ការបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រៀងភ្លូយតូនីញ៉ូមរបស់រុស្ស៊ី បង្ហាញ​ពី​ការ​ប្រេះឆារឹត​តែ​ខ្លាំងជាមួយ​អាមេរិក

ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ីលោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន បានបញ្ចប់ជាផ្លូវការនូវកិច្ចព្រមព្រៀងគ្រប់គ្រង និងចាត់ចែងភ្លូយតូនីញ៉ូម (PMDA) ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅថ្ងៃទី​២៧​ខែតុលា​ឆ្នាំ​២០២៥ ដែលជាកិច្ចព្រមព្រៀងមួយ ដែលបានស្ថិតក្នុងស្ថានភាពព្យួរតាំងពីឆ្នាំ​២០១៦​មក​ម៉្លេះ។ ការបញ្ចប់ជាផ្លូវការ​នេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការកើនឡើងភាពតានតឹងរវាងទីក្រុងមូស្គូ និងវ៉ាស៊ីនតោន។ ឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើឃ្លាំងផ្ទុកសារធាតុប្លាតូនីញ៉ូមរបស់ប្រទេសនីមួយៗមានកម្រិត ប៉ុន្តែការលុបចោលនេះធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់ដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងគ្រប់គ្រងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរបន្ថែមទៀត។

សារ​នយោបាយ និងការកើនឡើងភាពតានតឹង

តាមរយៈការបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រៀងជាផ្លូវការ រុស្ស៊ីបញ្ជូនសញ្ញានយោបាយដ៏ខ្លាំងក្លាមួយទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហគមន៍អន្តរជាតិ។

• អានុភាពនយោបាយ៖ ដំបូងឡើយ រុស្ស៊ីបានផ្អាកការចូលរួមរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំ​២០១៦ ដោយរាយបញ្ជីលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ការត្រឡប់មកវិញរបស់ខ្លួន ដែលរួមមានការដកទណ្ឌកម្ម និងការកាត់បន្ថយវត្តមានយោធាអាមេរិកក្នុងប្រទេស​ជា​សមាជិក​ណាតូ។ ការ​បញ្ចប់​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ពេល​នេះ​ ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ជា​វិធី​ថ្មី​មួយ​ ដើម្បី​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន។
• ការឆ្លើយតបទៅនឹងជម្លោះអ៊ុយក្រែន៖ ការបញ្ចប់នេះ កើតឡើងចំពេលមានជម្លោះកាន់តែខ្លាំងឡើងរវាងទីក្រុងមូស្គូ និងវ៉ាស៊ីនតោនជុំវិញសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន។ រុស្ស៊ីចាត់ទុកសកម្មភាពរបស់អាមេរិក រួមទាំងការគាំទ្រដល់អ៊ុយក្រែន ការដាក់ទណ្ឌកម្ម និងការពង្រីកអង្គការណាតូ ជាការគំរាមកំហែងដល់ស្ថិរភាពជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។
• ការបង្ហាញភាពជឿនលឿនខាងផ្នែកយោធា៖ ការលុបចោល​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ បានកើតឡើងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីប្រទេសរុស្ស៊ីបានបង្ហាញនូវមីស៊ីល​​ដើរដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ ដោយបង្ហាញពីសមត្ថភាពនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន ចំពេលមានភាពតានតឹងកាន់តែខ្លាំង។

ផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់លើស្តុកភ្លូយតូនីញ៉ូម

កិច្ចព្រមព្រៀង PMDA ដែលបានចុះហត្ថលេខាក្នុងឆ្នាំ​២០០០ តម្រូវ​ឲ្យប្រទេសទាំងពីរបោះចោល​នូវ​សារធាតុ​​ភ្លូយតូនីញ៉ូម​កម្រិត​ផលិត​អាវុធ​​ចំនួន​៣៤​តោន ដែលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរប្រមាណ ១៧​ ០០០​គ្រាប់។

• វិវាទនៃវិធីសាស្រ្តបោះចោល៖ កិច្ចព្រមព្រៀងបានបរាជ័យយ៉ាងធំ ដោយសារតែការមិនយល់ស្របលើវិធីសាស្ត្របោះចោល។ រុស្សីកំពុងបម្លែង​ភ្លូយតូនីញ៉ូមរបស់ខ្លួនទៅជាឥន្ធនៈចម្រុះអុកស៊ីដ (MOX) សម្រាប់រោងចក្រថាមពល ខណៈដែលដំបូងឡើយ សហរដ្ឋអាមេរិកគ្រោងនឹងប្រើ​វិធី MOX ដូចរុស្ស៊ីកំពុងធ្វើដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ឈប់កម្មវិធី MOX ដែលមានតម្លៃថ្លៃរបស់ខ្លួននៅឆ្នាំ​២០១៩ ហើយបានប្តូរទៅវិធីសាស្ត្រ «រំលាយ និងបោះចោល (Dilute and Dispose)» ដែល​មាន​តម្លៃ​ថោកជាង តែ​ត្រូវ​រុស្ស៊ីបានប្រកែកថាបានរំលោភលើស្មារតីនៃកិច្ចព្រមព្រៀង។

ការគំរាមកំហែងដល់ការគ្រប់គ្រងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរនាពេលអនាគត

ការបញ្ចប់ PMDA គឺជាការប៉ះទង្គិចមួយទៀត ចំពោះក្របខណ្ឌនៃការបង្រួមនៃកិច្ចព្រមព្រៀងគ្រប់គ្រងអាវុធនុយក្លេអ៊ែររវាងរុស្ស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក។

• បរិបទគ្រប់គ្រងអាវុធទូលំទូលាយ៖ ការលុបចោល PMDA បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃសន្ធិសញ្ញាសំខាន់ៗផ្សេងទៀត ដូចជាសន្ធិសញ្ញាកងកម្លាំងនុយក្លេអ៊ែរកម្រិតមធ្យម (INF) ជាដើម។ និន្នាការនេះ ធ្វើ​ឲ្យ​ខូចដល់កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាច្រើនទសវត្សរ៍ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនុយក្លេអ៊ែរ។
• សន្ធិសញ្ញាចុងក្រោយដែលមានហានិភ័យ៖ ជាមួយនឹង PMDA ឥឡូវនេះបានបាត់បង់ សន្ធិសញ្ញា New START នៅតែជាកិច្ចព្រមព្រៀងគ្រប់គ្រងអាវុធសកម្មចុងក្រោយរវាងរុស្ស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ វា​នឹងផុតកំណត់នៅខែកុម្ភៈ​ឆ្នាំ​២០២៦ ហើយអនាគតរបស់វានៅ​តែ​មិនប្រាកដប្រជា។
• ការកើនឡើងហានិភ័យនុយក្លេអ៊ែរ៖ អ្នកជំនាញជឿថា និន្នាការទាំងមូលមានហានិភ័យក្នុងការបង្កើនឃ្លាំងផ្ទុកសារធាតុ​ភ្លូយតូនីញ៉ូមរបស់ប្រទេសទាំងពីរ ធ្វើ​​ឲ្យ​មានហានិភ័យនៃការប្រកួត​ប្រណាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរថ្មី និងកាត់បន្ថយ​ការ​កម្រិតនៃការប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ៕