្កាឈូកដែលជិតផុតពូជពីជម្រកដ៏សំខាន់នេះ។

អ្នកនាំពាក្យ Greenpeace លោក Romulo Batista បានសង្កត់ធ្ងន់លើលក្ខណៈសំខាន់នៃគ្រោះរាំងស្ងួតនៅឆ្នាំនេះ ដែលបានបំបែកកំណត់ត្រាកាលពីឆ្នាំមុន ខណៈឥទ្ធិពលនៃគ្រោះរាំងស្ងួតបានពង្រីកហួសពីទន្លេ ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការដាំដុះដំណាំនៅទូទាំងប្រទេសប្រេស៊ីល និងបង្កជាភ្លើងឆេះព្រៃ ដែលបាន​គ្រប​ដណ្តប់​​ដោយ​ផ្សែង​នៅ​ទីក្រុង​​នៅអាមេរិកខាងត្បូង ជាពិសេស​នៅក្នុងទីក្រុង Manaus ដែលជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ទន្លេអាម៉ាហ្សូន​ប្រសព្វរវាងទន្លេ Solimoes ជាមួយទន្លេ Rio Negro ទៅទន្លេ​អាម៉ាហ្សូន​ ខណៈកម្រិតទឹកកំពុងខិតជិតដល់កម្រិតទាបបំផុតលើសពីឆ្នាំនេះ។

វិបត្តិបរិស្ថាននេះឆ្ពោះទៅបង្កផលប៉ះពាល់ភ្លាមៗ និងកាន់តែខ្លាំងពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ស្របពេលដែលអាងទន្លេអាម៉ាហ្សូនជួបប្រទះនឹងគ្រោះរាំងស្ងួតដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបែបនេះក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំជាប់ៗគ្នាទៀត ការព្រួយបារម្ភកំពុងកើនឡើងអំពីផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងសម្រាប់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ជីវចម្រុះក្នុងតំបន់ និងសហគមន៍ដែលពឹងផ្អែកលើផ្លូវទឹកសំខាន់ៗទាំងនេះ៕

អត្ថបទ៖ ប៊ុន សុភាព